profielsean m.

Wie is Sean M. en waarom stichtte hij brand in een Hillegoms appartementencomplex?

Sean M. verschijnt deze maand voor de rechter. Hij wordt ervan verdacht brand te hebben gesticht in Hillegom waarbij Maolin Zhang, een Chinese promovendus astronomie, is omgekomen. Deel 2: de bekentenis.

Sean PyromaanBeeld Jan Rothuizen

Het leek Sean M. een leuk idee om weer brand te stichten, gewoon opeens, uit het niets. Hij was nog maar net wakker, maar dat was de eerste gedachte die bij hem op kwam. Hij maakte zich klaar voor de dag, op 17 januari 2019, kleedde zich aan en ging op weg naar zijn werk, als sloper bij een sloopbedrijf. Eigenlijk stond hij al buiten, en smeet een fiets die in de weg stond nijdig opzij. Hij had de voordeur op een kier gelaten, en nadat hij zijn tas achterop zijn eigen fiets zette, ging hij toch terug het Hillegomse appartementencomplex in.

Hij wilde brandstichten, dat idee had zijn hoofd niet verlaten, het moest nu gebeuren, rond kwart voor 5 in de ochtend. Daarom maakte hij de meterkast open, net achter de voordeur. Hij hield een aansteker onder het wifi-kastje en toen hij merkte dat het snel vlam vatte, deed hij de meterkast dicht. 

Sean liep het complex uit, en sloot de voordeur. Hij haalde het slot van zijn fiets, deed zijn oortjes in met hardcore – snoeiharde elektronische muziek met meer dan 150 beats per minuut -  en stak een sigaret op. Dit was het, dit was het idee van een brandje stichten. Nu ging hij op weg naar zijn werk, drie kwartier fietsen van Hillegom, naar de andere kant van de Haarlemmermeerpolder, naar Rijsenhout, zo’n 14 kilometer. 

Hij was 21 jaar, droeg een groene winterjas met capuchon, en wilde deze donderdag lekker los gaan in het slopen.

Heel snel greep de brand om zich heen, de vlammen uit de meterkast verspreidden zich in hoog tempo. Amper nadat Sean de Stationsweg achter zich had gelaten, was er totale paniek uitgebroken in het honderd jaar oude complex. Bewoners hielpen elkaar om via het balkon te ontsnappen. Andere bewoners waren aan de achterkant weg gekomen, nog in hun ondergoed, of uit de dakkapel gekropen. Het pand, bevolkt door negen mensen, op de hoek van de Stationsweg en de Tweede Loosterweg,  stond binnen een kwartier volledig in de brand, overal vlammen en rook. Brandweerwagens kwamen in hoog tempo aangereden.  

Maolin Zhang stond voor het grote raam, op de eerste verdieping, panisch zwaaiend met zijn handen. De 27-jarige Chinese promovendus astronomie was opgesloten. Hij kon niet door zijn eigen deur, want die kwam uit op de gezamenlijke trap, waar de brand was ontstaan en het hevigst woedde. Zijn raam met dubbel glas kon niet open, en een andere vluchtroute was er niet. 

De talloze toegesnelde brandweerlieden wisten Maolin niet meer te redden, het was te gevaarlijk om het pand, en zijn kamer, in te gaan. Uiteindelijk werd zijn stoffelijk overschot door de brandweer gevonden, liggend naast zijn raam.

Aan het beloftevolle leven van Maolin Zhang, in 1991 geboren in het bergdorpje Yangtangxiang, in het zuidoosten van China, kwam een eind in Hillegom, midden in de Bollenstreek. De zoon die alles goed ging doen zou niet promoveren op massieve sterrenstelsels en zwarte gaten aan de Universiteit Leiden. Nooit zou hij zijn ouders kunnen onderhouden, of zijn voorouders. Of gloriëren als de jongen uit een arme bergstreek die een vooraanstaand astronoom was geworden. 

Maolin Zhang werd 7154 Maolin, 250 miljoen kilometer van de aarde verwijderd. Ter nagedachtenis werd er een planetoïde door de Internationale Astronomische Unie naar hem genoemd. 

Bij het sloopbedrijf in Rijsenhout waar Sean werkte, ging de telefoon, de ochtend van de brand. Of Sean daar al was aangekomen, en of hij op de hoogte was van het feit dat zijn woning  was afgefikt, net als de woningen van zijn huisgenoten. Of dat hij wist dat er iemand was omgekomen bij de brand, een Chinese jongeman die onder hem woonde.

