Zaak-Goesinski schudt opponenten Poetin wakker

De arrestatie van mediamagnaat Vladimir Goesinski heeft averechts gewerkt voor de Russische president Vladimir Poetin. De oppositie heeft zich als één man achter de held van de bedreigde democratie geschaard....

Van onze correspondent Bart Rijs

President Vladimir Poetin heeft met de vrijlating van mediamagnaat Vladimir Goesinski een pijnlijke politieke nederlaag geleden. Het Kremlin bereikte precies het omgekeerde van wat het met de arrestatie van Poetins voornaamste criticus had beoogd: voor het eerst is er echte oppositie ontstaan tegen diens politiek van orde en gezag.

Met de brede lach van een overwinnaar kwam de mediamagnaat woensdag de poort van de Boetyrski-gevangenis uit, waar hij zonder aanklacht vier dagen was vastgehouden. Zijn verblijf in een smerige cel had Goesinski tot de held van Ruslands bedreigde democratie gemaakt.

Niet alleen zijn eigen media, maar ook de zakenwereld, de politiek en de culturele goegemeente trok de vergelijking met Stalins showprocessen en keerde zich als bij toverslag tegen de machthebbers in het Kremlin.

Zelfs de zo gezagsgetrouwe Nezavismaja Gazeta moest het op de voorpagina toegeven: 'Hoewel de autoriteiten zich hard hebben opgesteld, ontwikkelt de toestand rond Vladimir Goesinski zich in de slechtst mogelijke richting voor het Kremlin.'

Lang leek Poetin geen politieke tegenstanders te hebben. Hij had de communisten in de Doema opzij geschoven, de rijke zakenlieden - de oligarchen - aan zich gebonden met de verzekering dat hun bezit veilig was, en de regionale leiders uitgeschakeld door boven hen gouverneurs-generaal aan te stellen. De media die eigendom zijn van Goesinski waren de enige die niet aan de lofzang op de president meededen.

Alles veranderde toen de mediamagnaat werd gearresteerd. Achttien oligarchen, onder wie de directeur van het staatsbedrijf Gazprom, de oliebaron Michail Chodorvkovski, bankdirecteur Pjotr Aven en de liberale ideoloog Anatoli Tsjoebais, eisten in een protestbrief de vrijlating van hun collega-zakenman. 'Gisteren dachten we dat we een democratie waren, vandaag twijfelen we daaraan', schreven ze.

De communisten en de hervormers in de Doema dreigden gemene zaak te maken tegen Poetins Eenheidspartij, en belangrijke wetten voor de hervorming van het regionale bestuur te blokkeren als Goesinski niet zou worden vrijgelaten. De leider van de liberale Jabloko-partij, Grigori Javlinski, wil een stap verder gaan met de vorming van een 'anti-fascistisch front' dat opkomt tegen 'autoritaire tendensen'.

In de Verenigde Staten en West-Europa, waar Poetin op dat moment op rondreis was, vroegen zakenlieden zich hardop af of het veilig was om in Rusland te investeren. De notering van Russische aandelen op beurzen in het Westen kelderde. 'Poetins internationale reputatie moest worden opgepoetst, maar is onder zijn eigen ogen in duigen gevallen', pestte Sevodnja, een van de kranten van Goesinski's Media-Most-concern.

Overtuigend was Poetins weerwoord niet. Eerst beweerde hij dat de arrestatie een 'onplezierige verrassing' voor hem was. De volgende dag zei hij dat hij de procureur-generaal in Moskou niet had kunnen bereiken om opheldering te vragen. En ten slotte gaf hij toe dat het vasthouden van Goesinski 'teveel van het goede' was. Vriend noch vijand gelooft dat Poetin de waarheid sprak toen hij zei dat hij niet vooraf van de arrestatie op de hoogte was. 'Hij kon het gewoon niet niet weten', zei de politieke commentator Lilija Sjevtsova.

Sinds zijn terugkeer in Rusland op zaterdag heeft Poetin zich niet meer over de zaak-Goesinski uitgelaten. Maar de procureur heeft al laten weten dat de aanklacht tegen de mediamagnaat - verduistering van overheidsgeld - overeind blijft. De rechtbank behandelt morgen een 307 pagina's tellend document waarin Goesinski's advocaten de 'ongegronde aanhouding' van hun omstreden cliënt aanvechten: de eerste schermutseling in wat een ellenlang juridisch gevecht zal worden.

De uitkomst van de rechtszaak is een goede indicatie van de kant die Poetin met Rusland op wil. Gaat Goesinski weer de gevangenis in, zoals de KGB-veteranen willen die de president om zich heen heeft verzameld in het Kremlin? Of gaat de mediamagnaat vrijuit, zoals de hervormers eisen?

Meer over