Reportage

Aboutaleb onder vuur wegens racistische appjes politieagenten

De Rotterdamse gemeenteraad is kritisch over de verzoenlijke wijze waarop burgemeester Aboutaleb de agenten heeft bejegend die de racistische appjes schreven. Meerdere fracties willen dat zwaardere sancties bij de politie mogelijk worden.

Actievoerders houden een stilstaand protest bij politiebureau Marconiplein tegen racisme bij de politie. BIJ1 Rotterdam en de linkse actiegroep Doorbraak eisen het ontslag van de vijf agenten die zich in appgroepen racistisch uitten. Beeld ANP
Actievoerders houden een stilstaand protest bij politiebureau Marconiplein tegen racisme bij de politie. BIJ1 Rotterdam en de linkse actiegroep Doorbraak eisen het ontslag van de vijf agenten die zich in appgroepen racistisch uitten.Beeld ANP

‘Die racistische en discriminerende app-berichten hebben veel Rotterdammers heel veel pijn gedaan en hun onveiligheidsgevoel vergroot’, zegt Stephan van Baarle (Denk) donderdag in de gemeenteraad van Rotterdam. ‘Als ze een agent op straat zien, denken ze: is dat misschien een agent die vindt dat wij kapot geschoten kunnen worden?’

Ook zijn collega Ercan Büyükcifci (Nida) vindt dat burgemeester Ahmed Aboutaleb zich veel te makkelijk heeft geschaard achter de lichte sanctie – een schriftelijke berisping – die de Rotterdamse politiechef heeft opgelegd aan de vijf appende agenten. ‘Deze politiecultuur is ziek, die maak je met zachte heelmeesters niet beter.’

De gemeenteraad bespreekt donderdag de dubieuze apps van politieagenten in de inmiddels opgeheven app-groep Jan Smit. Daarin betitelen ze – na een mishandelingsincident in januari 2019 – mensen met een getinte huidskleur als ‘kankervolk’ en ‘kutvolk’ of ‘kk mongolen’ en ‘pauper allochtonen’.

Ook over de bekentenis van Bekir E., de stalkende ex-vriend die in 2019 de 16-jarige scholiere Humeyra doodschoot, lieten ze zich discriminerend uit. ‘Die gozer heeft goed gehandeld, weer een Turk minder’, appte iemand.

Praktisch alle fracties spreken van ‘walgelijke’ en ‘discriminerende’ appjes door de politieagenten. De meeste fracties tonen zich ook verbaasd over de straf die hen is opgelegd. Een schriftelijke berisping is de lichtste sanctie die een agent kan krijgen. Maar de coalitiepartijen stellen wel dat de gemeenteraad niet gaat over het personeelsbeleid bij de politie. ‘Ik kan me ook niet vinden in de strafmaat, maar een motie hierover loopt arbeidsrechtelijk spaak’, aldus Stephan Leewis van GroenLinks.

Tweede kans

Denk en Nida hebben zware kritiek op burgemeester Aboutaleb, die aanvankelijk ‘grote woorden’ gebruikte om de discriminerende appjes in het Rotterdamse politiekorps ter discussie te stellen. ‘Als er maar een snippertje van waar is, dan is voor deze agenten geen plaats in Rotterdam’, zei de burgemeester na de eerste berichtgeving over de discriminerende en racistische appjes in de Jan Smit-groep.

Later legde Aboutaleb zich neer bij de lichte sanctie die politiechef Fred Westerbeke oplegde, na onderzoek en advies van de Agfa (adviescommissie grondrechten en functie-uitoefening ambtenaren). Twee weken geleden zei Aboutaleb voor de raadscommissie Veiligheid en Bestuur al dat de agenten een tweede kans verdienen. ‘Ze hebben excuses gemaakt, met betraande ogen’, verklaarde hij. ‘Ze zijn diep door het stof gegaan en erkennen dat ze veel schade hebben berokkend.’

Ook donderdag verdedigt de PvdA-burgemeester die zachte aanpak. Hij legt uit dat hij met veel betrokkenen heeft gesproken, ook met ‘de klokkenluider’ – een agent van Marokkaanse afkomst – die de appjes onder de aandacht heeft gebracht. ‘Hij was gekwetst, maar vond zijn collega’s geen racisten’, aldus Aboutaleb. ‘Ook hij kan zich verenigen met de straf.’

