Adrian Henri en Adrian Mitchell doen al jaren hetzelfde maar dan heel andersTussen gedicht en publiek staat de 'performing-poet'

Adrian Mitchell en Adrian Henri staan allebei te boek als performing poets, ze zijn even oud, ze maakten furore in het Engeland van de jaren zestig, en ze zijn de dichters die ze toen waren nog altijd trouw....

ADRIAN HENRI

Van onze verslaggever

Michel Maas

ROTTERDAM

'Adrian (Mitchell) en ik hebben veel gemeen. Vooral onze ideeën over optreden voor publiek. Hij was mijn inspiratiebron als performer.

'Het grote verschil tussen ons is, dat ik uit Liverpool kom, en hij uit Londen. Iemand uit Liverpool zal nooit ''Ik hou van je'' uit zijn strot krijgen. Hij hoort het zichzelf al zeggen. Een Liverpooler zegt liever ''Weet je, ik vind je best aardig.''

'Die ironie komt er bij mij altijd weer in, en de muziek versterkt dat nog eens. Adrian Henri's praten na Kerst-blues bijvoorbeeld is een uitermate treurig gedicht. Geschreven toen het net uit was met een vriendin. Je kunt dat met muziek nog triester maken, maar ik lees het met zo'n lollig op en neer-muziekje erachter. Het emotionele mengsel dat je dan krijgt vind ik mooi.

'Een goede performance geeft een extra dimensie aan een gedicht. Maar een gedicht moet sterk genoeg zijn om gedrukt op een pagina te overleven.'

Volgend jaar wordt de dertigste verjaardag gevierd van The Mersey Sound, de poëziebundel die Henri schreef met Roger McGough en Brian Patten, en die het drietal op slag beroemd maakte. Van The Mersey Beat werden een half miljoen exemplaren verkocht. Henri: 'Dat boek is de hele wereld rond gegaan. Iedereen kent het. Veel mensen denken dat het 't enige is wat ik heb geschreven. Daar kun je niets aan doen. Je moet er maar van genieten. Het ís ook speciaal, het had een speciale kwaliteit. Ik ben trots op wat ik gedaan heb. Maar zoiets als Love is zal ik nu nooit meer schrijven. Dat kon ik alleen maar toen, als jongeman schrijven, omdat ik geen reputatie te verliezen had.'

(Liefde is een fanclub met maar twee leden/ Liefde is hand in verfbevlekte hand lopen/ Liefde is. . . etc).

'Juist de laatste tien jaar heb ik een paar van mijn mooiste gedichten geschreven. Daartoe behoort een heel donker gedicht over de dood van mijn ex-vrouw. Dat lees ik niet vaak, omdat het zo pijnlijk is. Aan de andere kant van het spectrum staat Tea with a poet, een heel speels gedicht over een theevisite bij een dichter.'

Maar al met al is hij serieuzer geworden. 'Mijn poëzie is veranderd, en ik ben zelf ook een ander mens geworden. Ik ben bloedserieus.'

Zaterdag bewees hij dat met het gevoelige Slaapliedje dat hij las voor de overleden Bert Schierbeek:

. . . Hier is een gedicht op de wolken geschreven voor jou/ Als de dichters gegaan zijn en de gedichten vergeten/ Als er een nieuwe aarde opbloeit/ En het stervende hart een welkomstlied oppompt/ Hier is een gedicht op de wolken geschreven voor jou.

'Maar het maakt mij niet uit als ze mij desondanks gebruiken om een programma wat op te fleuren.'

ADRIAN MITCHELL

Van onze verslaggever

Michel Maas

ROTTERDAM

'Adrian (Henri) en ik zijn erg verschillend. Hoewel we wel erg goede vrienden zijn. Onze techniek is zó anders: hij maakt veel meer gebruik van het vrije vers. En hij is ouder dan ik! Vijf maanden! De overeenkomst tussen ons zal de gitaar van Andy Roberts zijn geweest, die ons zaterdagavond allebei begeleidde.'

Toen Adrian Mitchell zijn eerste rock-gedicht maakte, in 1958, was er niets op dat gebied. 'Er waren in heel Engeland tien plaatsen waar poëzie werd voorgedragen. Nu zijn dat er tienduizend. Dat is prachtig. . . ook al is het vaak vreselijk, wat er op die podia gebeurt.' Vooral mompelende dichters kan hij wel schieten. 'Ik zie honderd keer liever een goede performer met slechte tekst dan een slechte performer met een goede tekst. Het is echt geen deugd om een goed gedicht voor je uit te mompelen.

'Voor mij is het performen cruciaal, belangrijker dan de boeken. In boeken kunnen mensen het ritme niet zien, lezers kunnen van alles missen.' Hoe moet je in een boek bijvoorbeeld zien dat, Majakovski and the sun, Mitchell's versie van een vers van Majakovski op muziek van Little Richard wordt gelezen?

Volgend jaar wordt Mitchell vijfenzestig, en zal hij toch weer in boekvorm worden gebundeld. Dan zal blijken hoe zijn gedichten zijn veranderd. Ze zijn korter en helderder geworden. 'Ik hou van eenvoud en helderheid. Daarin schuilt het vakmanschap van de dichter: gedichten zo helder mogelijk te maken. Sommige van de gedichten die mij het dierbaarst zijn, zijn uitermate kort.'

Zijn liefste gedicht, en een van de kortste, is: Beattie is drie:

Bovenaan de trap/ vraag ik om haar hand. O.K./ Ze geeft hem mij./ Hoe past haar vuist in mijn handpalm,/ een bundeltje troost./ We nemen er de tijd voor,/ de steile loper af/ terwijl ik in stilte wens/ dat de trap eindeloos was.

Hij geeft grif toe dat het een sentimenteel gedicht is. 'Een gedicht dat het vooral goed blijkt te doen bij jonge ouders en in gevangenissen.' In gevangenissen treedt Mitchell vaak op. Onder andere omdat hij gelooft dat poëzie mensen kan veranderen.

'De poëzie heeft mij veranderd, en veel mensen', en zelfs, op de bescheiden schaal waarop ook muziek, kunst, wetenschap dat doen: de wereld. Mitchell: 'We hebben weliswaar de oorlog in Vietnam niet veranderd, maar we hebben wel voorkomen dat Britse soldaten naar Vietnam zouden worden gestuurd. Zo bereik je toch iets goeds, ook al bereik je dan niet je ultieme doel. Het werk van de jaren zestig gaat wat dat betreft nog steeds door.'

Poetry International: Adrian Henri treedt vandaag om 13 uur op tijdens Poetry at Noon, in De Doelen. Om 20 uur begint een avond met o.a. Fernando Birri, Rita Dove, Michael Krüger en Makoto Ooka.

Meer over