'Aardlicht' verraadt leven heelal

Sterrenkundigen hebben leven in het heelal ontdekt. Niet op een verre exoplaneet, maar op onze eigen aarde. Niet door hun telescoop op het slaapkamerraam van de buren te richten, maar door naar de maan te kijken. De gebruikte techniek kan in de verre toekomst ook worden ingezet om leven te vinden op planeten bij andere sterren.

AMSTERDAM - Kort na nieuwemaan, als de maan nog maar een heel smal sikkeltje is, kun je het donkere deel van de maan vaak ook zien. Dat donkere deel wordt niet door de zon verlicht, maar door de aarde. In feite gaat het om zonlicht dat door de aarde wordt weerkaatst.

Dit zogeheten aardlicht (ook wel het 'asgrauwe schijnsel' genoemd) is nu nauwkeurig onderzocht met de Europese Very Large Telescope in Chili. Daarbij werd vooral gekeken naar de polarisatie van het aardlicht, en hoe die polarisatie afhangt van de golflengte. De resultaten staan deze week in het tijdschrift Nature.

De precieze vorm van zo'n 'polarisatiespectrum' is van allerlei factoren afhankelijk, zoals de samenstelling van de dampkring (zuurstof!), de verdeling tussen land en water en de aanwezigheid van bewolking op het reflecterende deel van de aarde. Maar ook vegetatie laat een duidelijke vingerafdruk achter in het polarisatiespectrum.

Wat met de aarde kan, kan in principe ook met een verre exoplaneet (een planeet die om een andere ster draait dan de zon). Ook die weerkaatst het licht van haar moederster. Door dat gereflecteerde sterlicht te bestuderen, zou je erachter kunnen komen of er zuurstof in de dampkring zit en of er op het oppervlak leven voorkomt.

Spectropolarimetrie is een techniek waarmee Nederlandse astronomen veel ervaring hebben. Christoph Keller van de Leidse Sterrewacht en Daphne Stam van het SRON Netherlands Institute for Space Research schreven in Nature allebei een commentaar, waarin ze wijzen op het belang van de nieuwe resultaten voor toekomstig onderzoek aan exoplaneten.

Voor de Very Large Telescope is een nieuw instrument in de maak dat dit soort metingen kan verrichten. Maar volgens Keller zal zelfs de toekomstige European Extremely Large Telescope nog niet in staat zijn om op deze manier kleine, aarde-achtige exoplaneten te bestuderen - daar is een futuristische ruimtetelescoop voor nodig.

Zowel Keller als Stam zou graag eerst eens een kleine telescoop op de maan zetten. Daarmee is het aardlicht continu te bestuderen. Op die manier wordt veel ervaring opgedaan met deze techniek voor het op afstand detecteren van leven.

undefined

Meer over