'Afschaffing pgb creëert nieuwe afhankelijkheid'

13 prominenten roepen het kabinet en de Tweede Kamer op om af te zien van de geplande afschaffing van het persoonsgebonden budget (pgb).

Kinderen die gebruikmaken van een persoonsgebonden budget (pgb) voeren woensdagmiddag actie met hun ouders bij het landelijk partijbureau van het CDA in Den Haag. Beeld anp
Kinderen die gebruikmaken van een persoonsgebonden budget (pgb) voeren woensdagmiddag actie met hun ouders bij het landelijk partijbureau van het CDA in Den Haag.Beeld anp

Zeer geacht kabinet,
zeer geachte Tweede Kamerleden,

De voorbeelden zijn u bekend, uit uw eigen omgeving of uit de media. Mensen met een ernstige handicap - we spreken tegenwoordig over mensen met een beperking - gaan heden ten dage gewoon naar hun werk of 's avonds naar een vergadering of een bijscholingscursus; ouders kunnen hun kind met een verstandelijke beperking thuis laten opgroeien; mensen met een beperking kunnen sporten of naar de bioscoop gaan; verwanten van mensen met Alzheimer coördineren de zorg zodat hun partner of hun ouders thuis kunnen blijven wonen. Allen leiden een normaal leven, omdat zij zelf de zorg kunnen regelen op momenten dat ze die nodig hebben. Dankzij het persoonsgebonden budget (pgb).

Dit kabinet stelt voor om het pgb voor het grootste deel af te schaffen. 90 procent van de budgethouders dreigt het pgb kwijt te raken. Budgethouders moeten daardoor een beroep doen op de thuiszorg, de gemeente, familie of buren. Zo worden zij teruggeworpen in hun zelfstandigheid en worden zij weer afhankelijk van de zorg die instellingen kunnen bieden - dus geen zorg meer op maat - en liefdadigheid.

Zelfbeschikking
Zelfbeschikking is een beginsel van onze beschaving en is verankerd in onze cultuur. Ieder mens is vrij om zijn of haar leven naar eigen inzicht in te richten. Ook mensen met een beperking willen zelf de regie houden en niet geleefd worden. Met het pgb kunnen zij dat in praktijk brengen.

Mensen met een pgb kopen voor enkele uren per dag zorg in. Die zorg is nodig op 'lastige tijden', omdat ze net als iedereen vroeg opstaan of laat naar bed gaan en daar hulp bij nodig hebben. Of omdat ze niet zelf naar het toilet kunnen. Ook wordt het pgb ingezet voor tijdrovende en speciale begeleiding van kinderen met een beperking of ouderen met een beperking.

Een vaste ploeg van zelfgekozen zorgverleners maakt het mogelijk om te werken, ouder of partner te zijn. Om gewoon naar de schouwburg te gaan en niet in de pauze naar huis te hoeven omdat het 'bedtijd' is. Zorgaanbieders die 'zorg in natura' leveren, kunnen naar eigen zeggen die zorg niet zondermeer overnemen.

Duur
Deze 'zorg in natura' is bovendien 25 procent duurder dan de zorg die mensen zelf met hun pgb regelen. Het effect van deze bezuinigingsmaatregel is dat de macrokosten zullen stijgen.
Daarnaast zijn er nog indirecte kostenverhogende effecten; bijvoorbeeld voor WW-uitkeringen, omdat mensen met een beperking zonder pgb hun baan of bijbaan verliezen.

Thuiszorgorganisaties kunnen niet de flexibiliteit bieden in uren en werkzaamheden die voor budgethouders van essentieel belang zijn en zij kunnen de hulpverleners die nu als zelfstandige voor budgethouders werken, niet zonder voorwaarden in dienst nemen.

Kostenstijging
Alleen mensen die zeer intensieve zorg nodig hebben, kunnen straks - met een indicatie voor zorg met verblijf - nog een pgb krijgen. De meeste budgethouders komen hiervoor niet in aanmerking. Wanneer deze budgethouders van de thuiszorg niet de vereiste zorg kunnen krijgen, is opname in een verpleeg - of verzorgingstehuis nog de enige optie. Dit is een groot verlies voor de budgethouders en hun naasten en zal leiden tot een forse kostenstijging bij zorg in natura.

Het kabinet komt telkens met drie fabels om deze maatregel te rechtvaardigen.
-Budgethouders zouden frauderen. Dit geldt voor 1 procent. Uiteraard moet fraude worden aangepakt, maar om daarvoor nu het pgb grotendeels op te heffen?
- De zorg blijft gegarandeerd. Mensen met een indicatie voor verblijf kunnen een pgb houden of krijgen, maar het kabinet vertelt niet dat dit maar voor een zeer beperkte groep geldt. Gesuggereerd wordt dat de anderen elders worden opgevangen, maar het kabinet komt niet met overtuigende maatregelen.
- Zorgaanbieders gaan de zorg overnemen. Maar deze instellingen konden en kunnen onder de huidige omstandigheden die zorg nog steeds niet bieden. Zeker niet met het dreigende personeelstekort.

Wij, ondertekenaars van deze open brief roepen het kabinet en de volksvertegenwoordigers op om af te zien van deze maatregel die mensen met een beperking in het hart treft.

Els Borst, oud-minister van Volksgezondheid

Bernard van den Berg, Reader bij het Centre for Health Economics van de University of York in Engeland

Mechteld van den Beld
, directeur Revalidatiefonds & Fonds Verstandelijk Gehandicapten

M. Gardeniers - Berendsen

Maria van der Hoeven, voorzitter Raad van Toezicht Alzheimer NL

Robbert Huijsman, hoogleraar integraal zorgmanagement IBMG-EUR

Dick Kaasjager, oud-directeur Gehandicaptenzorg en Geestelijke Gezondheidszorg, ministerie van VWS.

Aad Koster, directeur ActiZ

Peter van Lieshout, lid van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR)

Paul van Maanen, voorzitter College van Bestuur Hogeschool Leiden

Gerard van Pijkeren, oud-directeur groot project modernisering AWBZ

Margo Vliegenthart, oud-staatssecretaris

Jeroen Winkels, socioloog

Meer over