Nieuws

Advies aan provincie: Maastricht Aachen Airport sluiten doet Limburg minste pijn

Sluiting van Maastricht Aachen Airport is in financieel opzicht het aantrekkelijkste besluit dat Limburg kan nemen over de toekomst van de luchthaven. Uit een maatschappelijke kosten-batenanalyse (mkba) blijkt dat de nadelen op het bordje van de provincie komen, terwijl de voordelen voor de rest van Nederland zijn.

Peter van Ammelrooy
Maastricht Aachen Airport met de verkeerstoren.  Beeld Hollandse Hoogte
Maastricht Aachen Airport met de verkeerstoren.Beeld Hollandse Hoogte

De nieuwe weging van de financiële lusten en lasten van het driekwart eeuw oude vliegveld is gemaakt in opdracht van de provincie. Het is een concept dat mogelijk nog wordt aangepast na opmerkingen van alle betrokken partijen, van gebruikers tot omwonenden. In januari wordt de definitieve versie vastgesteld.

Daarna dient het stuk als uitgangspunt voor de Limburgse Provinciale Staten, het parlement van de provincie, dat in juni een oordeel velt over de toekomst van Maastricht Aachen Airport. Er zijn de komende jaren forse investeringen nodig die, bij ongewijzigd beleid, tot 2030 oplopen tot bijna 89 miljoen euro.

Een maatschappelijke kosten-batenanalyse is niet alleen gebaseerd op tastbare inkomsten en uitgaven, maar probeert ook een prijskaartje te hangen aan de effecten van bijvoorbeeld de geluidshinder op het toerisme, of de schade aan de natuur door de uitstoot van broeikasgassen.

In geen enkel doorgerekend scenario maakt de luchthaven winst, maar bij allen zit de provincie als eigenaar en exploitant wel met de kosten. Ook bij sluiting: er moet een sociaal plan komen voor afvloeiende werknemers en compensatie betaald worden aan bedrijven die nu werkzaam zijn op ‘Maastricht’. Die posten worden ruw geschat op samen 52 miljoen. De sloop van de enige start- en landingsbaan kost geld, net als de sanering van de bodem. Daar staat tegenover dat een andere bestemming voor de grond de provincie geld kan opleveren.

Derde rapport dat bom legt onder huidige opzet

Deze analyse is het derde document in een jaar tijd dat een bom legt onder de huidige opzet van het vliegveld. In januari verscheen een mkba die was gefinancierd door tegenstanders van uitbreiding van de luchthaven. Later die maand stelde oud-CDA-politicus Pieter van Geel als adviseur van de provincie voor om het vliegveld voornamelijk in te richten voor vrachtverkeer.

Ook Van Geel kwam al tot de conclusie dat de provincie dan zal moeten accepteren dat de economische opbrengst voor de regio laag is. De eindbestemming van de meeste goederen die op Limburg worden uitgeladen ligt buiten de provincie, en Limburgse bedrijven zullen niet altijd worden ingeschakeld voor het verdere vervoer.

De jongste mkba schat dat 6 procent van de vracht in een straal van maximaal 50 kilometer om het vliegveld terechtkomt, en in totaal 14 procent in een straal van 50 tot 100 kilometer. Driekwart van de goederen legt na landing een afstand van tussen de 200 en 250 kilometer af.

Het rapport constateert dat Maastricht Aachen Airport een kleine luchthaven is, waarbij een klant meer of minder een groot verschil kan maken in het aantal vluchten, en daarmee in de omzet.

Tik op de vingers

‘Er zijn vier grote luchtvaartmaatschappijen die gezamenlijk meer dan 90 procent van de vracht vervoeren en twee grote passagiersmaatschappijen die meer dan 90 procent van het passagiersvervoer voor hun rekening nemen. Als er één passagiersmaatschappij bijkomt of vervalt, kan dat direct een groei of afname van 50 procent van het passagiersvolume betekenen. Voor een vrachtmaatschappij is dat 25 procent.’

Opmerkelijk is het aantal van 1.080 arbeidsplaatsen dat de mkba aan de luchthaven toeschrijft. In de mkba die was bekostigd door de omwonenden waren dat er nog 1.600.

Afgelopen zomer moesten onderzoekers van de Erasmus Universiteit berekeningen rectificeren voor het aantal banen dat alleen het vrachtvervoer op Maastricht Aachen Airport oplevert. Het was de derde aanpassing van de cijfers in twee jaar tijd. Een voorlopige schatting ging uit van 3.300 arbeidsplaatsen. Na een tik op de vingers door de integriteitscommissie van de universiteit bleven daar ruim 1.100 van over.

Tegenstanders verrast

De Alliantie tegen Uitbreiding MAA, een verbond van omwonenden, artsen en natuurgroeperingen, is verrast door de uitkomst van de mkba. ‘Het is plezierig om eindelijk gelijk te krijgen. Zo ook in de vaststelling dat als er voordelen zijn dat die niet in Limburg neerslaan.’

De Alliantie heeft overigens een klacht ingediend bij de Universiteit van Amsterdam tegen het onderzoeksbureau SEO, een van de opstellers van deze mkba. Die klacht richt zich tegen de voorwaarden waaraan elke maatschappelijke kosten-batenstudie voor de luchtvaart moet voldoen, die dit jaar van kracht werden.

Die voorwaarden zijn mede door SEO in opdracht van de overheid opgesteld en zouden stelselmatig tot de conclusie leiden dat meer vluchten een grotere welvaart voortbrengen. De Alliantie zat eerder dit jaar ook achter de integriteitsklacht die leidde tot de rectificatie van het banenonderzoek door de Erasmus Universiteit.

In een eerste reactie erkent de directie van Maastricht Aachen Airport dat de luchthaven de provincie meer kost dan oplevert. Maar ‘in de toekomst is een belangrijke rol weggelegd voor regionale luchthavens op het gebied van emissievrij passagiersvervoer’. In dat scenario wordt er met elektrische vliegtuigen of toestellen op waterstof van en naar Maastricht gevlogen.

Voor zo’n scenario ontbreekt volgens de opstellers evenwel een marktanalyse en een bedrijfsmodel, constateert de mkba. ‘Om deze reden presenteren we het alternatief ook niet gelijkwaardig aan de andere onderzochte beleidsopties, die wél opties zijn waar op korte termijn concreet voor gekozen kan worden.’

Meer over