Nieuws

Airbnb raakt driekwart van zijn adressen kwijt in Amsterdamse strijd tegen overtoerisme

Verhuurplatform Airbnb verloor in één klap driekwart van zijn woningaanbod in Amsterdam. Dat is een rechtstreeks gevolg van de invoering van een verplichte registratie op 1 oktober. Dat blijkt uit een peiling door de gemeente, die eindelijk hoopt de overlast door het toerisme te beteugelen.

Toeristen met hun onafscheidelijke rolkoffers kwam je overal in Amsterdam tegen, zoals hier op de Dam. Het enorme aanbod van Airbnb leidde tot veel klachten en overlast in wijken die eerder nooit met toerisme te maken hadden. Dat aanbod is nu op slag met driekwart verminderd.  Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant
Toeristen met hun onafscheidelijke rolkoffers kwam je overal in Amsterdam tegen, zoals hier op de Dam. Het enorme aanbod van Airbnb leidde tot veel klachten en overlast in wijken die eerder nooit met toerisme te maken hadden. Dat aanbod is nu op slag met driekwart verminderd.Beeld Guus Dubbelman / De Volkskrant

De avond voor de big bang op 1 oktober stuurde de Amsterdamse gemeenteambtenaar Marnix Bolkestein van de Directie Wonen een feestelijk mailtje naar zijn handhavers die al jaren proberen de overlast door onder meer Airbnb in de hoofdstad terug te dringen. ‘Ik wilde toch even memoreren dat we eindelijk – na een gevecht van jaren tot op Europees niveau – een vuist kunnen maken tegen de verhuurplatforms.’

Het dieptepunt, stelt de hoofdhandhaver, was een inval waarbij hij doodsbange toeristen aantrof in hun vakantiewoning. ‘Die waren door de verhuurder geïnstrueerd dat zij nooit – voor hun eigen veiligheid – mochten opendoen voor mensen in uniform.’

Registratieplicht

Begin deze maand verloor Amsterdam in één klap driekwart van het aanbod aan particuliere vakantiewoningen (vakantieverhuur en B&B) omdat een nieuwe registratieplicht van kracht werd. Sindsdien mogen alleen nog particulieren die zich hebben geregistreerd bij de gemeente hun woning aanbieden op verhuurplatforms als Airbnb. Die kunnen vanaf volgend jaar een boete krijgen als ze toch ongeregistreerde verhuurders accepteren.

De hoofdstad probeert al langer de overlast en woningonttrekking door vakantieverhuur te bestrijden door beperkingen in te stellen, zoals 30 dagen per jaar en vier personen per adres. Maar de sector was nauwelijks te controleren doordat de platforms geen gegevens deelden.

De gemeente concludeert, op basis van een peiling uitgevoerd op 28 maart en op 4 oktober, dat het aantal verhuuradressen in Amsterdam is gezakt van 18.715, naar 4.128. Het gaat om de aanbieders Airbnb, Booking.com, Expedia, Tripadvisor en VRBO. Het aanbod op het dominante Airbnb zakte nog sterker: van 16.648 naar 2.924.

Het Amerikaanse Airbnb bevestigt desgevraagd dat alle advertenties zonder registratienummer zijn gedeactiveerd in Amsterdam. Directeur Noord-Europa Amanda Cupples mailt ter nuancering: ‘Bijna 90 procent van de advertenties die zijn verwijderd, was niet geboekt in het afgelopen jaar.’ Zij onderstreept dat Airbnb vrijwillig meewerkt aan de verscherpte regelgeving in Amsterdam, en dat het bedrijf zelf een instrument heeft ontwikkeld om de handhavers bij te staan. Dit zogenoemde City Portal wordt de komende maanden ook ingevoerd in Rotterdam, Utrecht en Den Haag.

Zelf melden

Of de registratieplicht leidt tot minder overlast in de hoofdstad moet blijken. Het is mogelijk, stelt Bolkestein, dat het aantal verhuurders weer toeneemt zodra het toerisme aantrekt. Bovendien blijft de stad afhankelijk van burgers die zelf moeten melden hoeveel dagen zij hun woning verhuren; en lang niet iedereen doet dat.

