nieuws

Agenten die verwarde Duitse influencer doodschoten, ‘handelden uit noodweer’

De twee politieagenten die in augustus vorig jaar een in verwarde toestand verkerende 23-jarige Duitse influencer doodschoten in een binnentuin in Amsterdam, worden niet vervolgd. Volgens het Openbaar Ministerie handelden de agenten uit noodweer.

De Duitse fitness-influencer Sammy Baker. Beeld Sammy Baker
De Duitse fitness-influencer Sammy Baker.Beeld Sammy Baker

De 23-jarige Sammy Baker liep destijds met een mes op zijn keel in de binnentuin en reageerde niet op oproepen van de politie om het mes te laten vallen. ‘Er was een zodanig gevaarlijke situatie ontstaan dat er direct gericht moest worden geschoten om het gevaarlijke gedrag van de man te laten stoppen’, stelt het OM na onderzoek van de rijksrecherche. ‘Gezien de zeer dreigende situatie en het zeer korte tijdsbestek was er geen tijd meer om eerst een waarschuwingsschot af te vuren.’

Toch was er op dat moment een alternatief aanwezig. Het OM bevestigt na vragen van de Volkskrant dat er een psycholance klaar stond om hulp te bieden. Deze psychiatrische ambulance wordt ingezet bij personen met verward gedrag.

Hulpverleners van de psycholance kwamen volgens het OM niet in actie, omdat ‘de situatie niet onder controle was’. ‘Een psycholance wordt pas daadwerkelijk ingezet als er geen gevaar meer is voor de persoon zelf, de agenten en de hulpverleners.’ Advocaat Richard Korver van Sammy Bakers ouders zegt dat de psycholance wel degelijk had kunnen ingrijpen: ‘Op het moment dat de psycholance kwam, was er geen gevaar.’

Nog voordat de situatie escaleerde, stuurde de politie een eigen onderhandelaar naar de binnentuin in Amsterdam-West. Deze werd gelijktijdig met de hondengeleider opgeroepen omdat hij ‘mogelijk een rol zou kunnen spelen’, laat het OM na vragen weten. Zover kwam het niet: voordat de onderhandelaar arriveerde was Sammy Baker al door politiekogels gedood.

Spacecake

Baker, student, fitness-influencer en model, kwam vorig jaar in augustus met een vriend vanuit Duitsland naar Amsterdam. De eerste avond bezochten ze een coffeeshop en rookten ze joints. Ook at hij een spacecake. Vervolgens wilde hij niet meer mee terug naar het hotel. Vermoedelijk raakte hij door het drugsgebruik in een psychose. Uiteindelijk gaf zijn vriend hem twee dagen later op als vermist.

Op 13 augustus had Baker een korte ontmoeting met zijn moeder, die uit Duitsland was overgekomen en ook naar hem op zoek was. Toen hij op dat moment een politieman zag die hem herkende als vermist, ging hij ervandoor. Agenten achtervolgden hem, terwijl hij een doodlopende binnentuin in Amsterdam-West in liep.

Tijdens deze achtervolging haalde hij volgens het OM een mes uit zijn tas en maakte hij snijdende bewegingen langs zijn pols. De politie spoot pepperspray in zijn gezicht, waarop Baker het mes op zijn eigen keel zette. De agenten hielden hun vuurwapen op hem gericht en probeerden op hem in te praten, maar ook daar reageerde hij niet op.

Politiehond

Uiteindelijk begon Baker langzaam in de richting van de agenten te lopen. Een agent naderde hem daarop van achteren met een politiehond, maar die liep Baker voorbij. Daarop probeerde de agent hem naar de grond te trekken, waardoor een worsteling tussen Sammy Baker en de agenten ontstond. Volgens het OM had de politie Baker willen ‘overrompelen’ door de hond in te zetten. Hem in de benen schieten was volgens het OM geen optie, omdat er dan ‘waarschijnlijk nog geen einde was gekomen aan de gevaarlijke situatie’.

Tijdens de worsteling lag Baker op de grond en probeerden meerdere agenten hem onder controle te krijgen. Daarbij maakte hij volgens het OM ‘zwaaiende en stekende bewegingen in de richting van de bovenlichamen en hals van drie agenten’. Een van de agenten werd met het mes op zijn vest geraakt, aldus het OM. ‘Hierop haalden twee agenten vrijwel gelijktijdig de trekker over’. De agenten vuurden elk twee kogels af. In totaal duurde het incident zo’n vijftien minuten.

‘Opgejaagd als een dier’

De ouders van de doodgeschoten Baker leggen zich niet neer bij de beslissing van het OM om de agenten niet te vervolgen. ‘De rijksrecherche onderzocht niet welke momenten voorafgingen aan het schieten’, zegt moeder Justine Seewald. ‘Sammy was kalm. Hij viel niemand aan. Hij werd opgejaagd als een dier en neergeschoten als een dier. De agenten hebben veel tegenstrijdige verklaringen afgelegd. Voor ons is dit niet voorbij. De twee schutters zouden hier niet zomaar mee mogen wegkomen. Dit kan niet. We weten nog niet wat onze volgende stap zal zijn. Maar wij stoppen niet met vechten.’

‘Als je een onderzoek heel nauw opzet, kun je de uitkomst van tevoren voorspellen’, zegt hun advocaat Korver. ‘Eigenlijk wordt alleen onderzocht of die agenten hun wapen hadden mogen gebruiken. Al het andere niet. Dus niet: waarom stuur je iemand met een politiehond erop af? Waarom hebben twee agenten hem niet meteen overmeesterd toen ze pepperspray gebruikten? Technisch gesproken kun je dit misschien als noodweer zien. Maar is het dat moreel gezien ook?’

Klacht

Korver diende eerder deze maand namens de ouders een klacht in tegen de Amsterdamse politiechef Frank Paauw, omdat deze vlak na de dood van Baker stelde dat een agent ‘door de verdachte met het mes in zijn vest was gestoken’.

Volgens de advocaat sprak Paauw daarmee voor zijn beurt. Bovendien werd het mes tweemaal in opdracht van de rijksrecherche door forensisch experts onderzocht en blijkt dat het politievest onbeschadigd was. De ouders willen daarom dat Paauw zijn woorden terugneemt. Het OM laat weten dat een vest dat is geraakt, tóch onbeschadigd kan zijn.

De ouders van Baker vroegen de rechter eerder deze maand om de chauffeur van de psycholance te horen, evenals een psychiater en een politiewetenschapper. ‘Ze mochten pas bij onze zoon komen, toen hij al neergeschoten was’, zegt moeder Justine Seewald over de inzet van de psycholance.

Elnathan Prinsen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, uitte eerder in Het Parool forse kritiek op het handelen van de politie. Hij stelde dat de agenten niet de-escalerend hadden opgetreden. Volgens Prinsen zijn agenten nauwelijks opgeleid om bedreigende situaties met verwarde personen te ontzenuwen.

‘Deze zaak toont aan dat politiewerk ontzettend complex is’, zegt politiechef Frank Paauw in een reactie. ‘In een fractie van een seconde moet een agent beslissen hoe er wordt opgetreden.’ De politie zegt in gesprek te willen met de zorgpartners, om ‘te kunnen leren van dit soort situaties en te kijken hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen’. Doel is na te gaan of er procedures kunnen worden aangescherpt en waar er beter kan worden samengewerkt bij ‘acute situaties met personen met verward gedrag.’

Meer over