Aardbeving treft ook Chileense politiek

Achtergrond..

Van onze correspondent Allart Hoekzema

SANTIAGO Vandaag draagt de gematigd linkse Michelle Bachelet haar presidentiële sjerp over aan de centrum-rechtse zakentycoon Sebastián Piñera. Bachelet (58) heeft anderhalve week van reddingswerk, noodmaatregelen, voedselverdeling en peptalk achter de rug. Piñera (60) wacht een volle ambtstermijn van wederopbouw. De aardbeving en tsunami die Chili eind februari troffen, hebben een materiële schade van 22 miljard euro aangericht.

Alto Río in Concepción, 500 kilometer ten zuiden van de Chileense hoofdstad Santiago, is het symbool van de natuurramp: een nieuw, reusachtig appartementencomplex, compleet ingezakt en in tweeën gescheurd. Negenenzeventig personen kwamen levend onder het puin te voorschijn. Naast het flatgebouw, aan de rand van de Bío Bío-rivier, hangt al ruim een week een spandoek: ‘Santiago is Chili niet’. Twee miljoen mensen die in de getroffen regio’s dakloos raakten, voelen zich in de steek gelaten door de centrale regering.

Ook president Michelle Bachelet zelf uitte deze week haar frustratie toen ze vertelde dat ze op de ochtend van de aardbeving urenlang moest wachten op een helikopter. De voormalige kinderarts had meteen naar de rampzones willen vliegen om te doen wat ze het best kan: mensen een hart onder de riem steken. ‘Maar geen piloot beantwoordde zijn mobiele telefoon. Ze lagen allemaal te slapen’, zei Bachelet.

De eerste dagen na de ramp werden gekenmerkt door verwarring, aarzeling en fouten. Politicoloog Santiago Escobar van de Diego Portales-universiteit in Santiago zegt: ‘De burgerlijke en militaire autoriteiten zijn incompetent gebleken. Chili had dagen na de ramp nog steeds geen werkelijke hulpstrategie.’ Volgens een recente enquête van de Chileense krant El Mercurio bestempelt 60 procent van de bevolking de hulpverlening als ‘traag’ en ‘inefficiënt’. 72 procent hekelt Bachelets ‘late reactie’ om orde op zaken te stellen in diverse door plunderingen geteisterde steden. Voor de ramp had de aftredende president een populariteit van 83 procent.

‘Ik weet niet of het een smet is op haar politieke blazoen’, zegt Escobar. ‘Bachelet heeft vier jaar lang met pragmatisme geregeerd en een degelijk sociaal-economisch beleid gevoerd. Maar na de aardbeving is er veel misgegaan.’ Het genantste moment was volgens Escobar toen Bachelet een satelliettelefoon ontving van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton. ‘Ons land heeft veel oorlogsspeelgoed, van F16-straaljagers tot Leopard 2-tanks. Maar het belangrijkste, communicatieapparatuur, ontbreekt.’

De aantredende president Sebastián Piñera had ook kritiek op het ‘lauwe optreden’ van de centrum-linkse regering. Maar na een uiterst succesvolle inzamelactie op de Chileense televisie, het afgelopen weekeinde, omhelsde hij Bachelet. Ze spraken af dat de ceremonie van de ambtsoverdracht in de Erezaal van het Nationaal Congres in Valparaíso, 120 kilometer ten noordwesten van Santiago, sober zal zijn. ‘Verwacht geen feesten, diners of recepties’, zei Ena von Baer, woordvoerster van de nieuwe regering. ‘We mogen geen seconde verliezen.’

Piñera, die met een fortuin van ruim twee miljard dollar op plaats 701 van de Forbes-lijst van multimiljonairs staat, won de verkiezingen met beloftes van hoge economische groei en de schepping van één miljoen banen. ‘Maar de aardbeving verandert alles’, zegt Hermán Chadwich, campagneleider en economisch adviseur van Piñera.

‘De wederopbouw zal minstens 30 miljard dollar (22 miljard euro, red.) kosten. Een kolossale klus. We zullen eerst de hoogste prioriteiten moeten vaststellen. Je kunt niet alles onmiddellijk doen.’ Het nieuwe kabinet wordt gedomineerd door zakenmensen. Piñera, ingenieur en econoom met een Harvard-bul, noemt het een regering met ‘meer spieren en minder vet’.

Uit een enquête blijkt dat 59 procent van de Chilenen denkt dat de eerste rechtse president in 20 jaar het goed zal doen. ‘In tijden van grote tegenslag grijpt Piñera zijn kansen’, aldus Chadwich. ‘Hij zal Chili met steun van de private sector doen herrijzen.’

Meer over