25 January, I love Egypt

Sinds de revolutie blijft het stil bij de piramides, zijn de tempels uitgestorven en komt niemand naar de koningsgraven. Hoe krijgt Egypte de toerist weer terug? 'Ik heb speciale prijzen - schrijf je dat op?'

De omvangrijke parkeerplaats voor de piramides in Gizeh is op twee auto's na leeg. Kameeldrijvers hangen verveeld tegen de voeten van de bouwwerken. Bij de piramides van Sakhara is het nog stiller. 'Wil je een Egyptische Cadillac berijden?', vraagt een ezelrijder in gebroken Engels. 'Foto maken? Souvenir? Please?' Niemand koopt iets, omdat er domweg niemand is. Voor de koningsgraven in Luxor staan geen wachtrijen, de tempel van Karnak is nagenoeg uitgestorven. In de oude citadel van Caïro kun je een kanon afschieten zonder iemand te raken, 'terwijl het toch bijna Pasen is en je hier nu over de mensenhoofden zou moeten kunnen lopen', zegt gids Asmaa Idris.

Egypte worstelt niet alleen met zijn staatsinrichting; de 1,2 miljoen inwoners die afhankelijk zijn van het toerisme vragen zich vooral af hoe ze buitenlandse bezoekers kunnen terugwinnen. Sinds de revolutie in januari losbarstte blijven de musea, tempels, badplaatsen en pleinen rond de piramides en moskeeën angstvallig leeg.

Het was reden voor het Egyptisch Verkeersbureau een persreis naar het land te organiseren. Vijf journalisten rijden in een bus over de ringweg rond Caïro naar Gizeh en Sakhara. We zien de zilverreigers op het vuilnis waarmee de oevers van de Nijl zijn bedekt, de onafgebouwde huizen waarmee de belastingen worden ontdoken en de sierlijke minaretten die boven koepels en platte daken uitsteken. Het gezelschap manoeuvreert langs historische gebouwen, moderne architectuur en de indrukwekkende Vallei van de Doden. In de woestijn waarschuwt de gids dat de souvenirverkopers bij de piramides al enige tijd zonder werk zitten, en ze dus 'agressiever kunnen reageren dan normaal'.

Het was een gewaagde uitnodiging van het verkeersbureau - op de dag van aankomst moet het programma worden omgegooid omdat een confrontatie tussen leger en revolutionairen opnieuw twee mensenlevens heeft gekost. Het bezoek aan het hart van de revolutie, Medan Tahrir, is daarom twee dagen later dan gepland. Op de oever van de Nijl, die Caïro in tweeën splitst, reflecteren de ramen van het statige Ritz Carlton-hotel het felle zonlicht. Voor het eerst in 55 jaar vragen de gasten niet om Nijlzicht, maar om kamers aan de achterzijde, die worden gepromoot met 'Tahrirview'; ze liggen pal aan het plein waar op 25 januari de Egyptische revolutie begon.

Het plein is een attractie geworden. Naast revolutionairen wordt het bevolkt door straatventers die limonade, kalenders en T-shirts verkopen met het opdruk 25 January, I ª Egypt - binnen de omheining van prikkeldraad en uitgebrande voertuigen wordt vrolijk geld aan de revolutie verdiend. De stemming is gemoedelijk, ondanks de nadrukkelijke aanwezigheid van het leger. Zo'n vijftien pantservoertuigen scheiden het plein van het Egyptisch Museum, het omvangrijke, roze gebouw dat kleurrijk afsteekt tegen het zwartgeblakerde hoofdkantoor van de staatspartij NDP, dat op dag drie van de revolutie in brand werd gestoken. De sfeer onder de soldaten is ontspannen. Ja hoor, fotografeert u ons gerust, geen enkel probleem, knikt hun overste goedkeurend.

In het museum, het oudste ter wereld, heeft directeur Tarek El Awady 'geweldig nieuws'. De politie meldde zojuist dat opnieuw kunstschatten zijn teruggevonden die tijdens de revolutie werden gestolen. 'En de toeristen komen ook weer terug.'

Het was een emotionele gebeurtenis, de eerste dag waarop de curatoren de museumdeuren weer konden openen, vertelt hij. Er kwamen welgeteld 78 bezoekers, waar hij er dagelijks zo'n vijfduizend kan herbergen. Het bezoekersaantal is nog steeds veel te laag, en het zal nog een jaar duren voordat de situatie weer is genormaliseerd, vermoedt hij. Wie de tombes, mummies en dodenmaskers in alle rust wil bezichtigen, kan met deze toeristenluwe 'transitie'-periode zijn voordeel doen; er zijn geen wachtrijen, er is geen drukte, het is veilig - toeristen worden onder alle omstandigheden ontzien.

