Weer te laat voor de trend

Viola Holt wil trendy voedsel in de Vijf Uur Show. De redactie vraagt of ik daarover wil komen vertellen. Als een boekenschrijver niet van de honger wil omkomen, moet hij dit soort uitnodigingen accepteren....

'Trendy', is geen gemakkelijk gegeven. Gaat het om trendsetters of trendvolgers? Over trendvolgen weten de kijkers van RTL genoeg. Dat is zoiets als nadoen wat je op televisie hebt gezien. Het maakt trendvolgers niet uit dat pesto oorspronkelijk op trovie of trenette (pasta's) gedaan werd. Zij smeren het overal op, omdat Cas Spijkers dat doet.

Trendsetters komen met iets nieuws dat anderen nadoen. Michiel van Berge is zo'n originele kok. Viola Holt wilde ook wat hapjes en een trendy kok in haar show, maar Michiel is ziek. Voor de lol gaat zijn vriendin Sanne wel mee naar de studio.

Hannes Sterk van culinair theatermakers de Ready Maids wil ook best naar de studio komen. Hem kan ik met stelligheid introduceren als een trendsetter, al heeft hij zelf zijn bedenkingen: 'Zodra iets bekend wordt als een trend is er eigenlijk geen bal meer aan', zegt hij. 'Wanneer iets het label krijgt van trend, of zelfs van kunst, wordt het meteen nagedaan door jongens met veel geld, die er dan gesneden koek van maken.'

We springen met een heleboel trendsetters in een busje en gaan op pad. Onderweg bekijken we de fax met vragen die de redactie van de Vijf Uur Show heeft gestuurd: 'Wat is in op eetgebied en wat is de geschiedenis van de eetcultuur?' Voor het hele item zijn acht minuten gepland.

'Culinaire hoogstandjes thuis zelf maken, hoe doen we dat?' luidt een volgende vraag. We bellen onmiddellijk naar Michiel. Hij adviseert gevulde kalfskop: een paar uur lang een kalfskop koken en dan de huid er in zijn geheel afstropen. De oogleden dichtnaaien en de kop vullen met kalfsgehakt. Tot slot wordt de kop in een doek gebonden en een paar uur lang voorzichtig gepocheerd.

Wellicht denkt Viola aan iets minder bewerkelijks en ook wij kunnen op de korte termijn geen kalfskop meer vinden.

We besluiten onze bijdrage heel actueel te houden en zetten het busje stil bij de eerste de beste Chinese supermarkt. We kopen wat gedroogde spullen die er leuk uitzien: wat inktvis, kwal, een paddestoel die witte fungus heet, wat droge groente en een blik haaienvinnensoep. Dit is nu in, besluiten we.

In Hilversum krijgen we te horen dat alleen ik bij Viola aan tafel mag. Ik fluister Hannes in het oor dat de uitzending live is. Als hij spontaan aan tafel komt zitten, kan Viola hem moeilijk wegduwen. Ondertussen wordt er geklaagd dat ik er helemaal niet trendy uitzie, maar gelukkig heeft Sanne een hip T-shirt bij zich.

In de kleedkamer weken we de inktvisjes, de kwal en de fungus. Verdere bereiding is onmogelijk. Laten we hopen dat niemand het zal eten. 'O, is dat vis', zegt de visagist. 'Ik denk al, wat ruik ik toch? Staat mijn gulp open of zo?' Zij is bereid ook Hannes op te maken. Ik doe de deur dicht, zodat niemand het ziet.

Op de gang stinkt het nog veel erger. In een aangrenzende kamer blijken een heleboel hondjes te zitten. Zieke hondjes met blauwe plakkertjes op hun ogen. Dan moeten we op.

Hannes bedekt de vlekken op zijn witte jasje. Hij wil niet te ranzig overkomen.

Een juffrouw met allerlei zendertjes op haar lichaam schrikt van de make up op Hannes. Zij trekt mij weg, terwijl Hannes door een gespierde kerel op een stoel achter de camera wordt gezet. Ons gezelschap wordt ook verplaatst, zodat het buiten beeld blijft.

Ik heb gehoord dat de redactie krokodil had laten maken door een Cajun-restaurant, want dat leek hun erg trendy. De bestelling is echter nog niet binnen. Dan zie ik Viola witte fungus en rauwe inktvis voeren aan haar publiek. De rode lampjes op de camera's branden al.

