Vraag: wie is de fraudeur?

Ionica Smeets

Lezer Lisette Heikoop wees me op een berichtje in Metro over fraude. Daarin stond dat lager personeel verantwoordelijk is voor 42 procent van de gevallen van bedrijfsfraude. Het management is in 38 procent van de fraudezaken de schuldige en in 18 procent van de gevallen is de directie aan het sjoemelen. (Blijkbaar is 2 procent van de gevallen onverklaarbaar, die verwaarlozen we voor nu maar even.) Heikoop merkt op dat je zou concluderen dat de meeste fraude dus plaatsvindt door het lagere personeel. Maar zij vraagt zich af of deze cijfers geen vertekend beeld geven: er is toch veel meer lager personeel dan management of directie?

Uit een onderzoek van organisatiebureau Berenschot blijkt dat managers gemiddeld ongeveer 5 procent van het personeelsbestand uitmaken. In sommige sectoren zoals ingenieursbureaus en rechtbanken zijn het er wat minder, in bedrijfstakken als primair onderwijs en de zorg wat meer. Veel mensen mopperen dat er sowieso te veel managers zijn, maar volgens Berenschot is die 5 procent een prima aantal om een organisatie soepel te laten werken. Laten we voor het rekengemak de directie op 1 procent van het personeel zetten, al zullen het er waarschijnlijk iets minder zijn.

Door deze cijfers te combineren met de percentages uit Metro, zie je dat 6 procent van het personeel verantwoordelijk is voor meer dan de helft van de fraudezaken. Om nog preciezer te zijn: je kunt uitrekenen dat managers zeventien keer zo vaak frauderen als de loonknechten. En directieleden knoeien zelfs veertig keer zo vaak als hun gemiddelde lager personeelslid.

En dat is nog niet alles. Er is ook een verschil tussen de bedragen die de groepen achterover drukken. Het lager personeel verduistert bij bedrijfsfraude gemiddeld 55 duizend euro, genoeg om een mooie

Audi van te kopen. Management regelt gemiddeld 95 duizend euro, dat is al een BMW cabrio. Maar dan de directie, daar wordt er per fraudezaak gemiddeld 368 duizend euro achterover gedrukt: een complete Ferrari.

Als je nu kijkt hoe het totale verduisterde bedrag is verdeeld over de groepen werknemers, dan duikt er een ander beeld op dan in het korte berichtje. Het lager personeel is verantwoordelijk voor 18 procent van het verdwenen geld, het management voor 29 procent en de directie voor 53 procent. Kortom: meer dan de helft van het geld bij bedrijfsfraude verdwijnt dankzij de directie die maar een fractie van het personeel vormt. Al deze cijfers komen overigens van Schalke & Partners, een onderzoeks-en adviesbureau op het gebied van fraude. Ik vraag me af of zij nog door veel directies gebeld zullen worden. Of kan ook lager personeel hen eens inhuren?

Overigens blijkt uit de gegevens van Schalke & Partners ook dat tweederde van de fraudes gepleegd wordt door mannen en eenderde door vrouwen. Bovendien verduisteren de dames gemiddeld een lager bedrag dan de heren. Je zou hieruit kunnen concluderen dat vrouwen eerlijker zijn dan mannen. Maar ik vrees dat het vooral aangeeft dat er veel meer mannen dan vrouwen in directies zitten, precies de plek waar de meeste fraude plaatsvindt. Tijd om dat glazen plafond eens te doorbreken. En dan dingen wat netter aan te pakken.

Ionica Smeets duikt in de wereld van geldzaken. Zonder voorkennis, maar met liefde voor cijfers en logica. Heeft u ook een vraag, mail dan naar ionica@volkskrant.nl

Meer over