Vergeet je moeder

Ze heeft haar levenslessen geleerd, de verpleegster Touria, en ze draagt ze desgewenst over aan volgende generaties. 'Jullie zijn kinderen, jullie moeten aan je toekomst denken.'..

Touria, 26-jarige verpleegster te Meknes, zegt vaak dingen die ik zelf niet snel verzonnen zou hebben. Telkens verbaast ze me weer.

Ik zat een keer met haar op een terras. Het was aan het einde van de middag en we dronken koffie. Er kwam een man in een mooi pak naar ons toe. Hij vroeg in het Arabisch, dus meer aan Touria dan aan mij, om twee dirham. Hij wilde zijn vrouw bellen, maar hij had geen geld meer.

Touria vroeg waarom ze hem geld moest geven. Als hij geld had om bier te drinken, had hij toch ook wel geld om naar huis te bellen? Bier drinken? Nu pas zag ook ik dat de man waarschijnlijk gedronken had. En inderdaad - dat ontkende hij niet. Hij zei daarentegen, wel wat schaapachtig en nogal in contrast met zijn dure pak, dat een vriend hem had getrakteerd. Kon zij die twee dirham echt niet missen, wilde zij hem dan niet helpen?

Maar waarom, zei Touria, had hij dan niet tegen zijn vriend gezegd dat hij naar huis wilde bellen, waarom had hij van dat geld bier gedronken, was drinken dan belangrijker dan naar huis bellen? Dan was hij een zwakkeling en dan hij moest zich schamen.

Met gebogen hoofd droop de man in het mooie pak af.

Ook weet Touria heel goed hoe ze mannen die avances maken van repliek moet dienen. Sinds haar scheiding woont ze weer bij haar ouders en het komt met enige regelmaat voor, misschien omdat zij meestal een spijkerbroek draagt, dat er mannen zijn die haar aanspreken. Zoals laatst haar buurman, een man van tegen de 60 die haar vroeg of ze niet eens ergens een glas met hem wilde drinken, gewoon, samen wat plezier hebben, passer des bons moments.

Touria vroeg hem wat hij daarmee precies bedoelde, met die bons moments, en trouwens, waarom vroeg hij haar daarvoor eigenlijk, hij was toch getrouwd, waarom ging hij niet met zijn vrouw uit? Maar, zijn vrouw, die kon hij toch niet meenemen naar een bar, zij wist toch... O, en haar kon hij wel meenemen, hield hij haar soms voor een meisje van de straat? De buurman kon niet anders dan zich verontschuldigen, en zelfs nu, maanden later, verontschuldigt hij zich nog.

Touria heeft een hard leven achter de rug, onder druk van de familie getrouwd op jonge leeftijd met een twintig jaar oudere man, die haar slecht behandelde. Ze vergist zich niet gemakkelijk meer in een man. Ze maakt nu haar eigen keuzen. Dat ze vindt dat anderen dat ook moeten doen, werd duidelijk toen we op bezoek waren bij Dorine Eijkman-Severiens, een vrouw die veertig jaar lang in Marokko heeft gewoond en nu bezig is in Tamesloht het Centre Fier et Fort op te zetten.

Tamesloht is een armoedig dorp 30 kilometer van Marrakech. Fier et Fort is een centrum bedoeld om straatkinderen van de straat te houden, ze overdag onderdak te bieden, eten te geven en ze te leren lezen en schrijven en rekenen. Ook krijgen ze een middag per week theaterles en vervolgens een soort leer-werkplek, zodat ze daarna zelf verder kunnen.

Op het moment dat wij er waren, bestond het centrum uit een onverwarmd klein kaal kil vierkant gebouw, waarvan één kamer tot klasje was gemaakt - waarin achttien brave kinderen zaten -, een andere kamer tot keuken en een derde tot, zeg maar, directiekamer. Daar zat Doriene, Madame Madou zoals ze door iedereen wordt genoemd, en daar had ze een pc staan met internet.

Terwijl Dorine me uitlegde welke plannen ze voor het centrum had - plaats voor minstens vijftig kinderen - en hoe ze bezig was daarvoor geld te vinden ('Ik ben de grootste bedelares van Marokko'), ging Touria bij de kinderen in de klas zitten. Na een half uur vroeg ze of ze iets tegen de kinderen, de meesten in de leeftijd van middelbare scholieren, mocht zeggen. De lerares bood haar die gelegenheid graag.

Touria zei ongeveer dit: 'Jullie zijn nu geen straatkinderen meer, jullie zitten op school, deze Nederlandse vrouw, Madame Madou, biedt jullie de kans wat van je leven te maken. Laat die kans niet lopen. Als jullie straks thuiskomen, is daar je moeder en misschien huilt ze, misschien zegt ze, ik heb geen geld, we hebben geen eten, ik kan geen kleren kopen, ik heb niets, ik kan de huur niet betalen, waar kan ik geld vinden.

'Probeer je moeder niet te veel te helpen. Haar problemen zijn niet jullie problemen. Jullie zijn kinderen, jullie moeten aan je toekomst denken. Als je alleen maar aan de problemen van je moeder denkt en jezelf vergeet, word je een dief, dan ga je bedelen of stelen en dan kom je niet meer naar school, dan vergooi je je leven.

'Denk aan jezelf, denk aan je studie. Je leert hier lezen en schrijven, je leert een vak, doe daar wat mee. Het is Allah die jullie deze kans geeft, het is Allah die deze Nederlandse vrouw op jullie pad heeft gebracht. Laat je moeder je niet van dat pad afhouden. Als je het goed wilt doen in je leven, als je een goed mens wilt worden, blijf hier dan komen, leer en studeer, blijf weg van de straat en denk niet aan het geld dat je moeder nodig heeft.'

Tenminste, uit wat Touria mij later vertelde, begreep ik dat ze dit zo ongeveer had gezegd. Het verbaasde me hoe goed ze de omstandigheden waarin deze kinderen leefden, moest kennen - ze hoefde ze bij wijze van spreken maar aan te kijken en ze wist alles. Ik vroeg: waarom heb je alleen over hun moeder gesproken, je hebt het helemaal niet over hun vader gehad?

Touria zei dat deze kinderen geen vader meer hadden, die was dood of weg of een waardeloze dronkelap - anders waren ze niet in deze situatie.

Meer over