checkpoint coronagenève

Aan het meer van Genève: een regelloze oase

Deze lente reist Volkskrant-verslaggever Remco Andersen langs de gesloten binnengrenzen van Europa. Achter de Zwitserse barricaden lijkt in zonnig Genève de coronacrisis voorbij.

Remco Andersen
Het devies in Genève: ‘Gepaste’ afstand houden. Beeld Remco Anderssen
Het devies in Genève: ‘Gepaste’ afstand houden.Beeld Remco Anderssen

Bij het zicht van een naderend Nederlands kenteken trekt de jonge Grenzpolizist een wenkbrauw op, gebaart te parkeren. De meest rigoureuze check tot nu toe volgt, uiterst hoffelijk: paspoort, rijbewijs, verklaring van bedoelingen. Een stilte terwijl de politieman de Franstalige geloofsbrief van werkgever DPG media nauwkeurig van begin tot eind leest – bij eerdere grenzen volstond een snelle blik. En dan: goedgekeurd.

Er staan drie auto’s en een motor aan de grens. Zwitserland kom je alleen in als je daar werkt, een medische noodzaak hebt of kunt bewijzen dat je op doorreis bent. Pas op 15 juni gaan de onderlinge grenzen tussen Zwitserland, Oostenrijk, Frankrijk en Duitsland weer open, zo lieten de landen afgelopen woensdag weten.

Grote afwezige in dit regionale onderonsje is Italië, waarvan het viertal vindt dat het de boel maar niet op orde krijgt. En laat dat land nu net vanaf 3 juni de grenzen willen openen voor toeristen, in een poging de geruïneerde economie te helpen herstellen. Lastig als je buurlanden niemand doorlaten.

Maar goed, eenmaal achter de Zwitserse barricades: vrijheid! Op de brede straten van Genève rijden luxueuze cabrio’s tussen jongeren die per step de heuvel af suizen. Schaduwen van loofbomen wedijveren met de stralende lentezon om ruimte op het asfalt. Het is druk. Gezellig druk. De restaurants en cafés zijn open. Een mondkapje? Welnee, zegt de receptioniste van het hotel, alleen afstand. Anderhalve meter afstand, twee? Ze lacht. ‘Gepaste afstand, meneer.’

Het Zwitserse coronabeleid lijkt op dat van Nederland, maar hier lopen ze pakweg drie weken voor. Het beleid: handen wassen, afstand houden, testen testen testen (al hadden ze ook hier aanvankelijk tekorten). Maskers zijn optioneel. Het resultaat: op 11 mei gingen bars en restaurants beperkt open. Vanaf 6 juni: samenkomsten tot driehonderd mensen. 19 juni: terugkeer naar normaliteit, behalve evenementen met meer dan duizend personen.

Ze waren er hier net iets eerder bij dan in de meeste landen, zegt Didier Pittet, hoofd infectieziektenbeheersing van het Academisch Ziekenhuis in Genève: met grote uitbraken in buurlanden Italië en Frankrijk ging Zwitserland al over tot een semilockdown toen er slechts 740 gevallen geconstateerd waren. In Nederland gingen mensen zich pas bij 5000 besmettingen, en na de ‘asocialenspeech’ van Rutte en Grapperhaus, houden aan de afstandsmaatregelen.

Tussen het Zwitserse en Nederlandse beleid zit nog een cruciaal verschil: Zürich gooide wél op 16 maart de grenzen dicht, voor alle behalve noodzakelijk verkeer. Zit hem daar een oorzakelijk verband? Dat moet de tijd uitwijzen, zegt Pittet. ‘Maar Genève is een internationale stad, waar dagelijks een half miljoen mensen in- en uitreizen, vanuit voornamelijk Frankrijk. We liggen vlakbij Italië. In beide landen zaten al vroeg brandhaarden. Dus moesten we grensbewegingen controleren.’

Maar ook Pittet echoot een veelgehoord geluid rondom Europa’s grenzen: ‘als Europa een gemeenschappelijk beleid had gehad, in plaats van elk land individueel, dan hadden wij de grenzen niet hoeven sluiten.’

Veel Genèvers hebben een tweede huis in Frankrijk, anderen doen er graag goedkope boodschappen. Dagelijks gaan ook ruim 300 duizend buitenlandse werknemers uit buurlanden de grens over, en zij houden goeddeels de zorg draaiende. De afgelopen maanden moesten zij om 4 of 5 uur ‘s ochtends opstaan, zodat ze ondanks de lange rijen bij de grensposten op tijd op hun werk in Zwitserland konden zijn.

Inmiddels komt het reguliere leven weer op gang. Ook de vele diplomaten die Genève rijk is, keren terug naar hun conferentiecentra. Vanuit haar reusachtige hoofdkwartier kunnen ambtenaren van de Wereldgezondheidsorganisatie zien hoe de stad onder hen massaal het advies negeert om drukke plekken te vermijden.

Want ook op dit punt loopt Zwitserland drie weken vooruit; als de gevreesde tweede golf zich érgens manifesteert, dan zal dat hier zijn. De boel ging beperkt open, zoals in Nederland vanaf 1 juni, en plots negeren de ordentelijke Zwitsers de laatste beperkingen waarvan de regering vroeg ze als-je-blieft nog even in acht te nemen. Aan de Rhône liggen grote groepen jongeren te zonnen, menig Genèefs café interpreteert de afstandsregels als goedbedoeld advies, en vriendinnengroepen flaneren innig gearmd tussen de filialen van Louis Vuitton en Hermès.

De Zwitsers zwieren massaal regelloos de zomer in.

Meer over