Adil is 16, maar de IND gelooft hem niet

'Borstonderzoek' staat op het bordje aan de ingang van het Instituut voor Keuring en Screening in Eindhoven. Hier worden gewoonlijk röntgenfoto's genomen van vrouwenborsten....

Adil uit Somalië wacht rustig op zijn beurt. Hij heeft zeven maanden geleden in Nederland asiel aangevraagd. Adil zegt 16 jaar te zijn, of nauwkeuriger: op een maand na 17. Maar de ambtenaar van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gelooft hem niet.

Daarom is Adil vanmorgen met een door de IND gehuurd busje opgehaald uit Bolsward en naar Eindhoven gereden. Een röntgenfoto van zijn pols- en handgewricht en drie van zijn sleutelbenen moeten zijn werkelijke leeftijd aantonen. Hij heeft 'geen problemen' met het onderzoek. Nee, ze geloven hem niet. 'Ik weet niet waarom, ik ben 16', zegt hij in gebroken Engels.

Hij heeft geen paspoort of andere identiteitspapieren. Maar waarom zou hij twijfelen aan zijn overleden moeder, die Adil voor het eerst naar school stuurde 'toen ik vijf jaar was'? Voor hem geldt de leeftijd die zijn moeder hem vertelde, punt uit. In Somalië worden geen geboortenregisters bijgehouden.

Voor asielzoekers is 18 jaar een belangrijke grens. Minderjarigen krijgen extra bescherming en kunnen rekenen op gunstiger opvangfaciliteiten. Dat mildere regime lokt fraude uit. 'Er zijn signalen dat mensen onder de vlag van minderjarigheid een verblijfsstatus proberen te verkrijgen', zegt P. Niessen, hoofd uitvoeringsbeleid van de IND, voorzichtig.

IND-ambtenaren hebben bij 720 asielzoekers vraagtekens gezet voor zover het hun leeftijd betreft. Vierhonderd van hen zijn inmiddels aangeschreven of ze willen meewerken aan een radiologisch onderzoek om de leeftijd te bepalen. Niemand heeft geweigerd, maar dat is niet zo verwonderlijk. Want weigeren is verdacht. Dan dreigen alle rechten op speciale jongerenopvang te vervallen.

'Ik ben 16 jaar en...' Mohammed uit Sierra Leone telt de maanden op zijn lange, slanke vingers na: 'Zestien jaar en tien maanden.' Hij is gevlucht voor de oorlog. In Sierra Leone vecht iedereen tegen iedereen, zegt hij. Zijn onderlip trilt als hij praat.

Op de vraag hoe hij het vindt dat de IND twijfelt aan zijn leeftijd, haalt de jongen zijn schouders op: 'Als zij twijfels hebben, oké, ik heb geen twijfels.' Hij is niet bang voor de röntgenfoto's. Ze zullen zijn gelijk bewijzen, daarvan is hij overtuigd.

Radiologisch leeftijdsonderzoek is omstreden. Er zijn ethische en wetenschappelijke bezwaren. De privacy en integriteit van het lichaam worden aangetast. Volgens critici verschilt de groei van de botten per etnische groep.

Twee jaar geleden stopte de IND met het maken van röntgenfoto's van pols en hand. Volgens Niessen gaf de gespecialiseerde onderzoeker van de IND 'om hem moverende redenen' er de brui aan.

H. van der Pas, fysisch antropoloog, meent dat vooral het sleutelbeen een goede indicatie geeft van de leeftijd. 'Het is een van de laatste botten die uitrijpen', weet de nieuwe onderzoeker van de IND. 'Het laatste stadium van rijping ligt ruim boven de 18 jaar. Als de foto's dat aangeven, is er geen twijfel mogelijk.'

Met het sleutelbeen als mogelijk bewijsmateriaal heeft de IND het radiologisch leeftijdsonderzoek hervat. Dertien jonge asielzoekers, voornamelijk uit China en Afrika, worden vandaag gefotografeerd.

De Chinees Mi ('17 jaar en 5 maanden') loopt gewillig naar de röntgenkamer als zijn naam wordt omgeroepen, vergezeld van een tolk. De anderen wachten verveeld, maar de sfeer is ontspannen. Een chauffeur deelt pepermuntjes uit.

Na anderhalf uur is iedereen gefotografeerd en mogen de jonge asielzoekers terug naar Heerenveen, Bolsward of Kampen, in afwachting van de uitslag.

Meer over