Een collega van het sloopbedrijf bracht Sean met de auto terug naar Hillegom. Hij ging aan de overkant zitten van het complex in een bushok en rookte een sigaret. In de paar maanden dat hij er woonde, had hij amper contact gelegd. Medebewoners leek hij te ontwijken, schichtig door het pand lopend, de ogen afgewend. In het bushok zat hij onaangedaan naar brand te kijken. 

Toen Omroep West hem in beeld bracht als gedupeerde bewoner zei hij, wijzend naar het uitgebrande pand, daar op zolder te hebben gewoond en dat daar helemaal niks van over was. Hart van Nederland-beelden van de brand postte hij nog dezelfde dag op zijn Facebookpagina, zonder commentaar. Op de site doneeractie.nl liet hij vier dagen eerder al weten alles kwijt te zijn geraakt door een brand, en daarom hoopte hij op een donatie. Dit verzoek herhaalde hij de dag na de brand, en zette er de foto bij van het inferno aan de Stationsweg.

Drie maanden later werd hij aangehouden bij zijn werkgever, het sloopbedrijf, waar hij ook tijdelijk had mogen slapen. Al op de dag van de brand was hij in beeld gekomen bij de politie, als mogelijke verdachte. Zijn naam bleek eerder in verband gebracht te zijn met eerdere brandstichtingen, zonder dat hij daarvoor was opgepakt. Hij werd nu gearresteerd nadat familieleden en intimi belastende verklaringen hadden afgelegd. 

Op 20 december bekende Sean, na maanden ontkennen, de brand, evenals zes andere branden in Hillegom. In zijn cel in de penitentiaire inrichting Zwolle had hij zijn bekentenis opgeschreven op een schrijfblok, in een net handschrift.

Sean had dit nooit gewild. Dit was niet zijn bedoeling geweest, hij wist eigenlijk niet wat zijn bedoeling was geweest. 

 ***      

De Oude Weerlaan is een weg in Hillegom die ook dood zou kunnen lopen. Als je er niet moet zijn, kom er dan niet, zo heette het vroeger. Nu rukt de nieuwbouw op, en lost de rafelige rand langzaam maar zeker op. 

Aan de Oude Weerlaan stichtte Sean zijn eerste brand, zonder dat hij het zelf wilde. Zijn moeder wilde het, zij had het hem gezegd. Hij moest de schuur van zijn vader aan de Oude Weerlaan in de brand steken. Zo sluit je je verdriet af, zei ze. En: als jij het niet doet, doe ik mezelf wat aan.  

Zijn vader zou ook niet hebben gewild dat de schuur bleef bestaan. Want als hij dood was, had hij altijd gezegd, dan zou de gemeente Hillegom alles afpakken wat hij had opgebouwd. En hij wás dood, vader Arie: op 18 december 2014 kreeg hij op 68-jarige leeftijd een hartaanval op de bank in zijn huis in de Patrimoniumbuurt, op tien minuten lopen van de Oude Weerlaan. Het hele gezin was er getuige van.

Dus ging Sean ’s middags benzine kopen, op 6 februari 2015, want zijn moeder wilde het. Ook legde hij hooibalen in de schuur, en zette hij bakken neer, om daar de benzine in te doen. Rond twaalf uur ’s nachts zou hij de schuur van zijn vader in de brand steken, dat was het plan.

Sean PyromaanBeeld Jan Rothuizen

Arie had aan de Oude Weerlaan zo’n dertig jaar geleden een groentetuintje toegewezen gekregen, maar eigende zichzelf uiteindelijk een flink stuk land toe, eigendom van de gemeente Hillegom. Met golfplaten en spullen die hij her en der vergaarde had hij een schuur neergezet, tussen de bomen. Arie timmerde de hele wereld aan elkaar, werd er gezegd. Lantaarnpalen, stukken hout, stoeptegels, oud ijzer – alles wat in zijn ogen voor het grijpen lag,  bracht hij naar zijn landje. Voor paarden, honden, kippen en konijnen had hij er een onderkomen gemaakt.

