Vriendelijke Bromsnor actief in de sloppenwijken

Corruptie vreet aan het politiekorps van Bombay. Hoofdcommissaris Roy gaat orde op zaken stellen. In de sloppenwijken begint zijn offensief....

Van onze verslaggever Rob Vreeken

Eén man, met zes medailles op de borst, lacht breeduit: R.S. Sharma,korpschef van december 2002 tot november 2003. Uitgerekend deze Sharmaheeft de minste reden tot lachen. Wegens corruptie (hij liet zich omkopendoor belastingfraudeurs) werd hij ontslagen.

Het commissariaat van Sharma vormt het dieptepunt in de annalen van depolitie van Bombay. De geloofwaardigheid van wat ooit het beste korps vanIndia was, toont butsen. 'De neergang van de politie is deerniswekkend',stelde dagblad The Hindu onlangs.

De foto van degene die het tij moet keren, sluit de portrettengalerij.De man zelf zit achter zijn bureau onder een televisiescherm, geluidloosafgestemd op een nieuwszender. A.N. Roy verwierf faam als korpschef inPune en stelt nu orde op zaken in Bombay.

Te midden van acht telefoons en een permanent zoemend mobieltje legthij uit welk heidens karwei dat is, met 41 duizend manschappen in eenmegastad vol verkeerschaos, sloppenwijken, georganiseerde misdaad. 'Eenuitdaging', glimlacht de hoofdcommissaris.

Misschien wel de grootste uitdaging ligt binnen het korps: corruptie.Het handhaven van regels (of juist een oogje toeknijpen) is voor oom agenteen belangrijke bijverdienste bovenop het bescheiden salaris. Een op dedrie agenten woont zelf in de sloppen.

'Corruptie was er altijd', zegt Julio Ribiero, hoofdcommissaris van1982 tot 1985. 'Maar het bleef binnen de perken. Hoge officieren deden nietmee. Nu geeft de top het slechte voorbeeld.'

Ribiero, tegenwoordig een gerespecteerd sociaal activist, heeftvertrouwen in de nieuwe man. 'Roy probeert de mentaliteit te veranderen.Hij zal het niet totaal kunnen stoppen, maar als de baas fel tegencorruptie is, dringt dat door tot het hele korps.'

Opmerkelijk is Roys keus van Rakesh Maria als hoofdcorruptiebestrijding. Deze stoere rechercheur geniet in Bombay eenheldenstatus. Met succes leidde hij het onderzoek naar de bomaanslagen doorde moslimmafia in 1993 en naar de bendeoorlog die jarenlang in de stadwoedde.

Hoe Maria dat aanpakte staat in het boek Maximum City (2004) van SuketuMehta. De topspeurder vertelt de schrijver onbekommerd over zijn werkwijze:verdachten afranselen in geblindeerde auto's, stroomstoten door hun ballengeven, met stenen aan de voeten onderdompelen in de rivier. Martelen heetzoiets gewoonlijk, maar de adjunct-commissaris laat het zonder gêneboekstaven voor een miljoenenpubliek.

Bedenkelijk ook zijn de encounters, treffens tussen gewapende bendesen een speciale politie-eenheid waarvan Rakesh Maria deel uitmaakte. Vanafmedio jaren negentig kwamen honderden veronderstelde criminelen om. De'encounters' zijn in feite standrechtelijke executies. Al die keren isnooit één agent zelfs maar gewond geraakt.

De hoofdcommissaris noemt het door Suketu Mehta geschetste beeld'overdreven'. Maar inderdaad: soms zijn 'onconventionele' methodes nodig.

Dat alles valt 'absoluut' te rijmen met de mensenrechten, en bovendien:het werkt. Roy wijst erop dat het aantal encounters is gedaald tot vrijwelnul. 'De grote misdaad is nergens meer. Het afgelopen jaar hebben desyndicaten niemand vermoord.'

Het dagelijks politiewerk bestaat dan ook niet uit vuurgevechten metde mafia of het onderdompelen van verdachten. Het meer prozaïsche beeldis dat van dienstverlening en handhaving van de openbare orde.

Assistent-commissaris Deepak Gajool schetst een praktijk vanverkeerscontroles, dieven vangen, assistentie bij brand en 16 duizendtelefoontjes per dag op info-hulplijn 1090. In het gecomputeriseerdedienstencentrum worden burgers vriendelijk geholpen bij het opsporen vaneen vermiste auto of het aanvragen een paspoort.

Op een vrijdagse patrouille door het district Worli gaat het erbromsnorriaans aan toe. Een stoute burger wordt vermanend toegesproken, eengroep moslimmannen bij de Anjuman Rasool-moskee is dikke mik met de agenten.

'Op gebedsdag zetten we extra mensen in bij moskeeën', zegt inspecteurAshok Jadhav. 'Voorkomen is beter dan genezen. Opstootjes kunnen zichuitbreiden over de hele stad.' De laatste keer dat dat gebeurde tussenhindoes en moslims was tijdens de bloedige 'Ayodhya-rellen' van 1992.

Julio Ribiero dankt aan deze episode het respect dat hem ten deel valt.Hij organiseerde mohalla-comités, religieus gemengde wijkgroepen die devrede bewaren, in samenwerking met de politie.

Een vergelijkbaar project is het troetelkind van hoofdcommissaris Roy:burger/politiecomités in de sloppen. Door hem bedacht in Pune, wegenssucces voortgezet in Bombay. Het afgelopen jaar werd in 150 sloppenbuurtensamen met NSDF, een organisatie van sloppenbewoners, een politie-panchayatopgericht. Elk bestaat uit drie mannen en zeven vrouwen en beschikt overeen kamer in het naburige politiebureau.

Roy erkent dat de politie tekortschiet in de sloppen. 'De meeste hebbengeen bureau, autosurveillance is in de smalle straatjes onmogelijk. Hetidee is dat de burgercomités bij kleine conflicten bemiddelen encorrigerend optreden, om escalatie te voorkomen.'

Volgens Sundar Barra, adviseur van NSDF, verbetert door de comités deverhouding tussen burgers en politie. 'Veel politiemensen zien desloppenbewoners als schooiers, zakkenrollers, lastpakken. En de bewonerswantrouwen de politie.' Dat wantrouwen wordt minder, zeggen Barra en Roy.

Pratibha Ganve, een kleine vrouw van 35, is lid van depolitie-panchayat in haar wijk Turbha Mandala. Per dag is ze ruim anderhalfuur kwijt aan het politiewerk. Het belangrijkste verschil met de echtepolitie? De lati, de knuppel. 'Die hebben wij niet. We proberen het metpraten. Pas als mensen niet luisteren, gaan we naar de politie.'

Het meest voorkomend zijn burenruzies, niet zelden over water (waaraanin de sloppen eeuwig een tekort bestaat), en echtelijke ruzies. Vaak speeltalcohol een rol. De illegale drankwinkels waren daarom het eerste doelwitvan de panchayat. 'Eerst geven we een waarschuwing. Werkt dat niet, dangooien we de flessen op straat.'

In Turbha Mandala, zegt Pratibha, worden inmiddels minder vrouwen doordronken echtgenoten geslagen. Korpschef Roy: 'In Pune is gebleken dat doorde panchayats de positie van vrouwen in de sloppen verbetert.'

Meer over