Wie wint de liefdadigheidswedstrijd?

Als Nederbelg stond ik in dubio: maak ik honderd euro voor de slachtoffers in Azië over op het Nederlandse gironummer 555 of op de Belgische bankrekening 000-0000012-12?...

Bart Dirks

Met lede ogen hebben Belgische commentatoren vastgesteld dat 'die zuinige Hollanders' een stuk vrijgeviger zijn dan 'die joviale Belgen'. Terwijl '12-12' halverwege kerst en oudjaar 150 duizend euro had opgeleverd, stond bij '555' het batig saldo al op 2,7 miljoen.

Tasten schuldbewuste calvinisten dieper in de buidel dan katholieken, wier zonden na de biecht toch worden vergeven? Een Belgisch dagblad haalde ter geruststelling Cees Buddingh' aan, die ooit schreef dat er in Nederland 'meer liefdadigheid wordt bedreven om het eigen geweten te sussen, dan om anderen wel te doen'.

Het is duidelijk: sinds tweede kerstdag wedijvert de wereld om goedertierenheid. Zo ontstond er een internationale rivaliteit op de tv-netten. Waar gooit men als eerste de programmering om voor een nationale inzamelingsactie? In Duitsland bracht een tv-avond zaterdag 40,6 miljoen euro op. Gisteravond werden op de Griekse tv voorwerpen van Griekse beroemdheden geveild (topstuk: het T-shirt dat zanger Sakis Rouvas aan had tijdens het Eurovisie-songfestival) en vanavond is de grote actie op de Nederlandse zenders. De Belgen moeten nog tot vrijdag 14 januari wachten op een avondvullend programma.

Niet enkel particulieren, ook regeringen wedijveren. De Turkse en Poolse regering hebben slechts 2 dollarcent per hoofd van de bevolking aan de slachtoffers toegezegd, zo melden de ranglijstjes van persbureaus, Libië 37 cent, de Nederlandse regering 2,13 dollar en de Noorse ministerraad liefst 40 dollar per inwoner.

Natuurlijk zijn zulke vergelijkingen potsierlijk en ongepast. Maar feit is dat de donaties over en weer scherp in de gaten worden gehouden. Zijn de Saudi-Arabiërs met hun 10 miljoen dollar niet uitgesproken krenterig? (Spoorslags is het bedrag verdriedubbeld). Welke beroemdheid volgt het goede voorbeeld van coureur Michael Schumacher, goed voor tien miljoen dollar?

'Het moet geen schoonheidswedstrijd worden', herhaalde eurocommissaris Louis Michel (Humanitaire Hulp) gisteren in Jakarta. 'Het moet geen strijd worden om met zo hoog mogelijke cijfers uit te pakken.'

Maar dat is het al lang. Beloofde de Japanse premier Koizumi de VN eerder 500 miljoen dollar, Duitsland zegde gisteren 500 miljoen euro toe (660 miljoen dollar). Luttele uren later werd het record alweer gebroken door Australië. Premier Howard beloofde 760 miljoen dollar aan Indonesië.

'Men kan hier op dit moment niet meer absorberen dan mogelijk, dus waarom lanceert men deze bedragen?', stelde Louis Michel in Jakarta. Hij wees op de aardbeving op tweede kerstdag 2003 in de Iraanse stad Bam. De beloftes over hulp zijn niet waargemaakt, bij gebrek aan concrete projecten.

De EU zelf loopt ook dat risico. De tussenstand van 436 miljoen euro Europese steun (exclusief particuliere giften en nog exclusief de Duitse megagift) betreft het geld dat door Brussel en de afzonderlijke regeringen tot dusverre is beloofd. Vooralsnog is daarvan 60 procent aan concrete doelen toegezegd, de rest wacht nog op een bestemming.

Maar in Brussel stellen de eurocraten vooral tevreden vast dat de Europese steun ongekend en weergaloos is. Vandaag doet Commissievoorzitter Barroso op een donorconferentie in Jakarta ongetwijfeld nog een extra duit in het zakje namens de EU.

Her en der roept alle goedgevigheid ook vragen op. Waarom regelt dat eigenwijze Amerika zijn noodhulp grotendeels buiten de Verenigde Naties om? Wil de armlastige Duitse overheid de bijdrage aftrekken van zijn begrotingstekort? Zijn de giften echt geld, of worden enkel schulden van Sri Lanka en Indonesië kwijtgescholden die toch oninbaar waren? Kopen de weldoeners aanzien en prestige in Azië? Bieden Schröder en Koizumi soms tegen elkaar op voor een zetel in de VN-veiligheidsraad?

Terecht wees Louis Michel al op de 'ramp na de ramp'. Bij eerdere catastrofes is duidelijk geworden hoe snel het medeleven wegebt na het lenigen van de eerste noden. Aandacht, geld en middelen voor de tweede fase, die van wederopbouw, blijven uit.

Hoe snel aandacht kan wijzigen, maakt een tv-zender in Denemarken duidelijk. Een voor later deze maand aangekondigd 'Deens Kampioenschap Collecteren' (voor Afrika) is te elfder ure afgeblazen.

Eén trieste zekerheid is er al: terwijl nu de ellende elders in de wereld wordt vergeten, is binnenkort ook de 'zeebeving' slechts een herinnering.

En mijn bijdrage? Die ging niet naar '555' maar naar '12-12'. Giro-activisme moet natuurlijk wél fiscaal aftrekbaar blijven.

Meer over