25 juni 1950: Weer terug aan de 38ste breedtegraad

Het was de oorlog die model stond voor de Amerikaanse televisieserie M.A.S.H, het bloedige begin van de Koude Oorlog, de grote voorloper van de Vietnam-oorlog. De Koreaanse oorlog, ook wel de vergeten oorlog, begon 60 jaar geleden, op 25 juni.

Op een regenachtige zomerzondag in 1950 dringen de troepen van de Noord-Koreaanse leider Kim Il Sung over de hele lengte van de 38ste breedtegraad het zuiden van Korea binnen. De aanval komt vijf jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, die resulteerde in een opdeling van de Japanse kolonie – sinds 1910 – Korea in een noordelijke door de Russen gesteunde helft en een zuidelijk deel dat op de VS leunt.

Kim Il Sung, vader van de huidige Noord-Koreaanse dictator Kim Jong Il, en zijn Russische en Chinese kameraden taxeerden dat de VSn het Koreaans schiereiland niet de moeite waard zouden vinden om tegenstand te bieden tegen een communistische opmars.

Het blijkt een misrekening. De inval verrast de Amerikanen en het slecht bewapende Zuid-Koreaanse leger, maar president Harry Truman besluit dat de rode expansiedrang ook in Korea een halt moet worden toegeroepen. Drie jaar en drie miljoen slachtoffers later – merendeels Koreaanse burgers, maar ook bijna 40 duizend Amerikanen en minstens 400 duizend Chinezen, onder wie een zoon van Mao, is het gedaan.

Markant is dat de jonge Verenigde Naties zich in Korea voor het eerst als partij op het slagveld manifesteren. Dat is mogelijk, doordat de Russen de VN-veiligheidsraad boycotten. Op instigatie van de VS sturen diverse landen, waaronder Nederland en Turkije, onder VN-vlag troepen.

De zuidelijke hoofdstad Seoul, op een uurtje rijden van de grens, wisselt meermalen van eigenaar, er zijn paniekerige manoeuvres, bataljons lijden zware verliezen. Amper een maand na het begin van de strijd staan de VN-geallieerden al met hun rug tegen de muur, in de perimeter van Busan.

Omdat de Amerikanen bij verrassing een amfibische landing uitvoeren achter de vijandelijke linies bij Incheon keert het tij. Opeens zijn het de noordelijken die in de klem raken: Zuid-Koreaanse troepen nemen Pyongyang in en Amerikaanse eenheden stoten tot verbijstering van Peking zelfs door tot bij de Yalu, de grensrivier met China.

Eind 1950 besluit Mao zijn leger in te zetten. De Chinezen drijven versterkt met Russisch wapentuig – zoals de Mig 15, een nieuwe straaljager die de Amerikaanse luchtmacht verrast – de zuidelijke alliantie weer terug.

Na een jaar van soms woest heen en weer golvende offensieven komt de krachtmeting in een kalmere fase, met veel loopgravenmisère in het Koreaanse binnenland. De ontberingen van de Koreaanse winter raken bij de soldaten voor altijd in het geheugen gegrift.

De oorlog zal nog twee jaar voortslepen: pas in de zomer van 1953 wordt na lang onderhandelen een wapenstilstand getekend. Beide kampen zijn feitelijk weer terug bij af: de 38ste breedtegraad wordt als DMZ, gedemilitariseerde zone, hersteld als grens tussen Noord- en Zuid-Korea.

Anno 2010 zijn de wegen van beide landen ver uiteen gelopen. Het zuiden heeft zich ontwikkeld tot een welvarende Aziatische democratie, terwijl het noorden is afgetakeld tot een verkalkte dictatuur. ‘Geliefde Leider’ Kim voert een regime aan dat alleen meent te kunnen overleven door te dreigen met atoomwapens en ander geweld.

Sommige dingen zijn niet veranderd. Het Amerikaanse leger zit nog steeds in Zuid-Korea, China houdt Noord-Korea nog immer een hand boven het hoofd. En de Kim-dynastie blijft provoceren: eind maart bracht een noordelijke duikboot een Zuid-Koreaans marineschip tot zinken. Wie zei er dat de Koude Oorlog voltooid verleden tijd is?

Zuid-Koreaanse kleuters bidden voor gesneuvelde soldaten in de Koreaoorlog (1950-1953), in 2009. (AP) Beeld
Zuid-Koreaanse kleuters bidden voor gesneuvelde soldaten in de Koreaoorlog (1950-1953), in 2009. (AP)
Meer over