Elke zomer zat hij er weken lang met het gezin, op zijn domein. Er werd gebarbecued, de dieren werden samen verzorgd, er was veel vrolijkheid. Beetje aan brommers sleutelen. Met Arie als een soort roverhoofdman, de vrijgevochten, woeste verschijning, herkenbaar aan een grote grijze baard en een rode boerenzakdoek om zijn hoofd. 

Buren aan de Oude Weerlaan hoorden permanent geschreeuw. Voor een normaal gesprek over de overlast, moest je niet bij Arie zijn. Wie dacht hem te kunnen beteugelen, kreeg het alfabet aan scheldwoorden voor zijn kiezen. Politie werd van het erf afgetierd.  De tokkies van de buurt, werden ze genoemd. Klagers kregen te horen dat er nou eenmaal niks aan te doen was. Wanneer Arie passeerde groette hij met een omhoog gestoken middelvinger, en zijn kinderen deden pa daarin na.

Hoe het er van binnen in de schuur van Arie uitzag, daarover hadden omwonenden geen enkel idee. Maar toen in maart 2012 de Landelijke Inspectie Dierenbescherming een inval deed, bleek er aan de verzorging van de 54 konijnen, drie honden, 32 kippen en een shetlandpony het nodige te ontbreken. 

De honden zaten in donkere kennels en de konijnen werden aangetroffen in hun eigen mest, in hokken zonder bodembedekking. Over de shetlandpony merkte de dierenbescherming op dat-ie zwaar vermagerd was, en leefde in een donkere, vervuilde stal. De pony werd in beslag genomen. Twee weken later werden ook de drie honden meegenomen, omdat de huisvesting voor de beesten niet was verbeterd.

De brand was niet de enige opdracht die zijn moeder voor Sean in petto in had. Na de dood van pa jankte diens lievelingshond dag en nacht, omdat-ie zijn baas zo miste. Daarom heeft Sean de hond gewurgd. Ook tientallen konijnen heeft hij uit de weg geruimd, op verzoek van zijn moeder, er waren er te veel. Alle herinneringen moesten worden uitgewist.

Rond 12 uur ’s nachts, op 6 februari 2015, was het dan zo ver, de oude schuur moest eraan geloven, de schuur van zijn pa, die hij de beste vader noemde die ooit bestaan heeft. Hij liep vanuit huis naar de Oude Weerlaan. Er werd benzine gegooid over de spullen in de schuur, en met een gasbrander stak Sean de boel in de hens. In de omgeving was een keiharde knal te horen, en de brandweer zou nadien spreken van een zeer grote brand, waarbij vermoedelijk asbest was vrijgekomen. De hele omgeving werd afgezet. Een schuldige werd niet gevonden.

Sean rende zo snel als hij kon de Vosse- en Weerlanerpolder in. 

***

De Patrimoniumbuurt in Hillegom is tussen 1923 en 1927 gebouwd, op de grond van een bloembollenkweker. Hier werden de arbeiders gehuisvest die van heinde en verre kwamen om in de snel groeiende bloembollenbusiness te werken. De Patrimoniumbuurt heet een eigenzinnige buurt te zijn, ook wel de Rode Kaap genoemd. Een buurt waar de bewoners het nogal eens aan de stok hebben met de gemeente of de woningcorporatie. 

Sean PyromaanBeeld Jan Rothuizen

Arie kwam hier met zijn veertien jaar jongere vrouw wonen, hij trouwde in 1995 met Yolanda. Ze was zijn tweede vrouw. Met zijn eerste vrouw had hij zes kinderen gekregen, en had hij elders in Hillegom gewoond. Nu kwamen vrij snel na elkaar vijf kinderen, drie meisjes en twee jongens. Sean werd geboren in 1998. Als een gezin met veel problemen, zo stond het bekend bij de politie, gemeente en maatschappelijke instellingen, waar moeilijk grip op viel te krijgen.

De achterkant van het huis, en de tuin, was in zijn geheel afgeschermd met hout. Op het pleintje of in de speeltuin verderop zagen omwonenden de kinderen niet.  Ze bleven binnen, ze waren zeer op zichzelf, zo werd er gezegd. Familie en vrienden kwamen amper langs. Als het gezin erop uit ging, was het naar de Oude Weerlaan. Ze leefden van dat landje, met een eigen groentetuin en dieren.  

