PostuumFerdinand Fransen (1928-2021)

Vriendelijke reus Ferdinand Fransen kreeg Nederland aan de tweede vakantie

Ferdinand Fransen was een harde zakenman die hart had voor zijn personeel. Befaamd was zijn 'ferme klap op de schouder'.

Arke-topman Ferdinand Fransen bij zijn afscheid.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Arke-topman Ferdinand Fransen bij zijn afscheid.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

Bij zijn afscheid als topman van Arke liet Ferdinand Fransen in vier shifts 900 man personeel invliegen naar een Spaans landgoed voor een vijfdaagse vakantie. ’s Avonds, na vele flessen rioja, was er altijd wel eentje die ‘Wie gaat dat betalen?’ inzette, waarna Fransen lachend op tafel klom en naar zichzelf wees.

En inderdaad: dit afscheid betaalde hij volledig uit eigen zak. ‘Hij was een harde zakenman en vriendelijke reus ineen’, zegt voormalig Tubantia-journalist Dolf Ruesink, die de Twentse ondernemer jarenlang volgde.

Onder leiding van Fransen groeide Arke van een regionale busonderneming uit tot een internationaal reisconcern. Eind jaren zestig besloot hij in groten getale vliegtuigstoelen en hotelkamers aan de Spaanse costa’s in te kopen; het begin van de pakketreizen. Fransen was ook de man die Nederland aan ‘de tweede vakantie’ kreeg door goedkope reizen (‘Zonnevlugjes’) aan te bieden buiten het hoogseizoen.

In 1944, op zestienjarige leeftijd, trad hij in dienst bij Arke en Ten Barge, een busbedrijf dat het vervoer van arbeiders uit de regio naar de Enschedese textielfabrieken verzorgde. In 1957 nam hij samen met compagnon Henny Agterhuis een deel van de aandelen van Frits Arke over. In 1975 werd hij de enige eigenaar. Fransen was wat vandaag de dag een people manager wordt genoemd.

‘Elke ochtend begon hij met een rondje over de werkvloer’, herinnert zijn dochter Barbara zich. In de pauze was hij regelmatig te vinden bij de buschauffeurs voor een potje kaarten. Zelf was Fransen in armoede opgegroeid, in de Enschedese buurt De Veldkamp. Zijn vader overleed toen hij tien jaar was.

Zodra een werknemer het moeilijk had, bijvoorbeeld omdat zijn vrouw ziek was, zocht Fransen hem op voor een bemoedigend woord, meestal vergezeld van waar hij om bekend stond: een vriendschappelijke, maar ferme klap op de schouder.

Fransen sponsorde tal van sportieve en culturele activiteiten in Twente, de regio die hij liefhad. Hij maakte onder meer de instelling van de leerstoel cardiologie bij de Universiteit Twente mogelijk en was van 1977 tot 1984 voorzitter van FC Twente. ‘Hij was eigenlijk een voorzitter die fan was’, zegt Ruesink. Voor sommige voetballers, zoals Frans Thijssen en Manuel Sánchez Torres, in die tijd nog semiprof, regelde hij een baantje bij Arke.

Omdat Arke niet alleen zou kunnen overleven in Europa én omdat geen van zijn drie dochters hem wilde opvolgen, verkocht Fransen in 1989 40 procent van de aandelen aan het Duitse TUI, waarna in 1995 de rest volgde. Hij bleef nog even als commissaris aan. Een fout, gaf hij later toe. ‘Een eigenaar die zijn bedrijf verkoopt moet nooit een commissariaat aanvaarden bij zijn voormalige organisatie.’

Fransen werd ereburger van Enschede en kreeg in 2008 een Boeing 737 van ArkeFly naar zich vernoemd. Een van zijn laatste publieke optredens was de opening van een eigen suite in Landgoed De Wilmersberg in De Lutte, waarvan hij ook eigenaar was. Fransen leed toen al aan dementie en afasie, een taalstoornis waardoor hij niet meer kon praten. Terwijl de genodigden zich tegoed deden aan haute cuisine, bestelde dochter Barbara twee kroketten voor hem. ‘Hij ging weer terug naar het eten dat hij vroeger lekker vond.’

De laatste jaren woonde Fransen in een verzorgingstehuis in Borne, waar hij op 11 juli op 93-jarige leeftijd insliep. ‘Mijn vader was niet ongelukkig, ook niet tijdens zijn dementie, zo leek het’, zegt ze. ‘Hij kon terugkijken op een mooi leven. Het was echt voltooid.’

Meer over