Nieuws

Afblazen eindtoets vanwege corona raakt meisjes en leerlingen met minder welvarende ouders extra hard

Basisschoolleerlingen in groep 8 van het afgelopen schooljaar hebben gemiddeld een lager definitief schooladvies gekregen dan in voorgaande jaren. Door de coronacrisis verviel de eindtoets en kon het schooladvies niet naar boven worden bijgesteld. Vooral meisjes en leerlingen met minder welvarende ouders kregen een lager eindadvies.

Meisjes kregen bijna 7 procent vaker een vmbo-advies en jongens ruim 4 procent. Meisjes halen vaker dan jongens een hogere score bij de eindtoets, waarna het advies naar boven wordt bijgesteld.  Beeld ANP
Meisjes kregen bijna 7 procent vaker een vmbo-advies en jongens ruim 4 procent. Meisjes halen vaker dan jongens een hogere score bij de eindtoets, waarna het advies naar boven wordt bijgesteld.Beeld ANP

Deze ongunstige gevolgen voor leerlingen met laagopgeleide, minder rijke ouders of met een migratieachtergrond waren vorig jaar voorspeld toen de eindtoets werd afgeblazen. De uitkomst daarvan geldt als een controlemechanisme voor het advies van de leerkracht. Die kan kinderen uit de minder welgestelde klasse gemiddeld lager inschatten. Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevestigen dat dit daadwerkelijk is gebeurd.

Definitief advies

Het schooladvies voor hun middelbare school dat leerlingen in groep 8 van hun leerkracht krijgen, kan naar boven worden bijgesteld als zij hun eindtoets beter doen dan verwacht. Dit gebeurde in het schooljaar 2018-2019 bij 8 procent van de kinderen. Omdat er vorig jaar geen eindtoets was, was het schooladvies meteen het definitieve advies. En dat viel gemiddeld lager uit, blijkt uit cijfers van het CBS.

Meer kinderen kregen een vmbo-advies en minder een hoger advies. Meisjes kregen bijna 7 procent vaker een vmbo-advies en jongens ruim 4 procent. Meisjes halen vaker dan jongens een hogere score bij de eindtoets, waarna het advies naar boven wordt bijgesteld. Ook kinderen van ouders met een laag inkomen kregen vaker een vmbo-advies. In het schooljaar 2019-2020 kreeg 37,5 procent van de leerlingen met ouders met een laag inkomen een advies van vmbo-havo of hoger, een jaar daarvoor was dat 42 procent.

Maart vorig jaar besloot minister Arie Slob (onderwijs) dat leerlingen dat jaar niet de eindtoets zouden maken, die in 2020 op 15 april stond gepland. Het onderwijspersoneel van de basisscholen had het toen aan het begin van de coronacrisis te druk met het organiseren van onderwijs op afstand en met de opvang van kinderen van ouders met vitale beroepen.

De schoolbesturenkoepel van het basisonderwijs, de PO-raad, noemde dat een wijs besluit. Al benoemden zij toen ook het nadeel van het wegvallen van de toets met een duidelijk toegevoegde waarde. Gemiddeld 16 duizend schooladviezen worden er jaarlijks mee naar boven bijgesteld.

Thuisonderwijs

Volgens hoofdsocioloog Tanja Traag van het CBS hebben de leerlingen met een lagere sociaal-economische achtergrond zo dubbel nadeel van de coronacrisis. Naast een grotere kans op een lager advies, hebben zij vaak ook een grotere onderwijsachterstand opgelopen in het thuisonderwijs. ‘Die achterstand omdat het thuisonderwijs voor deze groep niet altijd optimaal was, zou voor hen wel eens een groter nadeel kunnen opleveren dan het schooladvies.’

Uit haar onderzoek blijkt dat relatief veel kinderen die in voorgaande jaren een hoger schooladvies kregen na een onverwacht hoge eindtoetsscore, in de derde klas terugvielen, ongeveer een op de vijf. ‘Een deel van de kinderen van wie het advies niet naar boven werd bijgesteld na een hogere toetsscore, wist op de middelbare school toch een hoger niveau te bereiken.’

De uitkomsten onderstrepen volgens Traag het belang van brugklassen. ‘Daar krijgen kinderen de mogelijkheid zich op hun eigen tempo te ontwikkelen.’

Kansenongelijkheid onderwijs

Ontdek hoe onderwijskansen voor kinderen zijn verdeeld en bekijk op de kaart de kansen in uw wijk

Meer over