50Plus heeft grote kans op succes

Gevestigde partijen gaan cynisch om met de belangen van ouderen

Marcel van Dam

Je kon er op wachten, de oprichting van een nieuwe politieke partij voor ouderen. De beeldvorming, gestimuleerd door par- tijen als PvdA, GroenLinks en D66, dat ouderen het meest hebben geprofiteerd van de verzorgingsstaat, heeft ertoe geleid dat geen groep zo breed wordt gepakt en zo ver achterblijft bij de welvaartsstijging. Ook het Centraal Planbureau deed er aan mee door in de pleidooien voor een generatiebewust beleid telkens de suggestie te wekken dat jongere generaties de rekening krijgen gepresenteerd van falend bezuinigingsbeleid.

Maar als wordt uitgerekend wat daadwerkelijk het profijt van de overheid van verschillende generaties is, blijkt iets heel anders. Bij de berekening worden door het CPB enerzijds alle bijdragen aan de staatskas over de hele levensloop, zoals belastingen en premies, bij elkaar opgeteld en anderzijds alle financiële voordelen die iemand gedurende zijn leven van de overheid heeft, zoals kraamzorg, onderwijs, hypotheekrenteaftrek, ouderenzorg, et cetera er weer afgetrokken. Het geactualiseerde saldo is het profijt van de overheid.

Uit die berekeningen blijkt dat mensen die nu ouder zijn dan vijfenzestig, de huidige gepensioneerden, het slechtste af zijn. Zij zijn ook de enigen met een negatief profijt van de overheid. De zogenoemde babyboomers, de generatie geboren tussen 1946 en 1955 die tussen nu en 2020 wordt gepensioneerd, is daarna het slechtste af. Het beste af zijn de mensen geboren tussen 1960 en 1990, ruwweg de huidige potentiële beroepsbevolking. (Zie Sociaal en Cultureel Rapport 2010, Wisseling van de wacht, blz. 426 en 427.)

Vrijwillegerswerk
In deze berekeningen zijn niet meegenomen de diensten die gepensioneerden ‘om niet’ verrichten, zoals vele soorten vrijwilligerswerk en werk als grootoppasouder. Bij een echt generatiebewust beleid zouden de huidige gepensioneerden en de babyboomers die dat de komende tien jaar worden, niet alleen moeten worden ontzien bij de bezuinigingen, maar zelfs gecompenseerd moeten worden voor het jaren achter elkaar verlagen van de koopkracht van hun aanvullend pensioen vanwege het achterwege laten van de indexatie.

Het tegendeel gebeurt. Zo worden de babyboomers extra gepakt door de zogenoemde Bosbelasting, een door Wouter Bos bepleite en ingevoerde extra inkomstenbelasting die jaarlijks oploopt voor mensen die na 1946 zijn geboren. VVD en CDA liepen er destijds tegen te hoop. Maar toen Mark Rutte bij de presentatie van het regeerakkoord werd gevraagd waarom die belasting niet werd teruggedraaid was zijn antwoord: ‘we hebben er wel naar gekeken, maar daar was geen geld voor’. Voor het handhaven van de hypotheekrente-aftrek dat veel meer kost, had hij geld genoeg.

Het is tekenend voor het cynisme waarmee de gevestigde partijen met de belangen van ouderen omgaan. De reden is dat ouderen weinig macht kunnen uitoefenen in het Nederlandse poldermodel. Ouderen kunnen niet staken en de vakbonden geven prioriteit aan de belangen van mensen met een baan. Het is treurig te zien hoe de grootste ouderenbond, de ANBO, de Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen die is opgegaan in de FNV, meer de belangen van de FNV dient dan die van ouderen. Zoals bijvoorbeeld blijkt uit hun steun aan de Bosbelasting.

Stembus
De enige macht die ouderen kunnen uitoefenen, is via de stembus. Dankzij de vergrijzing wordt die macht potentieel steeds groter. De reden waarom de gevestigde partijen daar (nog) geen boodschap aan hebben, is dat de groep ouderen nog loyaal is aan de ideologie die de traditionele partijen al lang bij het grootvuil hebben gezet.

Het is curieus dat Jan Nagel wordt verweten dat hij opportunistisch inspeelt op de groeiende onvrede bij de oudere bevolking. Dat is wel waar, maar het negeren van die onvrede door de traditionele partijen is niet minder opportunistisch. Ik heb het nooit erg opgehad met one issue-partijen. Uit een oogpunt van het goed functioneren van de democratie zouden de gevestigde partijen de belangen van ouderen moeten behartigen.

Als de partij van Nagel succes heeft, zullen de andere partijen razendsnel de programmapunten van 50Plus overnemen. Zoals ze hebben gedaan na de successen van Fortuyn en Wilders. Ik acht de kans op succes van Jan Nagel c.s. tamelijk groot. Ik ken hem al 45 jaar en niemand is meer toegewijd aan de doelen die hij zichzelf stelt. Maar als de revolutie die hij onder ouderen wil ontketenen slaagt, zal die zijn eigen kinderen verslinden. Misschien is Jan Nagel daar dan ook wel aan toe.

Opinie.Volkskrant.nl/auteurs

Meer over