Rond het plein en het museum raast het overspannen verkeer chaotisch en luid toeterend voorbij. Tuktuks, Kevers, Lada's, ezels, paarden, kamelen en chadors tekenen het straatbeeld. De oproep voor het avondgebed galmt uit echoënde minaretten. Overal waar we komen worden we hardnekkig aangeklampt om iets te kopen, maar ook buitengewoon hartelijk welkom geheten omdat westerlingen nu een zeldzaamheid zijn.

'After revolution-prices!', roept een textielverkoper op de grootste bazaar. Hij vraagt 30 Egyptische ponden voor een sjaal en biedt 50 duizend kamelen voor een huwelijk. Oké, hij heeft geen klanten, 'maar we blijven lachen.' Een gebrek aan humor is de Egyptenaren in deze onzekere periode niet te verwijten. Zelfs de verkopers achter de souvenirstallen bij het levensgrote beeld van Ramses II in Memphis, waar geen toerist is te bekennen, veinzen hun vrolijkste gemoed. 'Welcome strangers! If you buy a camel, you get three for free!'

Tijdens het diner in het chique Marriott-hotel, dat op een eiland in de Nijl ligt, vertelt manager Richard Zeolla dat zijn inkomsten - 'ik zeg niet hoeveel' -dramatisch zijn gedaald. Prijzen verlagen, zoals veel luchtvaartmaatschappijen en hotelketens al weken doen, heeft geen zin, daar is zijn vermogende klantenkring niet gevoelig voor. 'Dit land heeft al veel meegemaakt, zeker met de terroristische aanslagen sinds 1992, maar de impact op het toerisme was nog nooit zo groot als nu.'

Die nacht worden de laatste resten van de revolutie weggevaagd. Het leger durft voor het eerst in 78 dagen het Tahrirplein schoon te vegen, nadat de zonen van ex-president Mubarak zijn opgepakt. Hun vader is met gezondheidsproblemen in het ziekenhuis van Sharm El Sheikh opgenomen, totdat hij fit genoeg is om te worden berecht. De demonstranten hebben hun zin gekregen.

Bij zonsopgang zijn de actievoerders, de souvenirverkopers, de uitgebrande voertuigen en de afzetting van prikkeldraad van Medan Tahrir verdwenen. Dafjes en Lada's rijden voor het eerst weer ongehinderd over het plein. Perkjes zijn vol water gezet om te voorkomen dat revolutionairen er opnieuw hun tentjes opzetten - Egyptes nieuwste attractie is uitgewist. Omwonenden hopen dat het land nu minder nadrukkelijk in het nieuws komt en toeristen zullen terugkeren.

'Wij hebben hier sinds 25 januari nauwelijks omzet gedraaid', zegt Jihan Docuki in haar kledingzaak in de winkelstraat Talaat Harb, die op het Tahrirplein uitkomt. 'Veel langer had ik het financieel niet volgehouden.'

Ze tikt met haar roodgelakte vingernagel dwingend op haar toonbank: 'Voor toeristen heb ik speciale prijzen - schrijf je dat wel op?'

Veiligheid

De situatie in Egypte is (relatief) ongevaarlijk voor toeristen. Sterker: wie de piramides, tempels of koningsgraven nog niet heeft gezien, kan ze nu bezichtigen zonder in een rij te hoeven staan en grote drukte om zich heen te moeten dulden. Veel luchtvaartmaatschappijen en hotels stunten bovendien met hun prijzen.

Sinds de revolutie op 25 januari begon en op verschillende plaatsen in Egypte massale demonstraties werden gehouden, is de rust vooralsnog weergekeerd. Op 14 april is het negatief reisadvies van de Nederlandse overheid omgezet in classificatie 2: wees alert. Noorwegen is de enige met classificatie 1 (geen bijzondere risico's), Australië is het enige land dat zijn negatief reisadvies tot dusver handhaaft.

Actievoerders en het leger hebben in de grootste steden een compromis bereikt: alleen op vrijdag wordt op centrale pleinen nog gedemonstreerd - vrijdag is voor Egyptenaren een vrije dag. In Caïro, Alexandrië en Suez geldt 's nachts van 2 tot 5 uur een avondklok en mag niemand zich op straat vertonen.

Nederlanders die voor langere tijd naar Egypte gaan, wordt geadviseerd zich te registreren via de website hollandembassy.org.eg bij de Nederlandse ambassade in Caïro. Reisinformatie is te vinden op www.egypt.travel, Djedreizen.nl of egyptair.com.

Sommige touroperators nemen een extra - Egyptische - beveiligingsbeambte mee, doorgaans alleen in Caïro en Alexandrië, maar dat is tot dusver niet nodig gebleken.

undefined

Meer over