'Afgrijselijk, alles is weggevaagd'

In Tacloban, op het Filipijnse eiland Leyte, lopen overlevenden van de orkaanramp als zombies rond, zoekend naar eten en drinkwater.

VAN ONZE BUITENLANDREDACTIE

MANILLA/AMSTERDAM - De tyfoon Haiyan, een van de zwaarste orkanen die ooit zijn gemeten, heeft op de Filipijnen mogelijk meer dan tienduizend dodelijke slachtoffers gemaakt. Talloze anderen hebben hun huizen en bezittingen verloren, zeker 36 provincies zijn getroffen.

Ooggetuigen spraken van een apocalyptisch beeld, vooral op het zwaar getroffen eiland Leyte. 'Mensen lopen rond als zombies, op zoek naar eten. Het is net een film', zei de studente Jenny Chu. 'Op weg naar de luchthaven zag ik overal lijken op straat', zei de Australische Mila Ward in de zwaar getroffen provinciehoofdstad Tacloban. Ze passeerde meer dan honderd lichamen.

De superstorm die vanaf vrijdag over de Filipijnen raasde en gisteravond laat van over de Zuid-Chinese zee aan land ging in Vietnam, was drieënhalf keer krachtiger dan de orkaan Katrina die in 2005 ruim 1.800 levens eiste en grote overstromingen en veel schade veroorzaakte in en rond de Amerikaanse metropool New Orleans.

In Vietnam werden 500 duizend mensen geëvacueerd, in afwachting van de naderende tyfoon die boven de Filipijnen windsnelheden creëerde van boven de 300 kilometer per uur. Volgens weerkundigen was tyfoon Haiyan bij aankomst in Vietnam al afgezwakt tot een tropische storm.

De orkaan heeft op de Filipijnen een immens spoor van met de grond gelijk gemaakte steden en dorpen achtergelaten. Er is in het rampgebied een schreeuwend tekort aan voedsel, medicijnen en veilig drinkwater. De chaos wordt vergroot doordat bewoners aan het plunderen zijn geslagen.

'Ik weet niet hoe ik het moet beschrijven', zei minister van Binnenlandse Zaken Manuel Roxas na een helikoptertocht vanuit Tacloban. 'Het is afgrijselijk. Alle gebouwen zijn weggevaagd, van de kust af tot een kilometer landinwaarts. Het lijkt alsof er een tsunami is geweest.'

Het zal nog enige tijd duren voordat er zekerheid is over het precieze aantal doden. De berichten die binnenkomen uit het rampgebied zijn schaars. Op veel plaatsen zijn de communicatieverbindingen uitgevallen. Hulpverleners hebben nog lang niet alle getroffen gebieden bereikt. Gevreesd wordt voor de levens van de inwoners van de vele vissersdorpjes langs de kust die nog zijn afgesloten van de buitenwereld.

Vaststaat dat Tacloban, 580 kilometer zuidoostelijk van Manilla, is veranderd in een ruïne. De vier tot vijf meter hoge golven die hier ontstonden door de stormvloed hebben veel bewoners verrast. Zij waanden zich veilig in hun huizen, maar die werden eenvoudig weggespoeld. 'Het water was zo hoog als een kokosnootboom', zei taxichauffeur Sandy Torotoro. 'Toen we werden weggesleurd, staken veel mensen hun handen in de lucht. Maar wat konden we doen? We hadden zelf ook hulp nodig.' Alleen al in Tacloban zouden 1.200 doden zijn gevallen.

Wanhopig

De stad van 220 duizend inwoners is bijna volledig van de buitenwereld afgesloten. Het lokale vliegveld is vernield en kan alleen nog door militaire vliegtuigen worden gebruikt. De stroom is uitgevallen, net als de telefoon. 'Er is geen water, geen elektriciteit, niets', zei de Filipijnse minister van Defensie Voltaire Gazmin. 'De mensen zijn wanhopig. Ze zijn aan het plunderen geslagen.'

President Aquino is zondag in Tacloban aangekomen om zich ter plekke op de hoogte te stellen van de situatie. Hij heeft de noodtoestand uitgeroepen in de hoop zo de hulverlening te vergemakkelijken. Verder zou hij overwegen militairen te sturen om een einde te maken aan de plunderingen.

Hulpgoederen uit de hele wereld beginnen intussen binnen te stromen. Voedsel, dekens en tenten voor de tienduizenden daklozen worden met legervliegtuigen aangevoerd. Verdere verspreiding van de goederen wordt belemmerd doordat de wegen in het rampgebied onbegaanbaar zijn geworden. Omgewaaide bomen en elektriciteitsmasten en aardverschuivingen maken bijna elk verkeer onmogelijk.

