5 miljard aan lagere lasten - is daar iemand op tegen?

Staatssecretaris Wiebes van Financiën moet een list verzinnen om er zeker van te zijn dat de senaat half december instemt met een belastingverlaging van 5 miljard euro. Dat is zo vreemd als het klinkt, want welke politieke partij kan er tegen zijn dat belastingbetalers erop vooruit gaan?

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën. Beeld anp
Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën.Beeld anp

Eigenlijk geen enkele. Maar juist die vanzelfsprekendheid verleidt partijen ertoe hun eigen voorkeuren als eisen bij Wiebes neer te leggen. Willigt hij die niet in, dan dreigt een stem tegen. Probleem: de vurige wens van de ene partij is de gruwel van de andere. De staatssecretaris gaat hier vandaag vanaf 16.00 uur op reageren. Hoe ligt voor hem het speelveld erbij?

Tweede Kamer en Wiebes bespreken vandaag een enorm pakket van zeer uiteenlopende belastingmaatregelen. In de Tweede Kamer is daar een meerderheid voor. Maar stemt ook de Eerste Kamer in met het Belastingplan 2016? Daarvoor is in de senaat steun van minstens twee oppositiepartijen nodig. Zijn die er niet, dan blijft alles zoals het het afgelopen jaar was. Het kabinet wil zich donderdag, als de Tweede Kamer stemt, verzekeren van de steun van partijen die in de Eerste Kamer nodig zijn.

Nog nooit is een Belastingplan weggestemd. Dat dit nu zou kunnen gebeuren heeft te maken met één kwestie: de kloof tussen één- en tweeverdieners. Gezinnen met één kostwinner betalen meer belasting dan huishoudens waar beide partners werken. Het Belastingplan 2016 maakt volgens de kostwinnerspartijen ChristenUnie en SGP die kloof groter.

Die twee partijen komt de eer toe dat ze het speelveld hebben vernauwd tot een strijd tussen één- en tweeverdieners. Op de achtergrond speelt nog dat het CDA wil dat Wiebes zijn plannen rondom de vermogensbelasting wijzigt, maar dat is voor de christendemocraten geen halszaak.

Kamerleden Carola Schouten (ChristenUnie) en Elbert Dijkgraaf (SGP) in de Kamerbankjes. Zij eisen compensatie voor de eenverdiener. Beeld anp
Kamerleden Carola Schouten (ChristenUnie) en Elbert Dijkgraaf (SGP) in de Kamerbankjes. Zij eisen compensatie voor de eenverdiener.Beeld anp

Dat is de enkele kostwinner zeker wel voor de drie christelijke partijen. Net zozeer als de tweeverdiener dat is voor D66, VVD en in iets mindere mate de PvdA. Dat maakt het lastig voor Wiebes: een keuze voor de een is een keuze tegen de ander. Kiest hij niet, dan laat hij het op 15 december aankomen op de senatoren. Die zullen, gokt Wiebes, toch niet zo gek zijn om tegen 5 miljard euro minder belasting te stemmen.

De onmogelijke puzzelstukjes van staatssecretaris Wiebes

Wiebes' puzzel is het tegemoetkomen aan de partijen die hem in de senaat aan een meerderheid van minstens 38 zetels kunnen helpen.

CDA (12 zetels in de senaat)
Het CDA steunt de pogingen van SGP en CU om de eenverdiener tegemoet te komen. Maar hoe? Daarover verschillen ze fundamenteel van mening. Het CDA wil dat doen door de kinderbijslag te verhogen. Dat is goed voor eenverdieners, maar ook voor tweeverdieners. Waar het geld vandaan komt, maakt het CDA weinig uit. De partij zegt niet veel op te hebben met vergroening, maar is er ook niet tegen.

D66 (10)
D66 is tegen bevoordeling van de eenverdiener, helemaal als dat ten koste gaat van de tweeverdiener. Want dat kost volgens de partij altijd banen. En banen, die zitten al zo weinig in het plan van Wiebes, vindt D66. Wel is de partij voor de hogere milieubelasting waarmee Wiebes zijn handreiking aan de eenverdiener wil betalen. Als de staatssecretaris het slim speelt krijgt hij de steun van CDA en D66 en dat is met VVD en PvdA genoeg voor een meerderheid in de Eerste Kamer.

VVD (13)
De partij van Wiebes heeft tamelijk onverwacht een blokkade opgeworpen. Het gaat over de inkomensafhankelijke combinatiekorting (iack). Dat is een stevige tegemoetkoming voor twee werkende ouders met kinderen jonger dan 12 jaar en een doorn in het oog van de christelijke partijen. Blijf er vanaf, roept de VVD - gesteund door D66. De VVD beschouwt de korting als het resultaat van de liberale strijd voor het recht van vrouwen om te werken. Morrelen aan de iack is voor de VVD onbespreekbaar.

SGP (2)
Tweeverdieners, ze zijn de streng gereformeerde SGP een gruwel en de inkomensafhankelijke combinatiekorting helemaal. De partij wijst erop dat driekwart van de eenverdieners dat onvrijwillig is, bijvoorbeeld omdat er voor een chronisch zieke gezorgd moet worden. De partij wil de enkele kostwinner meer geven via een belastingkorting die ook mensen die niet werken, krijgen. Dat geld moet weg worden gehaald bij de tweeverdieners door de iack met 300 miljoen euro te verlagen. Dat verkleint de kloof aan beide kanten met 1000 euro per gezin per jaar.

ChristenUnie (3)
Heeft dezelfde wensen als de SGP die, blijkt uit berekeningen van het CPB, 42 duizend banen kosten. SGP'er Elbert Dijkgraaf weerspreekt het CPB, de berekening komt niet overeen met het SGP-voorstel, beweert hij. De ChristenUnie pleit daarnaast voor meer vergroening.

PvdA (8)
De PvdA is meer dan de VVD genegen de kloof tussen één- en tweeverdieners te verkleinen. Er valt te praten over het verminderen van de belastingdruk voor eenverdieners, maar het moet wel binnen de perken blijven, zeggen de sociaal-democraten. Want anders kost het te veel banen en koopkracht.

SP (9)
Op steun van de socialisten hoeft Wiebes niet te rekenen. De SP wil net als SGP en CU ten koste van de tweeverdieners, de eenverdieners te hulp schieten. De partij gaat waarschijnlijk sowieso tegenstemmen, omdat de laagste inkomens en uitkeringsgerechtigden te weinig lastenverlichting krijgen.

GroenLinks (4)
Alleen als Wiebes meer werk, vergroening en ongelijkheidsbestrijding in zijn Belastingplan 2016 stopt, stemt GroenLinks voor.

PVV (9)
De PVV is tegen het Belastingplan 2016 en roept iedereen op ook tegen te stemmen, om daarmee het voortbestaan van Rutte II te ondermijnen.

50Plus (2)
Alleen als er een miljard bij komt voor de ouderen, stemt 50 Plus voor het Belastingplan 2016.

Meer over