Aanval op hulpkonvooi dramatisch einde van mislukt bestand Syrië

Een bombardement op een hulpkonvooi van het Rode Kruis torpedeert een toch al wankel staakt-het-vuren in Syrië. Rest de vraag: hoe nu verder?

Een verwoeste truck van het hulpkonvooi. Beeld afp
Een verwoeste truck van het hulpkonvooi.Beeld afp

In Syrië hebben de Verenigde Naties om veiligheidsredenen alle hulp aan de bevolking gestaakt, nadat bij een bombardement op een Rode Kruis-konvooi maandag twintig hulpverleners om het leven kwamen.

De aanval op het hulpkonvooi is een dramatisch einde van het bestand in Syrië, dat vorige week na moeizame onderhandelingen tussen Rusland en de Verenigde Staten tot stand kwam. Het staakt-het-vuren, dat een week van kracht was maar in de praktijk al dagen wankelde, liep officieel af nauwelijks een half uur voor het bombardement op de Rode Kruis-vrachtwagens in Urum al Kubra, een stadje in oppositiegebied ten westen van Aleppo.

Voor Syrië rest de vraag: hoe verder, nu zelfs dit bestand is mislukt? Het staakt-het-vuren - met veel tromgeroffel aangekondigd door de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov en zijn Amerikaanse tegenspeler Kerry - was op zichzelf al een vrij mager bod, slechts bedoeld om hulp te brengen aan de meest behoeftige inwoners. Eventuele vredesbesprekingen zouden pas aan de orde komen als de situatie op het slagveld rustiger zou zijn geworden. Rusland en de Verenigde Staten zouden dan militair samenwerken om IS te bestrijden. Maar voor dit alles lijkt nu weinig hoop.

Bij de Algemene Vergadering van de VN in New York ging het over bijna niets anders. Wie dit jaarlijkse hoogtepunt van internationale diplomatie als barometer beschouwt voor Syrië, wordt pessimistisch: een jaar geleden was men nog vol hoop dat vredesbesprekingen in Wenen - geleid door Rusland - zouden leiden tot een snel einde aan de oorlog in het land.

Bloed aan de handen

Nu, in het zesde jaar van de oorlog, waagde de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Steinmeier de vraag op te werpen of eigenlijk nog wel opnieuw kan worden gepraat over een bestand, of dat 'dit inmiddels hopeloos is geworden.'

Net zo pessimistisch was secretaris-generaal Ban Ki Moon. Hij hekelde de regeringsleiders in de zaal die de 'oorlogsgemeenschap voeden' in Syrië. Aan alle kanten heeft men 'bloed aan de handen' vanwege het aanvallen van burgers en het tegenwerken van hulpkonvooien, maar 'niemand meer dan de overheid van Syrië.'

Rusland, de Verenigde Staten en de Syrische president Assad wijzen inmiddels allemaal naar elkaar om aan te geven wie het bestand heeft laten imploderen.

Een nieuw internationaal twistpunt is het mysterieuze bloedbad rondom het Rode Kruis-konvooi dat onderweg was naar Urum al Kubra, in rebellengebied. De vrachtwagens werd rond half acht maandagavond geraakt toen hulpverleners 'uitlaadden bij opslagloodsen,' aldus Jan Egeland, VN-coördinator voor de hulp in Syrië. Van de 31 vrachtwagens werden er 18 getroffen. Zij vervoerden meel, dekens en medicijnen - waaraan in belegerd Syrië grote tekorten zijn.

(Tekst loopt door onder foto)

Hulpverleners blussen de trucks. Beeld afp
Hulpverleners blussen de trucks.Beeld afp
De ravage na de aanval op het konvooi. Beeld afp
De ravage na de aanval op het konvooi.Beeld afp

Russische gevechtsvliegtuigen

Rusland en de troepen van Assad - beiden militair actief in oppositiegebied - ontkennen dat ze de aanslag hebben gepleegd. Volgens een aan de rebellen gelieerde hulporganisatie, de Witte Helmen, zijn er 'Russische gevechtsvliegtuigen' gesignaleerd. Andere activisten spreken over 'helikopters' die boven het konvooi hingen.

De Amerikanen zien in de aanval een aanleiding de samenwerking met Rusland 'opnieuw te beoordelen'. 'De bestemming van het konvooi was bekend bij het Syrische regime en de Russische federatie en toch zijn deze hulpverleners gedood tijdens hun poging om verlichting te bieden aan de burgers in Syrië,' zei een woordvoerder van Kerry.

De VS moeten zich op hun beurt ook verdedigen: Amerikaanse militairen waren dit weekeinde actief in Deir al Zor, een stad in handen van Islamitische Staat (IS) - de terreurbeweging was uitgezonderd van het staakt-het-vuren. Helaas vielen de Amerikaanse bommen in plaats van op IS-stellingen neer op een officiële post van het Syrische leger: 60 militairen kwamen om het leven.

IS-terroristen

De regering van Assad heeft de afgelopen dagen meerdere keren laten weten dat dit wordt gezien als het bewijs dat de VS onder een hoedje speelt met IS. De aanval was volgens een Syrische diplomaat op de VN-vergadering 'bewust en voorbereid en bedoeld om de weg vrij te maken voor IS-terroristen.'

Ruim een week nadat Lavrov en Kerry aan de internationale gemeenschap kenbaar maakten dat ze een akkoord hadden bereikt over Syrië, zijn de verhoudingen tussen Rusland en de Verenigde Staten nu ineens moeizamer dan in maanden. Wel praten beide grootmachten nog steeds met elkaar. Kerry en ook VN-onderhandelaar Staffan de Mistura houden de moed erin: hoe grimmig alles lijkt, het Syrische bestand is nog 'niet dood.'

Maar in Damascus wordt dit optimisme niet gedeeld. Volgens de legerleiding van Assad is het bestand wel degelijk maandagavond ten einde gekomen. Daarmee is, zo stelt een militaire woordvoerder, 'een echte kans' verloren gegaan om verder bloedvergieten te voorkomen.

Vlnr: Sergej Lavrov, John Kerry en Staffan de Mistura bij de Algemene Vergadering van de VN in New York. Beeld afp
Vlnr: Sergej Lavrov, John Kerry en Staffan de Mistura bij de Algemene Vergadering van de VN in New York.Beeld afp
Meer over