Zeuren is uit, knokken is in

Jonge vrouwen vinden het vanzelfsprekend dat ze hun eigen levensruimte hebben. Goedschiks dan wel kwaadschiks. Ze gaan op de versiertoer....

OP HET TERRAS van het studentencafé brengt de ober een dienblad vol drankjes bij een groepje jonge vrouwen. 'Hé, draai je eens om, kunnen we je kontje bekijken.' De jongen draait zich gewillig om en toont zijn achterste. De dames besluiten onder grote hilariteit dat de zaak 'in orde' is.

Op een groot verkeersplein in de stad fietsen twee vrouwen elkaar bijna in de wielen. 'Kutwijf!', scheldt de ene tegen de andere. In weer een andere situatie waagt een moeder-met-buggy het op een smalle stoep de enkel te raken van een vrouw met fiets. 'Stomme trut', schalt het over de stoep.

Vrouwen worden steeds agressiever. In het verkeer, op de relatie- en de arbeidsmarkt, overal. Met agressief bedoel ik niet alleen grover in de mond, maar ook dat ze meer vanzelfsprekend hun leefruimte opeisen. Goedschiks, maar desnoods kwaadschiks. Ze worden aanvallender, buigen minder automatisch het hoofd. Ze trekken hun grenzen en stellen hun eisen.

Zelfbewust, aanvallend, tot en met ronduit onbeschoft, het lijkt duidelijk dat in dat drieluik van toegenomen agressiviteit de feministische beweging een handje heeft gehad.

Sanderijn Cels, schrijfster van het boek Grrls!, beaamt het. 'Voor jonge vrouwen is het volkomen vanzelfsprekend dat ze hun eigen levensruimte hebben. Daar denken ze helemaal niet over na.'

Jonge vrouwen gaan zelfbewust naar het hoger onderwijs. Ze melden zich met een heldere sterkte-zwakteanalyse van zichzelf bij hun werkgever en kennen hun marktwaarde. Zonder erbij stil te staan, melden ze zich aan voor 'mannenberoepen' bij brandweer, bewaking en metro. Thuis gaan ze ervan uit dat vriend of man ook z'n handjes laat wapperen en hen voldoende vrij laat. Jonge vrouwen vinden het gewoon dat er nog andere rollen zijn te spelen dan die van huisvrouw en moeder.

Aanvalluh! Die kreet is van toepassing op oudere vrouwen die ontevreden zijn over hun relatie. Zij vragen vaker een echtscheiding aan dan hun mannen. Jonge vrouwen gaan expliciet op de versiertoer, zoals afgelopen week bleek uit een groot internationaal onderzoek. Ze beoordelen mannen op hun kontjes. Op de arbeidsmarkt weten ze ook van wanten, alleen de 'wapenrok' leidt tot een betere baan. Je moet er zelf voor knokken.

Ruig en onbeschoft zijn rolmodellen als Madonna, zangeres Courtney Love en actrice Kate Winslet. Bij de attitude van girls, schrijft Cels, hoort soms ook 'een grote bek'. Vormgeefster Anneloes (27) benadrukt dat het onder vriendinnen vanzelfsprekend is grof over jongens te praten. Ze uit te dagen, zoals op het terras. 'Het is gewoon vermaak, en wij geven daarmee aan dat zij ons niet versieren, maar wij hen.' Laveloos kroeggedrag is uniseks. Anneloes trok ooit een wc-pot van de cafémuur. 'Ik hing er te zwaar op, omdat ik zo dronken was.'

Cels: 'Jonge vrouwen hebben absoluut niet meer het idee dat vrouwen de betere soort zijn, de geboren vredesduiven, door wie het nooit meer oorlog zou zijn als zij aan de macht waren. Zulke ideeën speelden nog in het traditionele feminisme, maar die naïviteit vind je niet meer onder jonge vrouwen.'

Een moeder die iets voor zichzelf wil, bijvoorbeeld een baan, is niet meer per definitie een slechte vrouw. Vrouwen mogen roken, drinken, alleen op stap gaan en seksuele driften hebben. Daarmee is agressiviteit, die eerst voorbehouden was aan de man, maatschappelijk aanvaard geraakt. Deze 'goede' agressiviteit is de vrucht van de emancipatie en de nieuwe norm voor jonge vrouwen.

Met de agressiviteit van Courtney Love, het vloeken en tieren en je tieten laten zien, ligt het moeilijker. Wat te denken van girls die spreken over 'grotchampignons' die gaan groeien als ze een tijdje niet met een jongen naar bed zijn geweest? En welke winst is er precies geboekt als Engelse meiden, te zien bij SBS6, op een vakantie in Griekenland aantonen dat ze even ongeremd kunnen neuken als de jongens, en nog erger dronken kunnen worden?

Vroeger noemden de feministes de mannen pigs, zwijnen. Maar als vrouwen zich vandaag de dag even grof gaan gedragen als de ergste macho, worden dan niet alle mensen zwijnen?

BLIJKENS haar nieuwste boek De hele vrouw moet de Grand Old Lady van het feminisme, Germaine Greer, er niets van hebben. Na een van walging doortrokken schets te hebben gegeven van de girlpower-beweging, schrijft ze: 'Je kunt geen Brits meidenblad opslaan of de schreeuwende koppen berichten over de overwinning van de vrouwenhaat en de hopeloze zaak van de vrouwelijke trots.'

Toch zijn er altijd nog beperkingen aan de mate waarin vrouwen agressief mogen zijn. Ze lopen, als ze hun driften de vrije teugel laten, nog altijd het risico 'slecht' te zijn. Cels wijst in dat verband op een uitspraak van Courtney Love, die werd verweten dat zij slechts mannelijk gedrag imiteerde.