Vader Arie was het hoofd van het gezin, zijn wil was wet. Hij hield iedereen in de gaten. Als Seans moeder naar het centrum van Hillegom ging om boodschappen te doen, in haar oude auto, stormde haar echtgenoot regelmatig naar buiten kijken waar ze bleef. Zelf reed hij met een bakfiets, met daarop een dressoir bevestigd, door de wijk. Toen ze moesten verhuizen van het ene huis naar het andere huis in de wijk, gebeurde dat in één nacht. Niemand in de buurt had er iets van gezien.

Sean bleek verstandelijk beperkt te zijn en ging naar speciaal onderwijs, het Limes Praktijkonderwijs in Katwijk, net als zijn broer en zus. Hij noemde het een kutschool, en vond het kut om naar die kutschool te gaan.  Liever zat hij te gamen, te blowen of naar hardcore te luisteren. 

Op 7 mei 2015, vijf maanden na de dood van zijn vader, lag zijn moeder dood in bed. Ze had een overdosis medicijnen ingenomen. Al eerder had ze pogingen gedaan, ze vond het leven zwaar zonder Arie. Tegen de kinderen had ze gezegd dat even op bed ging liggen. Voor iedereen liet ze apart een briefje achter. 

Het gezin viel uit elkaar, en Sean kwam via Jeugdzorg in een instelling in Den Haag terecht.  Hij vond het er verschrikkelijk. Hij liep er weg, om later te worden teruggebracht. Hij belde naar de oude buurman, of hij hem kon ophalen. Uiteindelijk woonde hij daar zes maanden. In hun eigen huis  durfde hij niet meer te slapen. Daarna kwam Sean in een begeleid-wonenproject in Noordwijk terecht.

Sean werd een lieve jongen genoemd, die zich verantwoordelijk voelde voor zijn broer en zussen, maar hij had het wel keihard voor zijn kiezen gehad.  In een half jaar tijd was hij allebei zijn ouders kwijtgeraakt. Dat moest op een dag wel in zijn hersenpan slaan, zeker met zo’n getroebleerde, kansarme achtergrond, en zijn beperkte verstandelijk vermogen. 

Het kon niet anders dan dat hij de verkeerde afslag ging nemen. Daar kon je op wachten. 

***

Sean kreeg een eigen appartement in Hillegom, in 2016, via een woningcorporatie. Hij was 18 jaar, en wilde niet meer begeleid wonen. Van Jeugdzorg was hij nu verlost. Hij was blij om te kunnen klussen in zijn eigen woning, en maakte zelf een hoogslaper met een houten trap. 

Op 4 januari 2017 leek het hem een leuk idee om brand te gaan stichten in zijn eigen woning. Hij had de dag ervoor een kerstboom onder zijn hoogslaper gelegd. Eerst verliet hij de kamer met zijn vriendin, maar zei toen iets vergeten te zijn en liep terug. Vervolgens stak hij de kerstboom in de brand, een flinke fik was het gevolg. 

De brandweer vertelde hem later dat er kortsluiting was geweest in zijn woning. Ze moesten eens weten, dacht hij. Hij had er geen spijt van. Op 8 juli 2018, nadat hij eerst de keuken netjes had betegeld, gebeurde het weer in zijn huis. Een jaar later sloeg hij weer toe in zijn eigen woning, net als in een container en op een volkstuintjescomplex.

Waarom hij nou precies de branden stichtte, wist hij eigenlijk niet. Het deed iets met hem, dat was het zo’n beetje. Branden hadden altijd zijn aandacht en zo postte hij, zonder commentaar, op zijn Facebook-pagina tot drie keer toe een nieuwsbericht van zomaar een brand. Hij praatte ook geregeld over brand stichten, dat zeker, vooral als hij niet genoeg geld had. Dan zag hij dat als  een manier om geld van de verzekering te krijgen. 

Van Sean werd gezegd dat hij niet kon niet inschatten wat de gevolgen waren van zijn daden. Hij keek nooit achterom. Hij heette een gevoelige jongen te zijn, maar hij kon niet met zijn gevoelens omgaan, over wat hem was overkomen. Je moest hard zijn voor jezelf, zo was hij opgevoed. Maar je moest ’m niet kwaad maken. Dan ging-ie op z’n strepen staan. Begon hij te briesen en kon hij agressief en gewelddadig worden. Toen de verkering met zijn vriendin in de zomer van 2017 om die reden was verbroken, moest de politie eraan te pas komen. Hij kreeg een contactverbod opgelegd. Zijn vriendin had het al eerder uit willen maken, maar dan dreigde Sean met zelfmoord.

