‘Afname beroepsbevolking is ook heilzaam’

De structurele krimp van de beroepsbevolking die econoom Wim Derks van de Universiteit van Maastricht voorspelt, levert volgens de wetenschappelijke bureaus van de grote politieke partijen veel voordelen op, al zijn er ook problemen aan verbonden....

Van onze verslaggever Douwe Douwes

De bureaus benadrukken dat het eenvoudiger is beleid te ontwerpen voor een krappe arbeidsmarkt dan wanneer er een overschot aan arbeidskrachten is.

‘Eindelijk begint het door te dringen’, is de eerste reactie van Ab Klink. De directeur van het wetenschappelijk instituut van het CDA zegt al sinds 1999 bezig te zijn met wat er zal gebeuren als Nederland in de komende decennia gaat ontvolken. Volgens Klink dreigt op de lange termijn het gevaar dat er gaten in de sociale dienstverlening zullen gaan vallen, zoals in de zorg en het onderwijs. ‘De voorspellingen zijn dat straks 20 procent van de beroepsbevolking met de handen aan het bed staat.’

‘Maar daar staat op korte termijn tegenover dat er voor allochtonen veel meer kansen op de arbeidsmarkt zullen komen, en dat geldt ook voor oudere werknemers en gedeeltelijk arbeidsongeschikten.’

‘Je moet de ontwikkeling zeker niet als alleen maar problematisch zien’, zegt ook Patrick van Schie, de directeur van de Teldersstichting, het wetenschappelijke instituut van de VVD. ‘Als liberaal vind ik dat de ontwikkeling van de bevolking geen onderwerp van de politiek moet zijn. Maar een krimpende bevolking betekent dat de druk op allerlei gebieden afneemt, en bijvoorbeeld de kosten voor het onderwijs dalen.’

Problemen ziet Van Schie vooral op de arbeidsmarkt ontstaan. ‘We zullen toch de discussie over de pensioenleeftijd moeten voeren. Het kan onvermijdelijk blijken om de AOW-leeftijd te verhogen.’

Werkgeversorganisatie VNO-NCW ziet in de studie van Derks een steun voor haar pleidooi om Nederlanders langer te laten werken. ‘We moeten alle mogelijkheden benutten om allochtonen en vrouwen meer te laten werken’, zegt een woordvoerder. ‘Maar als dat niet voldoende blijkt, moeten we vervolgens ook mensen uit het buitenland toelaten. Hoogopgeleide werknemers, maar ook vakmensen.’

De FNV, de grootste vakbond, wil knelpunten op de arbeidsmarkt in eerste instantie in Nederland oplossen. Maar ook Chris Driessen, het hoofd van de afdeling arbeid, noemt de geschetste ontwikkeling een ‘betrekkelijke weelde’. ‘We moeten bewerkstelligen dat vrouwen doorgroeien naar volledige banen, bijvoorbeeld door te investeren in kinderopvang. We moeten een enorme slag maken door te investeren in werknemers. Die moeten doorgroeien naar arbeid met een hoge toegevoegde waarde en niet blijven hangen in laagrenderende activiteiten.’

Directeur Paul Kalma van de Wiardi Beckmanstichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA: ‘Uit een recent rapport van ons over arbeidsmigratie bleek dat immigratie noodzakelijk is, maar dat daar niet alle oplossingen van verwacht mogen worden.’

Econoom Derks van de Universiteit Maastricht komt tot dezelfde conclusie: de import van arbeid is hooguit een tijdelijke oplossing.

Meer over