Aaibaarheid. Ook een politieke factor van belang

Geen provincie te bekennen. Beeld
Geen provincie te bekennen.Beeld

 

Kees Verhoeve, Kamerlid en campagneleider voor D66, is een liefhebber. In 2012, toen Joe Biden en Paul Ryan zouden debatteren als running mates in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, zette hij de wekker. Om drie uur 's nachts begon het, en het was anderhalf uur fascinerend. Zoveel parate kennis werd daar geëtaleerd, zo scherp waren ze. Die kant moet het in Nederland op met de verkiezingsdebatten, vindt hij. Stevige debatten van één tegen één, met een gespreksleider die gezag heeft. Zo iemand als Rob Trip inderdaad.

Verhoeve is de man die Alexander Pechtold moet voorbereiden op nakend onheil. Die desgewenst met hem spart en dan een Roemer of een Wilders neerzet. Zo was het ook met de terror-oehoe gegaan. Op dinsdag, aan de vooravond van het debat, zaten ze met Pechtold te praten, vertelt hij. Als het grote nieuws een dolende wolf is, gaat het goed met Nederland, had de een gezegd. Maar vergeet de terror-oehoe niet, zei een ander. En voilà, daar zaten beide dieren samen in een laatje in Pechtolds achterhoofd. Zodoende had hij de wolf paraat toen Wilders zijn uil van stal haalde. Verhoeve: 'Je kunt pas improviseren als je goed voorbereid bent.'

We staan op de omloop van het Haagse provinciehuis. Partijtijgers en klapvee grijpen naar bier, opgelucht dat de klus geklaard is. Diep onder ons is zojuist het laatste verkiezingsdebat beëindigd. Een camera op steel hengelde vanuit de hoogte naar emoties.

Ik had gekeken in gezelschap van Chris Tiekstra, Jan van der Starre en Walter Lennertz, kaderleden van de Onafhankelijke Senaats Fractie (OSF). Ook Hendrik ten Hoeve, hun kampioen, kwam even langs: microfoontje al voor. Geen zenuwen nee, eerder te ontspannen, constateerde campagneleider Tiekstra, als een trainer die zijn bokser nog even de schouders masseerde.

Zo bereidde iedereen zich voor op binnenvliegende uilen. Eerder die dag had Bram van Ojik (GroenLinks) verteld dat hij zijn gewone zelf zou blijven, en zeker geen oneliners in het hoofd parkeerde. Sybrand Buma (CDA) ging tevoren graag even naar huis, stukje fietsen of zo. Emile Roemer putte moed uit de gedachte dat hij het tot dusver 'heel aardig' had gedaan.

We zagen eerst de kleine drie, met Ten Hoeve als provinciaal element. Daarna de iets grotere drie - 'middelgrote partijen', zoals Van Ojik het dapper noemde. Ten slotte de een-op-eentjes. De OSF'ers wezen winnaars aan: Roemer beter dan Samsom, Buma sterk tegen Rutte, Pechtold slim tegen Wilders. We zagen iedereen uitgebreid hoofdschudden en fronsen als de tegenstander aan het woord was. Na afloop werden glimlachend handen geschud.

Even later stapte Pechtold monter uit de schminkkamer. Met Geert Wilders debatteren over energie was hem best bevallen. Lachen natuurlijk als het dan Wilders is die zegt dat we de mensen niet bang moeten maken. Acht minuten was lang genoeg, vond hij: 'Anders gaat het trekken.' Over dat debat van een avond eerder, ook met Wilders, in deze krant een circusact genoemd: 'We verkeren al tien jaar in dezelfde arena maar debatteren nooit langer dan een paar minuten. Mooi als dat een keer wel kan.'

Zo stonden we daar op de omloop van het provinciegebouw en waren de tv-debatten ineens voorbij. Gedaan met het schaduwboksen, met de circusacts, met de complottheorieën en wegkijkers. Geen schaterende Rutte meer bij Umberto Tan, geen dansende Pechtold bij Lubach, geen pinnige Schippers bij Buitenhof.

Na acht minuten gaat het trekken. Beeld
Na acht minuten gaat het trekken.Beeld

Of we het zouden missen? Over Biden en Ryan kan ik niet oordelen, maar ik herinner me uit Frankrijk de debatten tussen Sarkozy en Royal, tussen Sarkozy en Hollande - een avondlang op het puntje van de stoel. Haal het debat weg bij het cabaret en de prefab oneliners, geef politici tijd en ruimte, laat ze elkaar niet losgezongen vliegen afvangen over sneuvelende jihadstrijders en doe aan instant factchecking: kopen wij echt voor 50 miljoen euro gas bij de Russen per dag (Pechtold)? Vindt 80 procent van de Nederlandse Turken inderdaad dat geweld tegen niet-moslims is toegestaan (Wilders)?

De volgende ochtend tref ik een grijnzende Rutte, zomaar in het wild bij de Hofvijver. Een troep meisjes draaft joelend achter hem aan. De premier laat zich gewillig fotograferen, steekt dan de Korte Vijverberg over naar jongens die een balletje hoog houden bij een promobord voor beachvolleybal. 'Benieuwd mannen. Wordt spannend.'

Aaibaarheid. Ook een politieke factor van belang.

De aaibare Rutte. Beeld
De aaibare Rutte.Beeld
Meer over