Love zei: 'No! I'm not acting like a male rockstar. I'm not following that. I'm following something that hasn't really occurred. Deal with it, because it's not coming from the collective images of masculinity.' Oftewel, vrouwen zijn nog bezig een authentieke taal en vorm te ontwikkelen rond hun eigen agressiviteit. Cels: 'Geef ze wat respijt. Het is niet makkelijk meteen volstrekt origineel uit de hoek te komen.'

De groei van de zogeheten 'slechte' agressiviteit onder vrouwen blijkt, behalve uit de gedragingen van Love, ook uit het feit dat de afgelopen veertig jaar de criminaliteitscijfers onder vrouwen zijn verzevenvoudigd.

Toch gelooft de Utrechtse criminologe R. Römkens niet dat hier een verband valt te leggen met de emancipatie. 'Bepaald grof en crimineel gedrag bij vrouwen heeft zich parallel aan de veranderingen in de maatschappij voltrokken. Het verlies van normen en waarden is een algemeen verschijnsel. Vrouwen zijn daarin meegegaan.' Zowel bij de toename van goede als van slechte agressiviteit is het de vraag of deze nu een kwestie is van vrouwelijke aanpassing aan, en uiteindelijk de overwinning van, de mannelijke norm, of niet. Greer vindt van wel en meent dat vrouwen nu halve mannen zijn geworden.

Al zijn vrouwen agressiever geworden, tegelijk is er genoeg bewijsmateriaal voor de stelling dat vrouwen - zolang de man als norm wordt genomen - nog altijd achterblijven. Hun agressiviteit blijkt nog onvoldoende ontwikkeld om effectief te zijn. Op de directieniveaus wemelt het tenslotte niet van de vrouwen. In de top van de wetenschap is het hetzelfde liedje. En ook thuis zijn vrouwen meestal nog het haasje als het gaat om wasmand en kinderverzorging. Zelfs in hun toegenomen criminaliteit steken ze schamel af bij de mannen, die in dezelfde veertig jaar hun aandeel wisten te verzeventienvoudigen.

Sterker nog, de dames van nu lijken, vergeleken met de feministen van het eerste uur die op straat de mannen en op de universiteit het gezag uitjouwden, een stuk gedweeër geworden: met een grote mond kunnen ze nu immers hun baan verliezen. De collectieve woede uit de tijd dat ze niks te verliezen en alles te winnen hadden, is verdampt tot individueel gesputter in de bedrijfskantine.

D E GIRLS, de jonge vrouwen tussen twintig en dertig jaar, die volgens Cels nog niet willen kiezen, nog geen zin hebben in verantwoordelijkheid en en nog even willen spelen met de verschillende rollen - en mannen - zijn daarom een interessante groep. Girls zijn niet anti-man en niet in verzet, girls doen wat ze zelf willen.

Een jonge vrouw die iets wil, maakt een ondernemingsplan. Zij zeurt niet over beperkingen en onmacht, laat staan over zoiets ouderwets als maatschappelijke weerstand. De vrouwelijke agressie is er om positief en individueel te worden aangewend. Zeuren is uit. Collectieve actie passé.

Zonder de girls te willen afvallen - ze hebben de vrijheid, de tijd, en de maatschappij is een buffet met waanzinnig veel smaken - lijken er ook schaduwkanten te zitten aan hun vrijheid-blijheid-adagium.

Het lijkt erop dat zij de moeite en de conflicten die keuzes met zich meebrengen, willen ontwijken. Weggaan bij een slechte baas is makkelijker dan proberen de baas weg te krijgen. Je vriend verlaten omdat hij geen poot uitsteekt, is netter dan slepende ruzies aangaan. Zeggen dat je ervoor 'kiest' om later bij je kind te blijven, is vast veiliger naast die ambitieuze en conservatieve jongeling die absoluut zijn carrièreplannen niet wil indammen.

Vroeger had een vrouw pech als ze een waardeloze man had getrouwd, later was ze gek als ze van zo'n type niet ging scheiden. Nu is ze een sukkel als ze de verkeerde uitkiest.

In de gelijkheidsideologie past het niet ongelijk te zijn. De vrouw die moet strijden voor haar rechten heeft het spel niet goed gespeeld. Alleen sukkels vechten tegen iets of iemand. In de heersende positieve en activistische maakbaarheidsideologie knok je alleen om steeds meer succes te hebben, niet tegen je machteloosheid.

Dus wat doen de jonge vrouwen? Zij trekken voor een zakelijke opdracht in de harde buitenwereld een kek mantelpak aan. En de volgende dag troosten ze zichzelf met een zak chips voor de buis, in een strak babytruitje met een blote navel. Ze versieren een man voor een nacht en scheppen er op het werk over op, maar tegen hun beste vriendin zeggen ze, aldus Anneloes, dat mannen dat toch beter kunnen: 'Zonder emotie, wij voelen onszelf snollerig.'

Ja, vrouwen zijn agressiever. Maar het gekke is dat kinderen tegenwoordig kids heten - dat klinkt tenminste niet zo kinderachtig - terwijl vrouwen bang lijken voor hun volwassen zelf. Voor dat zelfstandige en onafhankelijke ik dat zich steeds moet bewijzen. Vrouw, dat klinkt oud, verantwoordelijk, ingewikkeld en conflictueus. Vrouwen zijn liever een girl. Een dapper koosnaampje, als a haven in an agressive world.

Meer over