11/3

De tien bommen die donderdagochtend dood en verderf zaaiden in drie treinstations in Madrid hebben in de hele wereld woede, afschuw en verontwaardiging veroorzaakt....

Er bestaat onduidelijkheid over de daders. De Spaanse regering heeft donderdag de Baskische terreurbeweging ETA aangewezen als de belangrijkste verdachte, hoewel de aanslagen (nog) niet door deze organisatie zijn opgeëist. De aard van de gebruikte explosieven wijst wel in die richting, maar voor een definitief oordeel is het nog veel te vroeg.

Als het inderdaad de ETA is, dan is dat vlak voor de Spaanse verkiezingen een grote klap voor de vertrekkende premier Aznar. Die heeft van de bestrijding van het Spaanse terrorisme een prioriteit gemaakt, wat de laatste jaren uitmondde in de arrestatie van ETA-kopstukken en een afname van het aantal aanslagen. De aanslagen van '11/3' zijn hoe dan ook een aanval op de Spaanse democratie en het is daarom terecht dat de regering heeft besloten de verkiezingen van zondag te laten doorgaan.

Maar uitsluitsel over de al dan niet 'Spaanse' origine van de aanslagen valt nog niet te geven. De omvang en het tijdstip van de aanslagen, precies tweeënhalf jaar na de aanslagen van 11 september en grofweg een jaar na het begin van de oorlog tegen Irak, doen ook vragen rijzen over de betrokkenheid van Al Qa'ida. Premier Aznar was onderdeel van de coalitie die de Iraakse dictator Saddam Hussein uit het zadel wipte. In oktober vorig jaar werd op twee geluidsbanden al gewaarschuwd dat Al Qa'ida zich het recht voorbehoudt 'op elk gewenst tijdstip en elke plaats te antwoorden' op landen met troepen in Irak. De vondst gisteravond van een verdacht bestelbusje met bomontstekingen en een Arabische geluidsband wijst in die richting. Hetzelfde geldt voor de melding van de Britse krant al-Quds dat de aanslagen zijn opgeëist door een Al Qa'ida-cel.

Als die claim juist is, heeft Al Qa'ida zijn claims waargemaakt dat het ook de Europese bondgenoten op hun eigen grondgebied zou treffen. Maar ook als de ETA verantwoordelijk blijkt te zijn, blijven Spanjaarden en andere Europeanen zitten met verontrustende vragen. Zelfs als zou blijken dat de daders geen directe banden onderhouden met internationale terreurnetwerken als Al Qa'ida, lijkt het onmiskenbaar dat zij zich hierdoor hebben laten inspireren - wat methode en omvang van de aanslagen betreft. Dat deze 'terreurinflatie' nu ook het Europese continent heeft bereikt, is een omineuze ontwikkeling, ook voor Nederland.

Meer over