'Dit is echt heel lekker', zegt Viola terwijl ze de oude dametjes smakeloze waar van zeer uitdagende textuur aanbiedt. 'U wordt er niet ziek van, anders doen we zoiets toch niet.' Ik kruis mijn vingers onder tafel. Viola is enthousiast over een stukje kwal. Wordt het nu een trend? Gaan alle huisvrouwen onmiddellijk kwal kopen? Dat worden nog dolle dwaze dagen in de Chinese winkels.

Ik zit klaar om over de geschiedenis van verschillende trends te vertellen. Hoe goulash in de mode kwam en paprika's bekend werden na de Hongaarse opstand in 1956. Hoe het Nederlands Zuivelbureau kaasfondue aan de man kreeg in de jaren zestig, of hoe vakantiebestemmingen het eetgedrag beïnvloeden.

Maar Viola wil alleen weten welke rare beesten nu in de mode zijn. Alligator, kangoeroe, sprinkhanen? Ja hoor, Viola, die zijn allemaal in de mode geweest, maar nu alweer uit.

Niets blijft lang interessant, puur omdat het raar is. Na een tijdje wordt het immers normaal.

'Waar houdt het op?', wil Viola weten. 'Eten we straks hond en cavia?' Ook dat beaam ik maar, denkend aan de onaangename ontmoeting in de kleedkamer. De Koreaanse keuken is in opmars en het meest besproken gerecht daarin is hond.

Toevallig heb ik net een paar weken een Italiaan en een Peruaan te logeren gehad, die cavia's voor mij wilden bereiden. De Italiaan was er in Peru erg verzot op geraakt en de Peruaan wist hoe het moest. Misschien dat het binnenkort mode wordt.

Waarschijnlijk zijn al die bijzondere gerechten, die Viola ten bate van de sensatie zo uit hun culturele verband rukt, helemaal niet geschikt voor haar kijkers. Nachtegaaltongen in het oude Rome en apenhersens in China waren nooit kost voor de gemiddelde huisvrouw. Aan cavia's zijn ze voorlopig ook nog niet toe.

Wat wel trendy is, komt niet aan bod. Als ik begin over de feesten van Michiel en Hannes, roept Viola: 'Dat is reclame' en duwt me van mijn stoel. Zo'n afgang is Michiel en Hannes bespaard gebleven en dat is maar gelukkig ook. Niets is nog hip nadat het in de Vijf Uur Show is geweest. Ik ben dus uit en zij zijn nog in. Maar Viola zal nooit weten hoe de vork in de steel zit.

Hannes vertelt achteraf over zijn get stuffed-feesten in de Club de Ville in Amsterdam: 'Wij maken meer van de maaltijd dan alleen consumptie. Het gaat om het hele ritueel eromheen. Ook de Supperclub en een paar andere tenten in Amsterdam zijn daarmee bezig. Het Maastheater in Rotterdam probeert het ook, maar maakt er weer een hele Viola Ahold Show van. Dan komt het eten los te staan van de show, het ritueel. Het is juist de kunst dat samen te voegen.' Geen van de tenten die Hannes noemt, serveert Peruaanse cavia. Ingrediënten zijn meestal vrij gangbaar, maar komen wel uit de hele wereld. Er wordt heel creatief mee omgesprongen en vrijelijk mee gecombineerd. Hippe koks als Michiel hebben dat gemeen met burgerlijke koks als Cas Spijkers. Het is typerend voor een Nederlandse kookstijl.

In heel Europa is momenteel een tendens naar culinaire ruigheid te bespeuren. De gevulde kalfskop van Michiel is een goed voorbeeld. Veelal betekent dat een teruggrijpen naar oude of regionale, soms bewerkelijke gerechten. Wellicht is het een reactie op het succes van de convenience foods (voorbewerkte producten).

Veel landen kennen een verscheidenheid aan etnische keukens en ingrediënten, maar weinigen vermengen ze zo roekeloos als de Nederlanders. Bij Cas Spijkers verliezen producten zo hun identiteit. Ze komen allemaal uit de supermarkt en worden verdraaid tot anonieme Ahold-worst. Een staaltje Nederlandse slapheid. Michiel en de Ready Maids spelen met de symboliek van voedsel en de maaltijd. Ze geven deze nieuwe betekenis. Zij gaan voorbij aan de tuttig opgemaakte bordjes van Spijkers en blijven zelfs niet hangen bij culinaire ruigheid. Zij bedenken steeds weer iets nieuws. Een staaltje Nederlandse kracht.

Maar zij komen niet in de Vijf Uur Show.

Als we de studio uitlopen, komt een meisje binnenrennen met een schaaltje Cajun-alligator. Dat is nu wel erg achterhaald.

Meer over