'We gaan geen dorpen met Taliban platgooien'

Jouke Eikelboom is directeur Operaties op het ministerie van Defensie en zodoende betrokken bij de mogelijke missie naar Afghanistan. Het draait volgens Eikelboom allemaal om het winnen van vertrouwen....

In zijn werkkamer op de Directie Operaties, heeft JoukeEikelboom het een uur lang over 'wederopbouw' en 'het winnen vanhet vertrouwen' van de bevolking. Maar als het aan de hoogsteAmerikaanse commandanten in Zuid-Afghanistan ligt, zullen deNederlanders straks in Uruzgan net zo agressief de Talibanbestrijden als de VS.

'Ik ben er zeker van dat elk land begrijpt hoe de situatiehier is', zei de hoogste Amerikaanse grond-commandant, JasonKamiya, twee weken terug in Kandahar over de komst van deISAF-troepen. 'Op alle niveaus zijn ze bereid om het offensievekarakter van onze operaties voort te zetten', meende kolonelKevin Owens die Kandahar zal overdragen aan Canadezen.

Wederopbouwen én de Taliban agressief te lijf gaan? Niksdaarvan, bezweert generaal-majoor Eikelboom (50) die alsdirecteur Operaties de omstreden Uruzgan-missie voorbereidt. 'Wegaan alleen offensief optreden als dat echt nodig is. Al dezeveiligheidsoperaties zullen ten dienste staan van de wederopbouw.We gaan niet op terroristen jagen of dorpen platgooien waarTaliban-strijders zijn. Onze aanpak zal totaal anders zijn.'

Naïef, zo is de beoogde Nederlandse aanpak in Uruzgan delaatste weken wel eens beschreven. 'Je kan niet gaanwederopbouwen in een oorlogsgebied', aldus D66-leider Dittrich.Eikelboom, die in 1995 de Nederlandse F-16-eenheid leidde inVillafranca toen Srebrenica onder de voet werd gelopen, meentduidelijk van wel.

De situatie in de provincie, door de militaireinlichtingendienst MIVD eerder omschreven als ronduit slecht, isniet best, erkent hij volmondig. 'Het is er absoluut nietveilig', aldus de generaal-majoor die deze dagen geregeld met deCanadezen en Britten overlegt.

Eikelboom: 'Maar het gaat om kleine groepjes Taliban, meerniet. We hebben het niet over een bataljon dat tegenstand biedt.Deden ze dat maar, dan konden we ze makkelijker bestrijden. Hetgrootste gevaar vormen zelfmoordaanslagen en bommen die langs deweg worden geplaatst. Dat kan catastrofaal zijn. Maar als we eengoede band opbouwen met de mensen, laten zien dat we voor dewederopbouw komen, dan kunnen we veel voorkomen. Dan krijg jeinformatie.'

Met een provinciaal reconstructieteam (PRT) willen deNederlanders de wederopbouw ter hand nemen en het gezag van deAfghaanse regering herstellen. Er zullen waterputten wordengeslagen, scholen opgeknapt en mullahs zullen worden bezocht.

Eikelboom: 'De Amerikanen hebben nu ook een PRT maar ze hebbente weinig middelen en troepen. Zaken als 'Guantanamo Bay' en hetverbranden van Taliban-lijken werkten ook niet in hun voordeel.Die fouten gaan wij niet maken. Als we goed doen, dan weet mendat snel. Die mensen zijn niet dom. Met een brug kan je al gauween verschil maken.'

Toch, een enkele actie tegen Taliban-strijders waarbijonschuldige slachtoffers vallen, kan veel kwaad bloed zaaien.Eikelboom: 'Je moet kijken of een snelle operatie nietcontraproductief is. Misschien is het beter, als we vermoeden dater Taliban-strijders in een dorp verblijven, op een ander,onbewaakt moment in te grijpen in plaats van er meteen op af tegaan.'

De Nederlanders moeten straks ook beducht zijn voorAmerikaanse operaties in Uruzgan in het kader van deantiterroristen-operatie Enduring Freedom. Eikelboom: 'Stel datTaliban-leider mullah Omar bij ons is gesignaleerd. Dan zal deISAF-commandant geraadpleegd moeten worden als de VS achter hemaan willen gaan. In ons gebied gaat niemand rommelen.'

Een andere bron van zorg: de papaverteelt. Verwacht van deNederlanders niet onmiddellijk actie, benadrukt de directeur. 'Wezullen geen actief verbrandingsbeleid voeren. Onze insteek is:eerst zorgen voor een alternatief. Voor veel boeren is dit hunenige bron van inkomsten. Ik kan mij goed voorstellen dat je eenTaliban wordt, als een vreemde militair je oogst in brand komtsteken.'

Meer over