Nieuws

Afghaans-Nederlandse medewerkers bij defensie kregen familie niet op evacuatielijst, ondanks gevaar

Afghaanse Nederlanders die bij defensie werken hebben de afgelopen tien dagen gesmeekt of familieleden uit Afghanistan, zoals broers en zussen, naar Nederland konden worden gehaald. Zij lopen gevaar vanwege het werk van hun Nederlandse familie. Minister Bijleveld besloot echter niet af te wijken van de IND-norm van ‘kerngezin’ waardoor veel van deze personen niet op de evacuatielijst kwamen.

Een kind bij het hek van het opvangkamp nabij Zoutkamp. Beeld Harry Cock / de Volkskrant
Een kind bij het hek van het opvangkamp nabij Zoutkamp.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Dit bevestigen meerdere bronnen aan de Volkskrant. Bij defensie is volgens hen op hoog niveau debat over de kwestie geweest, maar dit wordt door een woordvoerder ontkend. De zaak ligt uiterst gevoelig, mede vanwege het werk dat deze Afghaans-Nederlandse medewerkers doen. In verschillende rollen bij defensie gaat het om meer dan acht mensen, maar het probleem speelt ook bij voormalig personeel.

Sommige van de Afghaans-Nederlandse medewerkers beschikken over concrete informatie dat hun familie gevaar loopt vanwege hun werk voor defensie. Het gaat in enkele gevallen om broers of zussen, of om (schoon)ouders. Van twee medewerkers is bekend dat ze wel een familielid konden laten overkomen buiten de definitie van het kerngezin om, in één geval omdat dat familielid zélf voor Nederland had gewerkt. Het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dat bij het lokale personeel van de Nederlandse ambassade in Kabul wél uitzonderingen zijn gemaakt en dat sommige medewerkers bijvoorbeeld een inwonende, afhankelijke ouder mochten meenemen.

Beslissing van kabinet

Defensie zegt dat minister Bijleveld niet persoonlijk heeft besloten over deze urgente verzoeken van Afghaans-Nederlandse medewerkers, al stellen bronnen dat deze zaken wel aan haar zijn voorgelegd. Volgens Defensie is op ministerieel niveau afgesproken – en herbevestigd door het kabinet – dat het ‘alleen gaat om het kerngezin’. Ook over de gemaakte uitzonderingen zou ‘gezamenlijk’ zijn besloten.

Besluiten over personen die buiten de IND-criteria van kerngezin vallen, worden altijd per geval beoordeeld. Dat er bij het lokale ambassadepersoneel ruimhartiger is omgesprongen met de criteria zou erop kunnen duiden dat deze gevallen wellicht eerder beoordeeld zijn, nog vóór de val van Kabul. Toen de nood aan de man kwam – en de lijst te evacueren personen snel groeide – lijkt het criterium kerngezin strikt te zijn gehandhaafd.

De zaken zijn extra pijnlijk omdat het gaat om defensiepersoneel wiens familie gevaar loopt. Zowel Buitenlandse Zaken als Defensie benadrukt dat de immigratiedienst IND hoofdverantwoordelijk is voor dit soort besluiten, al worden ze vaak wel in overleg genomen. Anne-Marie Snels, die zich als oud-voorzitter van de militaire vakbond inspant om achtergebleven Afghaans personeel nog naar Nederland te halen, vindt het opvallend dat Buitenlandse Zaken ‘veel ruimhartiger’ is omgegaan met het begrip ‘kerngezin’ bij het eigen ambassadepersoneel. ‘Waarom daar wel en elders niet?’

Volgens Buitenlandse Zaken en Defensie is ook in enkele gevallen militaire tolken toegestaan om een afhankelijk familielid dat buiten het kerngezin valt, mee te nemen. Vrijwilligers kennen één zo’n geval, van de moeder van een tolk, die naar Nederland mocht komen nadat er in de media aandacht aan de zaak was besteed.

Afgeleid risico

Advocaat vreemdelingenrecht Barbara Wegelin is zelf ook benaderd door een Afghaans-Nederlandse veteraan die vijf keer is uitgezonden en wiens broer en zus bedreigd worden door de Taliban. Voor zijn broer is er enige hoop, omdat die zelf voor een Nederlandse ontwikkelingsorganisatie in Afghanistan werkte, maar voor zijn zus kreeg hij een afwijzing.

‘Maar dat gaat zomaar niet’, zegt Wegelin, ‘hier is namelijk sprake van ‘afgeleid risico’: die personen lopen direct gevaar vanwege het werk dat een familielid doet of deed voor defensie. We hebben eerder bij de tolken aangevoerd dat zo’n risico dat familieleden lopen dat afgeleid is van werk dat hun familielid voor Nederland heeft gedaan, het gevolg moet hebben dat ook zij in Nederland bescherming moeten krijgen.’

Meer over