NIEUWSgrondwetwijziging hongarije

Aanpassing Hongaarse grondwet heeft verstrekkende gevolgen voor lhbti-gemeenschap en rechtsstaat

Het Hongaarse parlement heeft dinsdag ingestemd met een reeks grondwetswijzigingen, waaronder een adoptieverbod voor homostellen. Daarnaast is de kieswet aangepast en wordt de besteding van publiek geld minder transparant.

Critici betichten premier Viktor Orbán ervan dat hij coronapandemie als een dekmantel heeft gebruikt om de grondwet te wijzigen. Beeld AP
Critici betichten premier Viktor Orbán ervan dat hij coronapandemie als een dekmantel heeft gebruikt om de grondwet te wijzigen.Beeld AP

Een deel van de nieuwe wetgeving is gericht tegen de lhbti-gemeenschap. De wet legt namelijk vast dat binnen het gezin de vader een man is en de moeder een vrouw. Het wetsvoorstel van Justitieminister Judit Varga beschrijft de familie als ‘de basis voor het overleven van de natie’. Gezinnen die op een andere manier zijn samengesteld worden niet voor vol aangezien.

Ook kunnen stellen van hetzelfde geslacht geen kinderen adopteren. Dat mogen nu alleen nog getrouwde stellen – en in Hongarije is het homohuwelijk verboden. Alleenstaanden kunnen slechts met toestemming van de overheid adopteren. Voorheen konden homostellen adopteren als één van de partners een kind adopteerde als alleenstaande ouder.

Rechtsstaat

Organisaties als Amnesty International uiten harde kritiek op de wetswijziging en ook de internationale pers besteedt veel aandacht aan de toenemende repressie van de lhbti-gemeenschap in Hongarije. Maar de wetsvoorstellen waarmee het Hongaarse parlement akkoord is gegaan, hebben ook verstrekkende gevolgen voor de democratische rechtsstaat.

Zo is de kieswet aangepast. Voortaan moet een partij in minstens vijftig kiesdistricten een kandidaat hebben om mee te mogen doen met een kieslijst voor het Hongaarse parlement. Dat is in het nadeel van kleine partijen, oftewel: de oppositie. Regeringspartij Fidesz voldoet al moeiteloos aan deze nieuwe voorwaarde. In 2022 zijn er parlementsverkiezingen.

Daarnaast morrelt de wetswijziging aan de definitie van publiek geld. Meer geldstromen worden niet meer als publiek gezien, wat wil zeggen dat de besteding ervan niet meer openbaar is. Hiermee verliest een deel van de besteding van het Hongaarse overheidsgeld, waaronder EU-subsidies, zijn transparantie. Dit valt samen met het moment waarop de Europese Commissie strenger wil toezien op de naleving van de rechtsstaat bij de toekenning van EU-gelden.

Dekmantel

De grondwetswijzigingen lagen al op tafel sinds 11 november, toen politici van regeringspartij Fidesz tijdens een nachtelijke debatsessie over coronamaatregelen plotseling een aantal amendementen voorstelden. Ze moesten nog worden goedgekeurd door het Hongaarse parlement, maar omdat Fidesz de daarvoor benodigde tweederde meerderheid heeft, lag het in de lijn der verwachtingen dat het voorstel zou worden aangenomen.

Critici betichten premier Viktor Orbán ervan dat hij coronapandemie als een dekmantel heeft gebruikt om de grondwet te wijzigen. Daar komt bij dat protesten tegen die wijzigingen zijn verboden, als gevolg van de strenge coronamaatregelen. Zo krijgt de organisatie van de Boedapest Pride al ruim anderhalve week geen toestemming om te demonstreren.

Het is minder dan een week geleden dat Hongarije en Polen een compromis bereikten met de EU over een rechtsstaatsmechanisme, waarbij EU-subsidies worden gekoppeld aan het naleven van de rechtsstaat. De regeringen van beide landen willen dat mechanisme evenwel aanvechten bij het Europees Hof voor Justitie. Eerder dreigden de twee lidstaten nog de meerjarenbegroting en het coronaherstelfonds van de EU te vetoën.

Lees ook

Nadat vorige maand in Hongarije de noodtoestand werd uitgeroepen, probeert de regering van Viktor Orbán een reeks controversiële wijzigingen in de grondwet doorvoeren.

Eerder dit jaar bepaalde de Hongaarse regering dat transgenders hun geslacht niet kunnen wijzigen in officiële documenten. ‘De wet gumt ons uit’, zei de 21-jarige Judit daarover.

Ook de media in Hongarije staan onder druk: de regering neemt titel voor titel de media over. Zo ook de krant van Veronika Munk, die daarna een onafhankelijke nieuwssite begon. ‘Dit is helaas geen typisch Hongaars verhaal’, waarschuwt de journalist.

Meer over