90 procent van Brazilianen houdt God verantwoordelijk voor rijkdom

Negen van de tien Brazilianen denken dat hun rijkdom, of het gebrek daaraan, vooral door God wordt bepaald. Dat is misschien weinig verrassend in een samenleving waar religie van oudsher een grote rol speelt. Wel opmerkelijk is dat ook een aanzienlijk deel van de niet-religieuze Brazilianen God verantwoordelijk houdt voor het saldo op de bankrekening.

De Universele Kerk van het Koninkrijk Gods in São Paulo. Beeld afp
De Universele Kerk van het Koninkrijk Gods in São Paulo.Beeld afp

Dat blijkt uit een onderzoek van Datafolha, zondag gepubliceerd door de krant Folha de São Paulo. 'Al het financiële succes in mijn leven heb ik op de eerste plaats aan God te danken', aldus de stelling die het onderzoeksbureau in een representatieve steekproef voorlegde aan bijna drieduizend Brazilianen van zestien jaar en ouder. Van de respondenten die aangaven niet religieus te zijn, was 70 procent het eens met de stelling.

Sociologen zien een verklaring in de veranderende rol van religie in Brazilië. In 2010 gaf slechts 6 procent van de bevolking aan geen religie te hebben, inmiddels is dat percentage meer dan verdubbeld. 'Maar dat wil niet zeggen dat deze personen hun geloof hebben verloren', aldus Reginaldo Prandi in Folha de São Paulo. Volgens de socioloog zijn er steeds meer Brazilianen die wel spiritueel zijn, maar zich niet meer verbonden voelen aan een religieus instituut.

Uit het onderzoek van Datafolha blijkt ook dat de katholieke kerk grote verliezen blijft lijden. In de jaren zeventig was nagenoeg iedere Braziliaan nog katholiek, twee jaar geleden was dat 60 procent van de bevolking, en nu nog maar 50 procent. Wellicht hebben degenen die de kerk de rug toekeren nog wat moeite zichzelf in het juiste nieuwe hokje te plaatsen. Want van de respondenten die zich atheïst noemen, gelooft een kwart dat God een bepalende rol speelt bij financieel succes.

Welvaartsevangelie

De meeste afvallige katholieken hebben zich bekeerd tot het protestantisme. Vooral pinkstergemeentes zijn razend populair, 22 procent van de Brazilianen behoren tot deze stroming die sinds de jaren zeventig aan een gestage opmars bezig is. De belangrijkste Braziliaanse pinksterkerken preken het welvaartsevangelie: Wie maar genoeg in God gelooft, zal daarvoor worden beloond met geluk, gezondheid en rijkdom.

De pinkstergemeentes dringen er bij de volgelingen op aan gul te schenken, om zo hun liefde voor God te tonen. Het legt de kerkelijk leiders geen windeieren. Edir Macedo, oprichter van de Universele Kerk van het Koninkrijk Gods, heeft volgens Forbes een vermogen van ruim een miljard dollar. Hij bouwde voor 200 miljoen euro een nieuw hoofdkwartier in São Paulo. De Tempel van Salomo, een kopie van de gelijknamige tempel die in Jeruzalem zou hebben gestaan, kan tienduizend gelovigen herbergen.

Voor veel gelovigen laat de beloofde welvaart echter op zich wachten. Een derde van zowel protestanten als katholieken had het afgelopen jaar niet eens genoeg geld om voldoende eten en kleding te kopen, zo blijkt uit het onderzoek van Datafolha. Maar ze zien wel licht aan het einde van de tunnel: 'Het einde van de wereld is nabij', denkt 83 procent van de protestanten en 58 van de katholieken. 'En alleen degenen die in God geloven zullen gered worden.'

Meer over