‘Toch maken we nu een grote stap voorwaarts’, zegt de hoofdhandhaver die al sinds 2012 met de vakantieverhuur bezig is. Dat jaar kwamen twee toeristen om bij een brand in een illegaal hotel. ‘Langzaam groeide het besef dat vakantieverhuur ook tot onveilige situaties kan leiden, tot overlast en tot onttrekking van schaarse woningen.’

De gemeenste scherpte de regels aan, maar de handhaving verliep volgens Bolkestein moeizaam. Onder meer omdat de techbedrijven geen informatie deelden en de Raad van State de handhavers terugfloot. ‘We konden als handhaver slechts reageren op meldingen van burgers. Ter plekke was lastig vast te stellen of een woning wel of niet werd verhuurd; laat staan voor hoeveel dagen per jaar.’

De registratieplicht, mogelijk gemaakt door een wetswijziging begin dit jaar, biedt Amsterdam meer informatie per aanbieder. Ook de nieuwe City Portal, in feite een directe communicatielijn tussen de gemeente en Airbnb, is volgens hem nuttig. ‘We gaan nu vooral digitaal speuren, in plaats van op de fiets stappen na een melding. Op een dashboard zetten we per verhuurder informatie uit verschillende bronnen naast elkaar. De pakkans voor wie zich niet aan de regels houdt, is veel groter geworden.’ De boete voor illegale verhuur kan oplopen tot 21.750 euro.

Hek rond de Wallen

De registratieplicht voor verhuurplatforms is een van de vele middelen waarmee Amsterdam experimenteert om de overlast door toeristen terug te dringen. Afgelopen weekend opperde de stadsdeelvoorzitter van het centrum nog om een groot hek rond de Wallen te plaatsen, eerder kondigde burgemeester Halsema aan dat buitenlanders niet meer welkom zijn in coffeeshops. Een poging om Airbnb in sommige wijken helemaal te verbieden bleek juridisch niet haalbaar.

Wethouder Jakob Wedemeijer (Wonen) beschouwt de registratieplicht als een overwinning na een jarenlange strijd tegen onwillige platforms zoals Airbnb. ‘Het is goed dat de nieuwe wet nu eindelijk ook een verplichting oplegt aan websites om advertenties te verwijderen, want met vrijblijvende afspraken kom je er dus niet.’

Airbnb staat wereldwijd onder druk

Wat begon als een sympathiek deelplatform, veranderde in een bron van overlast en ongewenste woningonttrekking. Overal ter wereld klagen buren over permanente feestpartijen, vreemden op de trap en ratelende rolkoffers op straat; investeerders kopen hele panden op voor verhuur via platforms zoals Airbnb (7 miljoen adressen in 220 landen). De combinatie van budgetvluchten en particuliere woningverhuur maakte de citytrip bereikbaar voor een grote groep, maar droeg bij aan overtoerisme in populaire steden zoals New York, Barcelona of Amsterdam.

Als eerste stad in Europa besloot Barcelona afgelopen zomer het verhuren van losse kamers te verbieden, waardoor circa 45 procent van het aanbod op Airbnb wegviel. De stad kent al langer een registratieplicht met veel voorwaarden voor verhuurders. New York ontmoedigt particuliere verhuur door bijvoorbeeld te eisen dat een gastheer de hele periode fysiek aanwezig blijft in het appartement. Veel verhuurders negeren de regels, maar de boetes zijn hoog en de pakkans neemt toe. In Nederland voeren ook Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Bergen en Zaanstad een registratieplicht. Andere steden volgen komend jaar.

Airbnb, een Amerikaanse techbedrijf met een beurswaarde van 65 miljard euro, ondersteunt naar eigen zeggen ‘proportionele regulering’ van vakantieverhuur en is druk bezig de samenwerking met overheden te intensiveren. Hun nieuwe communicatieverbinding, het City Portal, draait al in 100 steden en dat worden er volgend jaar 250. Boze buren kunnen sinds vorig jaar terecht bij hun 24/7 hulplijn. Het bedrijf verwacht dat – ondanks strengere regels – het aanbod op de website gestaag blijft groeien. Dat blijkt volgens een woordvoerder onder meer uit de ervaring in San Francisco en Japan waar het aantal verhuurders na een dip weer aantrok. Daarnaast groeit het aanbod onstuimig buiten de grote steden.

Meer over