Volgens Aboutaleb heeft de klokkenluider tevens verteld dat hij ‘niet weggepest is’, zoals wordt beweerd door Nida en Denk. Hij heeft een promotie gemaakt en gekozen voor een functie bij een andere politie-eenheid in Nederland.

Tweederangs

De affaire heeft in de havenstad grote beroering gewekt. Anderhalve week geleden demonstreerden honderden mensen voor het politiebureau in Rotterdam-Delfshaven en eisten het ontslag van de vijf agenten. De gebiedscommissie Delfshaven riep het college eveneens op tot zwaardere straffen. ‘De agenten die de racistische apps hebben verstuurd, horen niet op straat in Delfshaven’, schreef de gebiedscommissie.

Zeventig procent van de Delfshavenaren heeft een migratie-achtergrond. Veel bewoners hebben negatieve ervaringen met de politie, waarin zij ‘met vooroordelen zijn benaderd en zich als tweederangsburgers behandeld voelen’, aldus de gebiedscommissie. De moeders van de wijk hebben letterlijk gezegd: ‘Als de politie de moeders niet serieus neemt, hoe moeten zij er dan vertrouwen in hebben dat de politie hun zonen en dochters wel serieus gaat nemen. Het is zij versus wij.’

Moties

Donderdagavond, na het eten, dienen Denk en Nida een motie van afkeuring in tegen burgemeester Aboutaleb wegens de ‘gebrekkige aanpak van racisme binnen de politie’. Maar de andere partijen vinden dat te ver gaan en steunen de motie niet. Wel maken meerdere partijen zich sterk voor een aanscherping van het sanctiestelsel bij de politie, met zwaardere straffen bij racisme en discriminatie.

Ook wordt gepleit voor een speciaal tuchtrechtelijk systeem voor de nationale politie. Twee moties hierover worden ook omarmd door burgemeester Aboutaleb. De burgemeester wil daarover best in overleg treden met de minister en de korpschef. Hij is ook voorstander van een onafhankelijk onderzoek naar racisme binnen de politie en politieleiding. ‘Ik ben niet zacht tegen racisme’, aldus Aboutaleb. ‘Ik wil alleen zacht zijn tegen deze vijf agenten die spijt hebben betuigd en een tweede kans verdienen.’

Op 6 juli 2018 werd de ‘Jan Smit whatsappgroep’ aangemaakt, waarin negen bevriende Rotterdamse dienders werkgerelateerde en persoonlijke zaken bespraken.

Op 21 januari 2019 plaatst agent 1 een filmpje waarop een witte jongen is te zien die wordt mishandeld door een groep jongens met een donker getinte huidskleur. ‘Dit is bij mij in de wijk. Kankervolk. Allemaal kapot maken.’

Agent 2: ‘Ja kut volk’

Agent 1: ‘Ik word helemaal lauw als ik dit zie he.’

Agent 2 ‘Meteen schieten’ en ‘Ik zag al insta en Facebook voorbij komen op dumpert. Dus die zijn er wel bij’

Agent 1 ‘Mag ik hopen voor ze anders rij ik ze dood.’

Agent 3: ‘Omdat die klijers nooit gecorrigeerd worden. Niet door hun ouders niet door de wijk, niet door justitie.’

Agent 1: ‘Omdat ze dan gelijk racisme en discriminatie gillen.’

Een collega met een Marokkaans-Nederlandse achtergrond, die later verklaart zeer gekwetst te zijn door de uitlating, verlaat de WhatsApp-groep.

Agent 4: ‘hahaha kut’

Agent 5: ‘Waren zn broers.’

Agent 1: ‘Dat wordt nog een relletje’.

Agent 5: ‘Dat is een beetje het probleem van tegenwoordig. Je mag het beestje niet bij de naam noemen… en daarom komen al die lui er mee weg. Ik vind het zwak van [afkorting van de voornaam van de collega die de groep verliet] want kennelijk sluit hij zijn ogen voor problemen met dit soort mafkezen.’

Meer over