07

Het lovende relaas over zijn jeugdheld Bond bezorgde schrijver Jeffery Deaver de taak 007 nieuw leven in te blazen. Zonder sigaret. 'Rokers vallen op, niet handig voor een spion.'

PATRICK VAN IJZENDOORN

Dat de schurk in Carte Blanche een halve Nederlander is, heeft voor de kersverse James Bond-auteur Jeffery Deaver geen bijbedoelingen. 'Ik verblijf graag in Nederland. Sterker, mijn voorvaderen komen er vandaan. Maar omdat het verhaal zich grotendeels in Zuid-Afrika afspeelt, leek een half-Nederlandse half-Engelse tegenspeler van Bond me een aardig idee', zo legt de Amerikaanse thrillerschrijver uit, zittend in de American Bar van het Londense Savoy Hotel, de plek waar Ian Fleming in de jaren vijftig graag whisky's dronk, sigaretten rookte en bridge speelde.

De 61-jarige Deaver is vereerd dat hij het James Bond-personage mocht 'lenen' van de erven Fleming. 'Als kind verslond ik Flemings boeken. Bond was een voorbeeld voor mij.' Na te hebben gewerkt als journalist, volkszanger en advocaat legde Deaver zich toe op het schrijven van psychologische thrillers. Hij verwierf faam door de verfilming van zijn gruwelroman The Bone Collector. Bij de uitreiking van de Ian Fleming Steel Dagger-prijs voor een ander boek sprak hij ooit zo lovend over zijn jeugdheld, dat hij enkele jaren later van de Ian Fleming Publications Ltd. het aanbod kreeg om in navolging van Kingsley Amis, John Gardner, Raymond Benson en Sebastian Faulks een Bond-roman te schrijven.

'Het manuscript werd door de erven voor 99 procent goedgekeurd. Er waren alleen discrepanties tussen het Amerikaans en het Engels, en bij enkele uitdrukkingen zeiden ze dat Bond die niet zou hebben gebruikt. Ik vond het veel gemakkelijker me in te leven in de uiterst Engelse Bond dan bij een van mijn vorige personages, het Afro-Amerikaanse tienermeisje uit The Twelfth Card', zegt Deaver, net als Bond een liefhebber van snelle auto's. Anders dan Faulks in Devil May Care, liet Deaver '007' een verjongingskuur ondergaan. 'Hij is ergens in de dertig, wat nog oud is vergeleken bij zijn leeftijd in de eerste Bond-romans. Ik ben wat dat betreft zo dicht mogelijk op het origineel gaan zitten.'

Roken, echter, doet Bond niet meer. 'Iemand met een sigaret valt op tegenwoordig, in mijn land tenminste, en dat is niet handig voor een spion. Bovendien zijn er tactische bezwaren, zoals het nalaten van DNA-sporen op peuken.' Het decor en de thematiek zijn evenzeer eigentijds. Carte Blanche speelt zich achtereenvolgens af in Servië, Londen, Dubai en vooral Zuid-Afrika. De Brits-Nederlandse tegenspeler van Bond, Severan Hydt (geboren als 'Maarten Holt') is de baas van een internationale vuilverbranding- en recyclingonderneming, die zijn bedrijfsactiviteiten probeert uit te breiden met het hergebruik van menselijke resten. Een lepe, robotachtige Ier is zijn trouwe assistent.

Bond overtreedt op de eerste honderd pagina's reeds zoveel regels - bevelen negeren, zijn secretaresse versieren, afluisteren zonder toestemming - dat hij in de conformistische arbeidscultuur van nu al tien keer zou zijn ontslagen, zeker in Engeland. Toch? Deaver ziet het minder somber voor hem in. 'Uit mijn contacten bij de FBI en CIA maakte ik op dat er grofweg twee soorten mensen bij de veiligheidsdienst werken: de bureaucraten op kantoor en de James Bond-achtigen die tactische opdrachten krijgen op locatie, met bijbehorende vrijheid.'

De titel verwijst naar de speelruimte die Bond krijgt. 'Het is niet zozeer de vrijheid om vijanden neer te schieten', nuanceert Deaver, 'maar de vrijheid om morele keuzes te maken op lastige momenten, situaties goed te beoordelen en het nemen van de eigen verantwoordelijkheid.' Dit beperkt zich niet alleen tot zijn werk. Ergens in het boek helpt hij het zoontje van een bevriende Arabier die gepest wordt door 'hoodies', hangjongeren. Als een Lone Ranger leert Bond het straattuig een lesje. Later leent Bond een vliegtuig van diens vader. 'Niets in mijn boek gebeurt zonder reden', lacht Deaver.

Dat laatste geldt ook voor het interview. Kelner Stefano verschijnt met twee glazen Carte Blanche, de door Deaver bedachte en door zijn meesterspion gedronken whisky-cocktail: Crown Royal met ijs, met een half maatje triple-sec, twee scheutjes Angostura en een sinaasappelschil. Deaver maakt er een foto van, waarna hij een hoorcollege begint over de geschiedenis van Bonds drankgebruik. Volgens hem staat Bond ten onrechte bekend als een wodka-martini adept. 'Whisky, champagne en zoete cocktails komen veel vaker voor. Drank is trouwens meer dan een genotsmiddel. Wanneer een personage in From Russia, with Love een sterke rode Bordeaux neemt bij gegrilde vis voelt Bond meteen aan dat er iets aan die man mankeert.'

From Russia, with Love noemt Deaver zijn 'lievelings-Bond'. 'Een uniek werk in de misdaadliteratuur. Zestig pagina's lang geeft Fleming daarin een karakterstudie van een schurk, in dit geval uit het Sovjetrijk. Bond komt op al die bladzijden niet eens voor. En dan die scène waarin hij vergezeld van een schoonheid in de Oriënt Express zit, met een Russische spion op z'n hielen. Hoeveel mooier kun je het hebben? Het is bovendien de best verfilmde roman. Sean Connery is de meest subtiele en 'understated' van alle Bond-acteurs. Daniel Craig is daarentegen de meest waarheidsgetrouwe en patriottistische. Als er een verfilming van mijn boek komt, mag hij wat mij betreft de hoofdrol krijgen.'

Met zijn uitgesproken voorkeuren voor dure auto's en horloges is James Bond het ideale doelwit voor adverteerders. Zo dreigt de nieuwe Bond-verfilming, Bond 23, de langste reclameboodschap ooit te worden. In Carte Blanche rijdt 007 in een Bentley Continental GT, wat soms leidt tot Top Gear-achtige dialogen, wanneer Bond en zijn assistente Philly van auto ruilen.

'Wat is het koppel van de Bentley? Ik heb nog nooit zoiets gevoeld.'

'Zeshonderdvijftig bij zestienhonderd toeren.'

'O mijn god', fluisterde Philly, onder de indruk of jaloers, misschien beide. 'Ik ben echt straalverliefd op de vierwielaandrijving. Hoe is het verdeeld?'

'Zestig-veertig, achter en voor.'

'Briljant.'

'Die van jou is ook niet slecht,' zei hij over haar Mini.

undefined

Meer over