NieuwsSpionage

AIVD rolt Russisch spionagenetwerk op: twee diplomaten uitgezet

De AIVD heeft onlangs een Russische spionagenetwerk opgerold. Twee Russische diplomaten werden betrapt op spionage op het gebied van technologie en wetenschap. Ze werkten voor de Russische buitenlandse veiligheidsdienst SVR en zochten specifiek naar informatie over kunstmatige intelligentie, nanotechnologie en halfgeleiders.

De Russische ambassade in Den Haag. Beeld ANP
De Russische ambassade in Den Haag.Beeld ANP

Daarvoor hadden de twee een uitgebreid netwerk opgebouwd in de Nederlandse hightechsector. Ze runden onder meer een bron bij een Nederlandse onderwijsinstelling. Volgens de AIVD heeft de spionage ‘zeer waarschijnlijk’ schade toegebracht aan de Nederlandse economie en de nationale veiligheid. De twee spionnen zijn per­so­na non grata verklaard en Nederland uitgezet. Ook is de Russische ambassadeur ontboden.

Een van de twee diplomaten, die als Russische inlichtingenofficier werkte, legde contact met personen met toegang tot gevoelige informatie binnen de hightechsector. Soms werd er voor de informatie betaald. Een tweede Russische inlichtingenofficier van de SVR, die ook als diplomaat werkte op de ambassade in Den Haag, vervulde een ondersteunende rol bij de spionage.

Onderwijsinstelling

De bronnen van de Russische inlichtingenofficier zijn door de AIVD aangesproken om hun activiteiten te stoppen. Ook heeft de inlichtingendienst een ambtsbericht uitgebracht aan betrokken bedrijven en een hogere onderwijsinstelling zodat zij maatregelen kunnen treffen. Het is niet bekend om welke instellingen het gaat, maar een technische universiteit ligt voor de hand.

Minister Ollongren, die de actie openbaar maakte in een brief aan de Tweede Kamer, schrijft: ‘Uit deze casus blijkt nogmaals dat de statelijke dreigingen ten opzichte van Nederland reëel zijn.’ Nederland hoort volgens haar ‘bij de meest ontwikkelde naties van de wereld’ op het gebied van economie, wetenschap en techniek. ‘Onder invloed van globalisering maakt dit dat Nederland een aantrekkelijk, maar ook in toenemende mate kwetsbaar doelwit is van spionage.’

Spionageschandalen

De aankondiging van de AIVD is de jongste in een reeks spionageschandalen op Europese bodem waar Rusland de afgelopen jaren bij betrokken was. Deze zomer werden om die reden nog twee Russische diplomaten uit Tsjechië uitgewezen. Vorig jaar hielden Zwitserse autoriteiten tijdelijk twee Russen vast op verdenking van spionage. Duitsland verdenkt Rusland ervan betrokken te zijn bij de liquidatie vorig jaar van een Tsjetsjeen op Duitse bodem. Franse media publiceerden eind vorig jaar een verhaal dat maar liefst vijftien spionnen behorende tot de militaire inlichtingendienst GRU actief waren. Ze zouden de Haute Savoi als uitvalsbasis hebben gebruikt voor spionage- en sabotage-activiteiten. Vorig jaar speelden er ook Russische spionageschandalen in onder meer België, Servië en Bulgarije.

In 2018 maakte Nederland wereldkundig dat Rusland had geprobeerd de Organisatie voor het verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag te hacken. Deze poging zou zijn verijdeld en er werden vier Russische inlichtingenofficieren uitgewezen. Ook nadat passagiersvlucht MH17 in juli 2014 boven een oorlogsgebied in Oekraïne was neergehaald, zou Rusland allerlei spionage-activiteiten hebben ontplooid. Ook op Nederlandse bodem.

Meer over