InterviewKhin Maung Zaw

Advocaat Aung San Suu Kyi: ‘Ik weet niet eens waar ze nu is’

Khin Maung Zaw is door de afgezette regeringsleider Aung San Suu Kyi aangewezen als haar advocaat. De vrees voor een showproces is gegrond, hij heeft zijn cliënt nog niet eens kunnen zien of spreken. ‘Als dit zo doorgaat en het verzet faalt, dan draait de vooruitgang van ons land weer honderdtachtig graden om.’

Khin Maung Zaw is een van de bekendste strafpleiters in Myanmar. Beeld AFP
Khin Maung Zaw is een van de bekendste strafpleiters in Myanmar.Beeld AFP

Hij heeft vannacht voor het eerst weer thuis geslapen, na ruim twee weken voor zijn veiligheid bij familie en vrienden gebivakkeerd te hebben. Maar nu wil Khin Maung Zaw, de advocaat van de afgezette Myanmarese regeringsleider Aung San Suu Kyi, thuis zijn.

Hij wil zich in zijn eigen kantoor voorbereiden op de volgende zitting, die maandag moet plaatsvinden. ‘Als ze me willen pakken, dan is dat aan hun’, zegt de 73-jarige advocaat over de telefoon via de app Signal. ‘Ik ben niet bang voor gevangenschap, dat heb ik al eens meegemaakt. Het enige waar ik bang voor ben, is dat ik mijn werk niet kan doen.’

Of Khin Maung Zaw zijn werk kan doen, is maar zeer de vraag. Hoewel Suu Kyi hem anderhalve week geleden tijdens de eerste zitting aanwees als haar advocaat, heeft hij zijn cliënt nog niet mogen spreken. Sterker nog: formeel is hij nog niet erkend als haar raadsman.

‘Nadat Aung San Suu Kyi mijn naam had genoemd, gaf de rechter instructies aan de politie om het in orde te maken. Ik ben nog dezelfde avond met mijn junior-advocaten naar het bureau gegaan om alle documenten te overhandigen. We gaan elke dag naar het bureau om te vragen of er al iets bekend is, maar de agent blijft maar zeggen dat de papieren nog door mijn cliënt ondertekend moeten worden.’

Tegenwerking

Ook bij de eerste zitting werd Khin Maung Zaw tegengewerkt. Eerst werd hem verteld dat de zitting op maandag 16 februari zou zijn. Daarna werd de zaak doorgeschoven naar de woensdag erop. Dinsdagochtend hoorde hij ineens dat Suu Kyi via een videoverbinding werd gehoord. Een uur later was de zitting weer voorbij. ‘Het is allemaal heel oneerlijk’, zegt de advocaat. ‘Zelfs al krijgen we maandag toestemming bij de zitting te zijn, dan nog is de verdediging geschaad, simpelweg omdat we dan pas op het laatste moment het dossier kunnen inzien.’

Het leger nam op 1 februari met geweld de macht over in Myanmar. Volgens de legerleiding was massaal gefraudeerd bij de parlementsverkiezingen van november, die met overmacht waren gewonnen door de partij van Suu Kyi. De regeringsleider en oud-Nobelprijswinnaar, die al eens bijna vijftien jaar in huisarrest zat, werd gearresteerd. Sindsdien is Myanmar het toneel van massale betogingen en stakingsacties.

Suu Kyi wordt beschuldigd van het bezit van zes illegaal geïmporteerde walkietalkies en het overtreden van de wet Management Natuurrampen. Wat die tweede aanklacht precies inhoudt, is onduidelijk. ‘Zelfs de aanklacht hebben we niet gekregen. We weten alleen over die walkietalkies, omdat het arrestatiebevel door iemand gelekt was op Facebook. Er staat in dat zes illegale walkietalkies in haar huis zijn gevonden. Daarop kan ik alleen maar zeggen dat ze niet schuldig is. Als lid van de regering had ze die dingen nodig en ze heeft ze geïmporteerd via de normale kanalen.’

Bekend

Khin Maung Zaw is een van de bekendste strafpleiters in Myanmar. In 2018 verdedigde hij Reuters-journalisten Wa Lone and Kyaw Soe, die veroordeeld waren nadat ze onderzoek hadden gedaan naar de massamoord op de Rohingya. Hoewel hij vermoedt dat er sprake is van een showproces, bereidt hij zich zo goed mogelijk voor op het proces van Suu Kyi. Op zijn bureau liggen dus de Myanmarese wet op het management van Natuurrampen en de import-exportwet.

De raadsman noemt het volksprotest ‘een cruciaal moment’ in de geschiedenis van Myanamar’. ‘Ons land kwam in 1962 onder regime van het leger. Veertig jaar lang hield de militaire junta zijn voet op onze keel. Pas in 2010 veranderde er iets en kregen we langzaam onze macht terug. Maar als dit zo doorgaat en het verzet faalt, dan draait de vooruitgang van ons land weer honderdtachtig graden om.’

Khin Maung Zaw, geboren in 1948, weet waar hij het over heeft. Op zijn zeventiende werd hij voor het eerst gearresteerd, nadat hij de tekst van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens had verspreid op de campus van de universiteit in Mandalay. Hij werd door de junta naar de beruchte gevangenis gestuurd op de Coco-eilanden, vierhonderd kilometer van de kust. ‘Een goelag’, noemde hij de gevangenis later, vanwege de mensonterende omstandigheden. Khin Maung Zaw is in 1972 vrijgelaten maar werd drie jaar later weer gevangen gezet, na deelname aan een demonstratie. Hij zat in totaal negen jaar achter de tralies.

Op zijn 73ste wordt hij nog altijd opgejaagd, door dezelfde junta maar met andere generaals aan het hoofd. Het leger arresteerde sinds de coup al meer dan zevenhonderd politici, bestuurders en activisten. Nadat Khin Maung Zaw had aangekondigd de verdediging van Suu Kyi op zich te nemen, gingen geruchten dat ook hij op de lijst van de junta was beland. De advocaat besloot daarom tijdelijk onder te duiken bij vrienden.

Khin Maung Zaw hoopt dat als hij Suu Kyi mag verdedigen, hij haar eerst onder vier ogen kan spreken. Tot nu toe heeft hij nog helemaal geen contact met haar gehad, zelfs niet telefonisch. ‘Ik weet niet eens waar ze nu is. Het gerucht gaat dat ze niet meer in haar huis is, maar we weten het gewoon niet.’

Meer over