Afgescheiden Kamerleden overleven zelden in de politiek

Met zijn vertrek uit de PVV-fractie staat Hero Brinkman er alleen voor. Hij moet nu verder als de fractie-Brinkman. Veel eenmansfracties gingen hem voor, maar slechts één werd echt succesvol: die van Geert Wilders.

Jeroen Visser
Hilbrand Nawijn van de Groep Nawijn verlaat in 2006 Paleis Noordeinde in Den Haag na een consultatie met koningin Beatrix in verband met de kabinetscrisis. Beeld ANP
Hilbrand Nawijn van de Groep Nawijn verlaat in 2006 Paleis Noordeinde in Den Haag na een consultatie met koningin Beatrix in verband met de kabinetscrisis.Beeld ANP

Niks staat een lid van de Tweede Kamer in de weg om zich af te scheiden van zijn fractie. Alle Kamerleden hebben, als ze eenmaal gekozen zijn, een 'vrij mandaat'. Dat betekent dat ze beschermd door de grondwet volledig autonoom mogen zijn en geen verplichtingen hebben aan hun partij of fractie.

De PVV-fractie kon Hero Brinkman afgelopen dinsdag dan ook niets in de weg leggen toen hij besloten had om zijn eigen weg te gaan. En het is ook zeker niet de eerste keer dat door een conflict een Kamerlid verder gaat als eenmansfractie. Vooral sinds de verkiezingen van 2003 zijn er relatief veel nieuwe fracties in de Kamer ontstaan.

Lazrak
In 2004 baarde het Kamerlid Ali Lazrak opzien door uit de SP-fractie te stappen. Lazrak was eind 2003 in conflict gekomen met fractievoorzitter Jan Marijnissen. Lazrak vond de manier van werken van zijn fractieleider 'dictatoriaal' en was het ook niet eens met het beleid binnen de SP dat Kamerleden een deel van hun salaris afdragen aan de partij. De 'Groep-Lazrak' werd geen succes. Lazrak schitterde door afwezigheid bij Kamervergaderingen en hij diende als eenmansfractie geen enkele motie of Kamervraag in. In 2006 stelde hij zich niet meer verkiesbaar.

LPF
De interne conflicten bij de Lijst Pim Fortuyn (LPF) zorgde voor diverse afscheidingen. Sinds de verkiezingen van 2003 zat de LPF met 8 mensen in de Tweede Kamer. De eerste afscheiding vond plaats in 2005 toen Hilbrand Nawijn vertrok en verder ging als Groep-Nawijn. De oud-minister kondigde aan een nieuwe rechtse landelijke partij op te gaan richten. Nawijn deed in 2006 met de Partij voor Nederland mee aan de verkiezingen. De partij kreeg slechts 5000 stemmen, waarna Nawijn besloot om de landelijke politiek vaarwel te zeggen.

De volgende LPF'er die alleen in de Kamer kwam te zitten was Gonny van Oudenallen. Zij kwam in 2006 als vervanger in de Kamer voor Margot Kraneveldt, maar werd door de LPF-fractie meteen als ongewenst beschouwd. Direct na haar installatie ging ze verder als eenmansfractie. Bij de verkiezingen later dat jaar was ze geen kandidaat meer.

In september 2006 werd LPF'er Joost Eerdmans uit de LPF-fractie gezet, omdat hij bezig was met de oprichting van een nieuwe partij, EénNL. Hij ging evenwel verder als 'tweemansfractie' samen met Anton van Schijndel, die net de VVD-fractie de rug had toegekeerd uit onvrede met de koers van Mark Rutte. Ook deze politici kwamen na de verkiezingen van 2006 niet meer terug. EénNL kreeg niet genoeg stemmen.

Verdonk
Iets beter verliep het met Rita Verdonk, die in 2007 na een strijd om het politiek leiderschap van de VVD met Mark Rutte verplicht werd om de VVD-fractie te verlaten. Verdonk had het gevecht nipt van Rutte verloren, maar bleef ook na de interne verkiezing kritiek uiten op haar rivaal. In september 2007 werd ze de fractie uitgezet. Verdonk ging verder onder de naam Trots op Nederland en stond maandenlang enorm hoog in de peilingen. Mede door problemen met haar campagnemedewerkers en de opkomst van Geert Wilders lukt het Verdonk echter niet om populair te blijven onder kiezers. Bij de verkiezingen van 2010 haalde ze net niet genoeg stemmen voor een Kamerzetel: 52.937.

Wilders
De enige afgescheiden eenmansfractie die echt een succes werd, was die van Geert Wilders. Hij vertrok in 2004 uit de VVD-fractie uit onvrede met de behoudende koers van de partij. Twee jaar later haalde hij bij de verkiezingen maar liefst 9 zetels. Bij de verkiezingen van 2010 werden dat er zelfs 24. Inmiddels heeft ook hij te maken gekregen met een dissident Kamerlid en bedraagt het zetelaantal ineens 23.

Meer over