Voor het bureau valt hij languit op straat, en blijft liggen

De dakloze Adry van Driel overleed maandag 22 september op de stoep van het Amsterdamse politiebureau Warmoesstraat. Drie agenten zouden verantwoordelijk zijn voor de dood van de man....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

De deuren van het politiebureau in de Amsterdamse Warmoesstraat zijn op maandagmiddag 22 september drie uur gesloten geweest. De ongediertebestrijding heeft het pand behandeld tegen de kakkerlakken die er rondlopen. Rond half vijf wordt het publiek weer toegelaten voor klachten, aangiften en hulp.

De wachtruimte stroomt vol met mensen. Onder hen bevindt zich de 48-jarige, dakloze Adry van Driel, die voor de deur al herrie heeft gemaakt. De man had zich die dag al eerder op het drukke politiebureau laten zien. Hij zocht onderdak en wilde in een cel. Van Driel, volgens de politie dronken, was het bureau uitgezet.

De agenten kennen Van Driel al een beetje. Zondagavond had hij op de Dam overlast veroorzaakt, en daarbij was hij ten val gekomen. Een geval van openbare dronkenschap. Hij werd meegenomen naar de Warmoesstraat.

Omdat hij onder invloed verkeerde, kon hij niet zomaar de cel in maar moest hij volgens de regels eerst worden onderzocht door een arts. Deze constateerde dat de man niet dronken was, maar overmatig alcoholgebruik simuleerde. De conclusie luidde dat hij toneel speelde om onderdak bij de politie te krijgen. Maar hij kreeg geen cel.

De uit Almelo afkomstige Van Driel trok van opvangtehuis naar sociaal pension en terug. Mensen die hem kennen omschrijven hem als iemand met een groot alcoholprobleem, die niet in de maatschappij te handhaven is. In verschillende tehuizen verbruide hij het door de regels te overtreden en overlast te veroorzaken.

Maandagmiddag probeerde Van Driel onderdak te krijgen bij het Leger des Heils, dat vlak bij het bureau Warmoesstraat een nachtopvang heeft. 'Hij had problemen', zegt medewerker H. Tinga, 'maar er was op dat moment geen plaats. We beloofden wel iets voor hem te regelen als hij zich om elf uur 's avonds zou melden.'

Hij stapte binnen bij het politiebureau aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Vaststaat dat de agenten hem een kop koffie aanboden. Later werd Van Driel uit een café in de Warmoesstraat gezet. 'Hij kwam dronken binnen', verklaart de barkeeper, 'hij kon nog wel op zijn benen staan, de man was niet agressief, maar we willen geen zatlappen binnen.' Van Driel maakte volgens hem een 'hulpeloze' indruk.

Als Van Driel zich omstreeks half vijf voor de tweede keer die dag op het politiebureau Warmoesstraat meldt, zijn de agenten hem zat. Ze vermoeden dat Van Driel net als de vorige keer dronkenschap simuleert, en werken hem het gebouw uit. Hoe dat precies gebeurt, laat zich nog moeilijk reconstrueren.

De belangrijkste getuige is een motoragent, die door justitie wordt verhoord. Andere getuigen zeggen dat Van Driel stevig tegenwerkte door zich vast te klampen aan de deurpost. Van Driel valt languit voor het bureau en blijft liggen.

In een persbericht doet de politie de gebeurtenis af als een ongeluk. Een verslaggeefster van de regionale krant De Gelderlander, die toevallig ter plaatse is, ziet het anders. In haar krant schrijft ze dat twee agenten Van Driel hardhandig de straat op gooiden.

'Hij komt op zijn rug terecht en blijft roerloos liggen, zonder geluid te maken. Vanachter het raam kijken vrouwelijke agenten een halve minuut lang toe, maar zij komen niet in actie.'

Een andere getuige die op dat moment het bureau verlaat en over Van Driel heen moet stappen, ziet meteen dat het 'foute boel' is. 'Zo slaapt iemand geen roes uit.' De getuige bevestigt dat het even duurt voordat de wachtcommandant beseft dat er iets ernstigs aan de hand is. Een medewerker van een hotel naast het politiebureau zegt dat het een half uur duurt voordat een ambulance arriveert. Van Driel overlijdt in het ziekenhuis. 'Schedel- en hersenletsel', stelt de patholoog-anatoom als doodsoorzaak vast.

Een onderzoek door twaalf rechercheurs van de rijksrecherche leidt tot de aanhouding van drie agenten. Een van hen wordt doodslag ten laste gelegd. Deze zware beschuldiging komt bij het Amsterdamse politiekorps hard aan. Doodslag betekent dat er opzet in het spel is.

De politietop en justitie geven dinsdag, een week na het incident, tekst en uitleg op het bureau Warmoesstraat. Ruim honderd zeer geëmotioneerde agenten zijn woedend op justitie. Opzet is in hun ogen ondenkbaar. De hoofdverdachte staat bekend als 'een van de meest sociale dienders' van het bureau. Het Leger des Heils bevestigt dat.

Hoofdcommissaris Kuiper laat in de kantine merken het standpunt van justitie ook niet te begrijpen: 'De inzet doodslag is hoog'. De bijeenkomst doet de lucht dan ook niet opklaren. 'De motivatie is volledig weg', zegt een van de agenten van bureau Warmoesstraat, 'door allerlei personeelstoestanden ging het op de Wallen al een tijdje de verkeerde kant op. Maar nu is het helemaal een teringzooi op straat.'

Het politiepersoneel in de Amsterdamse binnenstad staat pal achter de drie collega's. Woensdag plaatsen ze een solidariteitsbetuiging in De Telegraaf. Ondertussen wordt geld ingezameld om het drietal met hun familie een weekeindje Centerparcs aan te bieden. De giften stromen binnen. De aangeklaagde agenten kunnen nu bijkomen tijdens een vakantie in Spanje.

Meer over