Absurdistisch debuut

BART KOETSENRUIJTER

Elke morgen om half zeven schrijft Maria een brief aan een gefingeerde geadresseerde. Haar man heeft met aktetas en broodtrommel het kleine bedompte appartement verlaten waar ze een troosteloos huisvrouwenbestaan leidt. Op zolder ligt haar half verlamde vader die van haar afhankelijk is. De brieven, waarin ze haar leven vastlegt, gaan steevast in een gleuf achter het dressoir, om op een stapel te belanden die niemand ooit zal lezen. Zo verglijdt haar leven in troosteloze monotonie. Totdat de buurman die ze elke dag begluurt wanneer hij naar zijn werk gaat, contact met haar zoekt.

Voordat het Duitse talent en autodidact Tom Tykwer (Perfume, Cloud Atlas) in 1998 internationaal zou doorbreken met Lola Rennt, maakte hij al een paar korte en lange films. Die tödliche Maria geldt daarbij als zijn speelfilmdebuut. Het is aan de ene kant een kleine film, in de zin dat-ie zich bijna geheel in het appartement en het hoofd van Maria afspeelt. Tegelijk loopt de film over van invloeden en stijlen, zoals je vaker ziet bij debuten. Fassbinder en Buñuel klinken erin door en Nederlandse kijkers zal de gelijkenis met Alex van Warmerdam opvallen. Niet alleen in de verstilde en gestileerde dramaturgie, maar ook in de hobby van Maria: ze verzamelt dode vliegen.

Die tödliche Maria lijkt zich af te wikkelen als een psychologische thriller nadat Maria haar brievenverzameling tevoorschijn heeft gehaald. Met elke envelop die ze opent en zelf geschreven brief die ze herleest, krijgen we flarden uit haar jeugd te zien, die de acties die ze vervolgens onderneemt invoelbaar maken. Maar sterker dan het thrillerelement is uiteindelijk de absurdistische en surrealistische humor waarmee Tykwer zijn verhaal doorspekt. Het doden uit de titel tovert eerder een glimlach om de mond dan dat het een uiting van schrik teweegbrengt. Waarmee Tykwer zich in zijn debuut al net zo on-Duits betoonde als in het verdere verloop van zijn internationale carrière.

Die tödliche Maria (Tom Tykwer, 1993)

ZDF, 23.55-01.40 uur.

The Walker

(Paul Schrader, 2007) Thriller die in Nederland de bioscoop niet haalde, alhoewel maker Paul Schrader eerder garant stond voor goede en broeierige films als Hardcore en American Gigolo. Die laatste film (met een jonge Richard Gere in de titelrol) was in 1980 een wereldhit en vormde het eerste deel van Schraders zogenaamde Lonely Man Trilogy. Na het tweede deel, Light Sleeper (1992), met Willem Dafoe als een gescheiden drugsdealer, volgde pas in 2007 het slot. Homo Woody Harrelson is gezelschapsheer van rijke dames uit de elite van Washington. Op een dag probeert hij de vrouw van een senator (Kristin Scott Thomas) uit de wind te houden wanneer haar minnaar vermoord blijkt, waarna hij zelf verdachte wordt.

Arte, 20.15 uur.

Le château de ma mère

(Yves Robert, 1990) Heerlijk schaamteloos melancholieke film naar de autobiografische roman van Marcel Pagnol (1895-1974). Acteur Yves Robert verfilmde eerder al diens La gloire de mon père. In Le château de ma mère is hoofdpersoon Marcel 13 jaar en kan hij niet wachten tot het gezin vanuit hun woonplaats in de Provence de voettocht aanvangt naar het vakantiehuisje. Die tocht alleen al is een avontuur; tijdens het verblijf tussen de schilderachtige heuvels maakt Marcel kennis met de liefde.

Een film als de herinnering aan een zonovergoten vakantie.

TV 5, 00.00-01.35 uur (Nederlands ondertiteld).

undefined

Meer over