Nieuws

Afdelingen voor spoedeisende hulp dreigen te bezwijken: ‘Deze extreme drukte is onverantwoord’

De spoedeisendehulpafdelingen in de ziekenhuizen dreigen te bezwijken nu de nieuwe golf van coronapatiënten aanzwelt. Terwijl het aantal patiënten dat zich meldt toeneemt, is er minder personeel om hen op te vangen.

Michiel van der Geest
Een vrouw is vrijdag door ambulancepersoneel binnengebracht op de spoedeisende hulp van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Verpleegkundigen bekommeren zich om haar. De spoedeisende hulp heeft het erg druk gekregen in de coronacrisis. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een vrouw is vrijdag door ambulancepersoneel binnengebracht op de spoedeisende hulp van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Verpleegkundigen bekommeren zich om haar. De spoedeisende hulp heeft het erg druk gekregen in de coronacrisis.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Door de druk op de zorg zijn er nauwelijks bedden beschikbaar om spoedpatiënten te kunnen verwijzen. Zo dreigen de seh’s over te lopen. Daarvoor waarschuwen artsen en verpleegkundigen.

‘Het is vijf voor twaalf’, zegt David Baden, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulpartsen. ‘Men lijkt niet te beseffen wat er gebeurt als dit zo doorgaat en de griep er ook nog bij komt. Dan moeten we kiezen wie er nog in aanmerking komt voor acute zorg en is de kans groot dat patiënten schade oplopen. Artsen zullen heel vervelende keuzen moeten maken.’

De extreme drukte is ‘onaanvaardbaar’, zegt ook Tanja van Roosmalen, hoofd van de seh in het Elisabeth TweeSteden-Ziekenhuis in Tilburg en voorzitter van de vereniging van seh-verpleegkundigen (NVSHV). ‘Wij willen goed voor de patiënten zorgen en de crisis managen, maar het eind van wat we aankunnen is in zicht.’

Zo zaten er afgelopen maandag in Tilburg dertig patiënten te wachten in de wachtkamer, omdat alle seh-kamers (ook dertig) bezet waren. ‘Dat is niet eens een uitzondering meer. Zelfs op zondag is het tegenwoordig megadruk.’ Een patiënt, doorgestuurd vanuit een ziekenhuis 45 minuten verderop dat de seh vanwege drukte had moeten sluiten, meldde zich om een uur ’s middags. Pas om half twaalf die avond kon hij worden geholpen.

Dennis Barten, seh-arts in ziekenhuis VieCuri in Venlo, kon deze week een ‘reguliere’ patiënt (dus geen covid) alleen nog maar kwijt in een ziekenhuis in Zwolle, 160 kilometer verderop. In het Treant ziekenhuis in Emmen is het seh-arts Trea Sandjer begin deze week nog één keer gelukt een covidpatiënt uit te plaatsen naar Groningen, ‘maar sindsdien zit alles vol. Toen ik 1992 als seh-arts begon, had ik nog nooit van het woord opnamestop gehoord. Nu begint elke dienst met de vraag: hoeveel bedden hebben wij vandaag beschikbaar?’

Alles stort in elkaar

De seh is de belangrijkste toegangspoort tot een ziekenhuis, daar bepalen zorgmedewerkers wie ziek genoeg is om naar binnen te mogen of wie naar huis kan of naar een andere zorginstelling. Om een seh niet te laten overlopen moeten de ‘instroom, doorstroom en uitstroom’ van patiënten in balans zijn. ‘Dat is een wankel evenwicht’, zegt Van Roosmalen, ‘en nu stort het in.’

De instroom van patiënten is ongekend hoog. ‘Wij hebben geregeld 30 procent meer patiënten dan normaal’, zegt Van Roosmalen. Een groot verschil met de eerste coronagolven is dat normale spoedpatiënten ook weer in grote getale aanwezig zijn, zegt seh-arts Barten. ‘We krijgen weer patiënten uit de horeca, mensen sporten weer, krijgen verkeersongevallen.’ Ook gewone besmettingen als die met het rinovirus en de griep keren terug.

Daarbij, de seh’s hebben altijd last gehouden van de pandemie, ook bij lage besmettingscijfers. Barten: ‘Van patiënten die binnenkomen met corona-achtige klachten als koorts of kortademigheid weten we niet of ze corona hebben, dus we moeten hen isoleren in een aparte kamer. Die is dan meteen anderhalf uur bezet, totdat we de uitslag van de test hebben. Omdat we hen niet even op de gang of in de wachtkamer kunnen laten wachten, zijn we veel minder wendbaar.’

Bovendien is er nog steeds te weinig personeel om de patiënten op te vangen. Het ziekteverzuim is hoog, de uitstroom van seh-verpleegkundigen ook. Van Roosmalen: ‘Gisteren ging ik aan het eind van de dienst naar huis, de seh was weer ontploft en op de gang kwam ik een van onze verpleegkundigen tegen. Het was haar zesde dienst op rij. ‘Het is weer zo druk, ik kan gewoon niet meer’, zei ze. We overvragen ons personeel nu alweer, terwijl we geen zicht hebben op wanneer deze crisis stopt.’

Ruzie tussen ziekenhuizen

Ook bij de doorstroom, waarbij patiënten van de seh naar een bed in het ziekenhuis worden gebracht, gaat het mis: er zijn geen bedden vrij, met name door – opnieuw– het enorme personeelstekort. De Drentse seh-arts Sandjer: ‘Het verdrietige gevolg is dat we nu weer reguliere zorg moeten afzeggen om plaats te maken voor covidzorg. Onze orthopeden hebben gisteren mensen moeten afbellen die al anderhalf jaar met pijn wachten op een operatie en bijna aan de beurt waren.’

Die doorstroomproblemen worden nog vergroot doordat ook de uitstroom van patiënten stokt. Zodanig zelfs dat ziekenhuizen erover ruziën. Wanneer één ziekenhuis overbelast raakt, zouden andere ziekenhuizen patiënten moeten overnemen. Dat gebeurt lang niet altijd, constateren de seh-artsen. Het pregnantste voorbeeld is het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht, dat deze week in een opvallend fel persbericht aankondigde voorlopig geen nieuwe coronapatiënten meer op te nemen. Directeur Peter van der Meer beschuldigde collega-ziekenhuizen in de regio ervan zich niet te houden aan de eerlijke verdelingsafspraken. ‘Het resultaat is dat wij de covidzorg ternauwernood kunnen blijven leveren, dat de reguliere zorg bij ons veel zwaarder wordt weggedrukt dan in andere ziekenhuizen en dat veel personeel door overbelasting op het punt van uitvallen staat.’

Ook de uitstroom naar verpleeghuizen of thuiszorg is steeds lastiger. ‘Zorgbreed’ stond het verzuim in het derde kwartaal op 6,55 procent. In de thuis- en ouderenzorg lag dat percentage zelfs op bijna 8,5 procent.

Meer over