Na de derde brand raakte hij zijn  huis kwijt, in het najaar van 2018. Bij de woonstichting was er geen plek meer voor hem. In het zorgnetwerk rond hem, waar onder meer de woningstichting, GGZ, gemeente en de politie deel van uitmaken, werden zijn problemen en zijn aandeel in de branden in zijn eigen woning besproken.  Er was de verdenking dat hij met de branden te maken had, maar een duidelijk bewijs werd niet geleverd.

Wanhopig zocht Sean naar een andere plek om te wonen. Herhaaldelijk vroeg hij om een woning bij een begeleid-wonenproject voor licht verstandelijk gehandicapten. Er was echter niet acuut een plek voor hem beschikbaar, een noodplaatsing kon niet worden geregeld. Hij had er ooit gekozen om zelfstandig te wonen, dus kwam hij nu op de wachtlijst.

Hij ging er ook steeds slechter uit zien. Hij kon wel stoer doen, maar het leek erop alsof hij niet voor zichzelf kon zorgen en dagenlang niks at. Als iemand hem vertelde dat het niet goed met hem ging, en dat hij om geestelijke ondersteuning moest gaan vragen, dan zei hij het echt allemaal zelf te  kunnen rooien. Ze konden zeggen wat ze wilden. 

Sean was niet iemand die om hulp vroeg, terwijl er toch alle reden voor was, als zwakbegaafde wees met een rugzak vol traumatische ervaringen.Maar Sean hoefde geen bemoeienis, hij wilde geen zorg, of hulpverlening. Want zo was hij niet opgevoed, hij bepaalde het zelf wel. 

Op internet vond hij een vastgoedbedrijf dat een kamer aan de Stationsweg  voor hem beschikbaar had. Dat hij een voorgeschiedenis als brandstichter had, was niet bekend bij zijn nieuwe buren.  

***  

Sean had zichzelf gebrand, aan allebei zijn armen. Het was de maand december in 2019, en december is voor hem de maand dat zijn vader kwam te overlijden, zo net voor de Kerst. Het ging helemaal bergafwaarts, in zijn cel in de penitentiaire  inrichting in Zwolle. Hij kon niet meer slapen. Hij lag te malen over wat hij allemaal voor zich had gehouden, de afgelopen jaren. Zoals dus die branden. En wat er allemaal was gebeurd thuis. Hij kon het niet meer volhouden. Hij moest zijn geestelijke worsteling naar fysieke pijn omzetten. Na de brand in zijn woningen, had hij nu zichzelf gebrand.

In de gevangenis in Zwolle was hij veel in gesprek geweest met begeleiders. Gewoon om het te verwerken, al die dingen. Hij ging te slecht, en dat wilde hij niet meer. Hij had ook geen contact meer met zijn familie. Er was echt iets geknapt in zijn hoofd, het werd allemaal te veel. Hij wilde gewoon bekennen – daarom ging hij bekennen. Dat luchtte op. Daarna kon hij aan zichzelf gaan werken. Daarna zou het anders worden. 

Met zijn onderbuurman, Maolin Zhang, heeft hij nooit contact gehad. 

Sean wist alleen dat hij een student uit China was.

Dit profiel van Sean M. is een vervolg op een eerdere longread uit Volkskrant Magazine (25 februari 2020) over de brand in Hillegom op 17 januari 2019. Hierin stond de 27-jarige Maolin Zhang centraal, de Chinese promovendus astronomie, die bij de brand was omgekomen. Op 19 mei verschijnt Sean M., de 22-jarige Hillegommer die deze brand heeft bekend, voor de rechtbank in Den Haag. Dit verhaal is tot stand gekomen aan de hand van documenten en talloze achtergrondgesprekken met direct betrokkenen in dit dossier. Zij willen niet met hun naam worden vermeld. De gemeente Hillegom, politie, vastgoedbedrijf Prime Estate, Jeugdzorg, het Openbaar Ministerie, woonstichting Stek, de GGZ, advocaten van voormalige bewoners en de advocaat van Sean M. willen uit het oogpunt van privacy, en omdat de zaak onder de rechter is, niet inhoudelijk op deze zaak reageren.

Meer over