Aantal potentiële orgaandonoren stijgt fors door nieuwe donorwet

Dankzij de nieuwe donorwet is het aantal potentiële donoren in Nederland flink toegenomen. Volgens de nieuwe wet staan niet alleen de 4,8 miljoen Nederlanders die zich actief lieten registreren als donor mogelijk organen en weefsel af, maar ook de 3,3 miljoen Nederlanders die geen eigen keuze invulden en nu met ‘geen bezwaar tegen orgaandonatie’ in het Donorregister staan.

Niertransplantatie in het Leiden University Medical Centre. Beeld Hollandse Hoogte / Marc de Haan
Niertransplantatie in het Leiden University Medical Centre.Beeld Hollandse Hoogte / Marc de Haan

Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Donorregister. De cijfers laten zien dat ondanks de invoering van de donorwet en de verzoeken tot registratie die daarmee gepaard gingen, 25 procent van de Nederlandse bevolking boven de 18 geen keuze vastlegde. Zij zijn nu automatisch mogelijke donoren.

Vooral jongeren registreerden hun keuze niet: 41 procent van de 18- tot 20-jarigen had op 1 juli 2021 geen keuze aangegeven. CBS-onderzoeker Tanja Traag suggereert dat het donorschap voor jongeren wellicht nog een ver-van-hun-bed-show is.

Traag wijst ook op de bewoners van Urk. Daar gaf slechts 15 procent van de inwoners boven de 18 toestemming voor orgaandonatie en liet maar 65 procent van de volwassenen een keuze registreren. De overige 35 procent is nu automatisch donor. Traag vraagt zich af of die groep ondanks de campagne over de nieuwe wet wel beseft wat geen keuze opgeven inhoudt.

Cyril Moers, transplantatiechirurg en onderzoeker in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), vindt de nieuwe wet een grote vooruitgang. Maar om korte metten te maken met het hierboven genoemde dilemma zou hij liever een wet zien die iedereen verplicht zijn keuze te registreren. ‘Er is nu een groep mensen die mogelijk ten onrechte door de overheid wordt geregistreerd als donor. De vraag is of zij uiteindelijk echt organen en weefsel afstaan. Als je iedereen verplicht zijn keuze te laten registreren, bijvoorbeeld als vereiste om een paspoort op te mogen halen, stimuleer je iedereen er actief over na te denken.’

De 25 procent die geen keuze heeft vastgelegd (en dus als donor wordt meegerekend) is een grote groep. Moers: ‘Als iedereen een keuze zou moeten maken, hoeft die groep er niet te zijn. Dat is niet per se van belang voor de organen, maar om te weten of de keuzes weloverwogen zijn of niet. Het is dan ook noodzakelijk dat er actief campagne gevoerd blijft worden. Anders zal je merken dat de groep zonder een door henzelf geregistreerde keuze elk jaar groter wordt.’

In hoeverre de campagne wordt voortgezet om de groep zonder eigen keuze te bereiken, is onduidelijk – het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport was maandag niet in staat te reageren. De site van het ministerie vermeldt dat nu alle Nederlanders boven de 18 jaar in het register staan, en dat degenen die 18 worden op maandelijkse basis een brief ontvangen met daarin de vraag hun keuze in te vullen.

Sinds 1 juli 2021 is de nieuwe donorwet van kracht. Daardoor staan alle Nederlanders die in een Nederlandse gemeente wonen en ouder zijn dan 18 jaar in het Donorregister. Dat register bevat zowel Nederlanders die expliciet aangaven geen donor te willen zijn, als Nederlanders die dit wel wilden. Ook de groep die voor het in werking treden van de nieuwe wet geen keuze opgaf, is geregistreerd als mogelijke donor.

Meer over