De grote ramp in het zuiden van de Filipijnen hield de meeste tv-zenders in de hoofdstad Manilla zondag opmerkelijk genoeg niet echt bezig. Alleen op kanaal 5 werd geld ingezameld. Op de andere kanalen gingen de soapseries gewoon door.

'Yolanda', zoals de superstorm Haiyan in de Filipijnen wordt genoemd, raasde vrijdag voorbij en richtte zware verwoestingen aan. Toch leek het aantal slachtoffers aanvankelijk mee te vallen. De bevolking was op tijd gewaarschuwd. Meer dan een miljoen mensen hadden een veilig heenkomen gezocht in schuilkelders en opvangcentra. Vervolgens begonnen de eerste alarmerende berichten uit Tacloban binnen te druppelen.

President Aquino uitte zondag de vrees dat het aantal doden vermoedelijk 'substantieel hoger' is dan aanvankelijk werd aangenomen. 'Het is absolut mogelijk dat alleen al in de provincie Leyte tienduizend doden zijn gevallen', zei de burgemeester van Tacloban Alfred Romualdez tegen CNN.

Volgens de minister van Binnenlandse Zaken stond het vliegveld van Tacloban tot aan het dak van de terminal onder water. De lokale autoriteiten konden aanvankelijk weinig doen. Veel hulpverleners waren onbereikbaar of spoorloos, velen van hen waren zelf slachtoffer. Burgemeester Romualdez was aanvankelijk ook zoek, tot hij werd ontdekt en kon worden gered, hangend aan het dak van zijn woning, meldde The Philippine Daily Inquirer.

Lynette Lim, een woordvoerster van de organisatie Save the Children, was in Tacloban toen tyfoon Haiyan daar aan land kwam. Ze zag dat zelfs de scholen en de gymzalen die door de autoriteiten in Tacloban vooraf waren aangewezen als opvang- en evacuatiecentra, waren bezweken onder de kracht van de megastorm. 'Daken zijn afgerukt, ramen zijn versplinterd en in een aantal gevallen zijn de plafonds ingestort', zei Lim tegen The New York Times. Drogisterijen en winkels met levensmiddelen zijn volgens haar kaalgeplukt door plunderaars.

De armere wijken van Tacloban zijn het zwaarst getroffen. Daar staat bijna geen gebouw meer overeind. Grote zeeschepen zijn door de stormvloed op de wal geworpen, auto's zijn op elkaar gestapeld. 'De laatste keer dat ik verwoesting op deze schaal zag, was in de nasleep van de Indische Oceaan-tsunami', zei Sebastian Rhodes Stampa, hoofd van een VN-team, tegen The New York Times, verwijzend naar de enorme overstromingen in 2004 in Indonesië en dertien andere landen in Zuidoost-Azië.

Tyfoon Haiyan gaat vermoedelijk de geschiedenis in als de zwaarste orkaanramp van de Filipijnen. Twaalf jaar geleden werd het eiland Leyte ook getroffen door een zware orkaan. Toen vielen daar ruim vijfduizend doden.

Rode Kruis opent hulprekening: giro 7244

Volgens de Filipijnse regering hebben 4,3 miljoen mensen hulp nodig. De internationale hulpverlening kwam gisteren op gang. De Europese Unie trok 3 miljoen euro uit voor hulp in de gebieden die het zwaarst zijn getroffen. Nederland stelde 2 miljoen euro beschikbaar, te verdelen tussen VN-organisaties en het Rode Kruis. Tientallen Amerikaanse mariniers en marinemensen gaan helpen bij de reddingsoperaties. Paus Franciscus bad vrijdag voor de getroffenen in het overwegend katholieke Zuidoost-Aziatische land. Het Internationale Rode Kruis heeft een zogenoemd Factteam naar de Filipijnen gestuurd. Daarin zitten onder anderen een Australiër, een Amerikaan en een Nederlander. Zij gaan bekijken wat de schade is. Het Rode Kruis stuurt alleen noodhulp: water, voedsel en medicijnen. Het Rode Kruis Nederland heeft 50 duizend euro ter beschikking gesteld en een hulprekening geopend: giro 7244. Unicef, de VN-kinderrechtenorganisatie, stuurt een speciaal kinderteam. In het gebied waar de storm overheen ging woonden 1,7 miljoen kinderen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) schat dat zich tussen de 400 en 450 Nederlanders op de Filipijnen bevinden. Er is nog geen indicatie of Nederlanders in problemen zijn gekomen.

undefined

Meer over