3D-printers en plaatjes in de klas

Om hun innovatieve onderwijsideeën in de praktijk te brengen, deden deze docenten een beroep op het Lerarenontwikkelfonds. 'Soms voel je voor de klas dat er iets moois gebeurt.'

Maartje Geels
Leerlingen bekijken de werking van een 3d printer op de 'School voor de toekomst' tijdens een pilot op de Jozefschool. Beeld anp
Leerlingen bekijken de werking van een 3d printer op de 'School voor de toekomst' tijdens een pilot op de Jozefschool.Beeld anp

Gejuich rond de 3D-printer

Erik Hofman | Oorspronkelijk leraar Duits, nu leraar design & innovation |
Morgen College (Harderwijk, voortgezet onderwijs) | Kosten: 125.000 euro

Het Lerarenontwikkelfonds bestaat sinds eind 2015 en is opgericht om leerkrachten met eigen ideeën op weg te helpen. Voordeel is dat ze dan niet bij de schoolleiding om geld hoeven te vragen. Het is bedacht door de Onderwijscoöperatie, een initiatief van vijf organisaties: Algemene Onderwijsbond, Beter Onderwijs Nederland, CNV Onderwijs, Federatie van Onderwijsvakorganisaties en Platform Vak- inhoudelijke Verenigingen Voortgezet Onderwijs. Tot nu toe hebben negentig docenten geld gekregen om hun plan uit te voeren.

Leerkrachten hielden zich op mijn school vooral bezig met hun eigen klas. Dat kon wat mij betreft anders. Daarom bedacht ik de Daltonbrainstormclub, waarin docenten elke maand samenkomen. 'Tijdens zo'n sessie brengt een docent een casus naar voren. Een collega vertelde dat de leerlingen van groep vier problemen hadden hun dag in te delen. Op een Daltonschool krijgen kinderen aan het begin van de week een lijst met taken, maar wanneer ze die uitvoeren, bepalen ze zelf. Dat bleek voor 7- of 8-jarigen lastig. 'Samen brengen we in kaart wat wel en niet goed gaat. Ook lezen we academische literatuur. Kunnen kinderen van 8 wel hun eigen tijd indelen? We werken in duo's aan een oplossing. De leraar probeert die een maand uit in de klas. In de sessie erna bepalen we of de oplossing werkt en of we die kunnen toepassen in andere groepen. 'De sessies kosten tijd en dus geld, daarom is het fijn dat we van het Lerarenontwikkelfonds budget krijgen. Het zou mooi zijn als andere Daltonscholen ook met brainstormgroepen beginnen, want het is een goede manier voor leerkrachten om samen te werken. Dat levert beter onderwijs op en het is inspirerend voor docenten zelf.'

Een plaatje kan meer vertellen

Pieter Buma | Docent Biologie | Dr. J. de Graafschool (Groningen, speciaal onderwijs) | Kosten: 4.000 euro

'Eén van mijn leerlingen is dyslectisch en hij had het leren uit boeken opgegeven. De lesstof was té talig voor hem. Beeldmateriaal kon hij wel navertellen. Wat hij in een powerpointpresentatie had gezien kon hij bij een mondeling proefwerk precies uitleggen.

'Ik zag ook andere leerlingen zakken voor vakken doordat stampen uit boeken voor hen niet werkte. Toen ik merkte dat uitleg met afbeeldingen soms beter aansloeg, ben ik die methode verder gaan ontwikkelen.

'Dankzij het geld van het Lerarenontwikkelfonds hoef ik minder uren les te geven. Die tijd kan ik steken in het maken van lessenseries. Ik heb er nu twee: de ene gaat over de bloedsomloop in het menselijk lichaam en de ander heeft als thema voeding en vertering. Daarbij leg ik het proces van verteren uit aan de hand van afbeeldingen in een klassikale presentatie. Ik begin met plaatjes van de mondholte en kiezen, gevolgd door maag en darmen.

'Voor dyslecten werkt dit beter. Het maakt de stof bovendien levendig. Leerlingen krijgen ineens een sprekend beeld bij de droge theorie.

'Docentschap gaat om informatie doorgeven. Als dat niet met geschreven taal kan, moet je op zoek naar een andere manier.'

Het Lerarenontwikkelfonds

Het Lerarenontwikkelfonds bestaat sinds eind 2015 en is opgericht om leerkrachten met eigen ideeën op weg te helpen. Voordeel is dat ze dan niet bij de schoolleiding om geld hoeven te vragen. Het is bedacht door de Onderwijscoöperatie, een initiatief van vijf organisaties: Algemene Onderwijsbond, Beter Onderwijs Nederland, CNV Onderwijs, Federatie van Onderwijsvakorganisaties en Platform Vak- inhoudelijke Verenigingen Voortgezet Onderwijs. Tot nu toe hebben negentig docenten geld gekregen om hun plan uit te voeren.

Brainstormclub voor docenten

Andrea Brouwer | Leerkracht in groep 6 en zelfstandig onderwijskundige | Daltonschool Neptunus (basisonderwijs, Amsterdam) | Kosten: 4.165 euro

'Soms voel je voor de klas dat er iets moois gebeurt. Zoals bij de meisjes die een 3D-ontwerp van een geschaald huis wilden maken. Een hele technische bouwtekening hadden ze gemaakt, maar de details kregen ze maar niet goed. Ze hebben het hele internet afgespeurd naar handleidingen. Toen er eindelijk een bed uit de 3D-printer rolde, werd er gejuicht.

'Ruim tien jaar geleden wilde mijn school iets met ict gaan doen, maar niemand wist wat je leerlingen op dat gebied kon leren. Er stonden in die tijd twee computers in de lerarenkamer en die werden alleen door mij gebruikt. Zo kwam ik als leraar Duits in de ict terecht.

'Nu zijn 3D-printen, Photoshop en programmeren vaste onderdelen van ons curriculum. Ik geef ict-les, test nieuwe software en volg bijscholingscursussen. Daar gaat veel tijd in zitten. Met het geld van het fonds kan ik mezelf uitroosteren zodat ik het vak kan blijven ontwikkelen.

'Ik hoop dat leerlingen door dit vak ontdekken waar ze goed in zijn. Ik zie zo veel kinderen in mijn klassen die sociaal gezien buiten de groep vallen maar die heel creatief blijken te zijn. Ineens vragen klasgenootjes om iets te tekenen of te programmeren. Dan zie je hun zelfvertrouwen groeien.'

Jelmer Evers over Het fonds

'Drie jaar terug kwam Het Alternatief uit, een boek dat ik met een aantal collega's heb geschreven over de afrekencultuur in het onderwijs. Daarin stelden we voor een fonds op te richten waaruit leraren geld kunnen krijgen voor innovaties. Dat fonds is er nu en er komen interessante projecten uit.'

Meer over