Verdwenen uit het Spaanse geheugen: de aanslag van 1985

Bijna dagelijks halen ze in Spanje het nieuws: de slachtoffers van terrorisme en hun nabestaanden. ETA-getroffenen vertellen waarom ze dit weekeinde meelopen in de massademonstraties tegen het besluit om de Baskische terrorist Iñaki de Juana Chaos over te plaatsen naar een hospitaal in San Sebastian – opdat De Juana, bijgekomen...

Van onze verslaggever Iñaki Oñorbe Genovesi

Maar ook de slachtoffers van het bloedbad van 11 maart 2004 krijgen de nodige aandacht tijdens het proces tegen de 29 verdachten van de aanslagen op de vier forenzentreinen in Madrid. Ze spuien hun woede over de vele ontkenningen in de zwaarbeveiligde rechtszaal. Of tonen hun vreugde als onderzoeksrechter Del Olmo bekend maakt dat drie jaar na dato nieuwe verdachten in Spanje zijn opgepakt en in Marokko en Groot-Brittannië zijn aangeklaagd.

Zondag zullen deze slachtoffers helemaal voor het voetlicht treden als tijdens de jaarlijkse herdenking het langverwachte monument voor de getroffenen van 11/3 – een kristallen zuil van 11 bij 8,5 meter – door koning Juan Carlos wordt onthuld. In de zuil zijn de anonieme boodschappen te lezen die daags na de aanslagen bij station Atocha werden achtergelaten.

Opvallende afwezigen te midden van alle terreurleed in de media zijn de slachtoffers en nabestaanden van die ene aanslag die uit het Spaanse geheugen lijkt verdwenen: op restaurant El Descanso op 12 april 1985.

Geen aanslag van de ETA of van de destijds ook zeer actieve Grapo, een linkse groepering die Spanje volgens het marxisme wilde hervormen. Restaurant El Descanso werd getroffen door een moslimterrorist die het gemunt had op Amerikaanse militairen van de nabij gelegen vliegbasis Torrejón.

Geen soldaat die om het leven kwam bij de explosie die het gebouw met de grond gelijkmaakte. Wel 18 Spaanse burgers. Nog eens 100 anderen raakten gewond als gevolg van de bomtas die een onbekende roodharige twintiger op het toilet had achtergelaten.

Daags na de aanslag eiste de Islamitische Jihad vanuit Beiroet de moordpartij op. De nabestaanden werden aan hun lot achtergelaten. ‘We waren tweederangs slachtoffers’, zegt Pedro Palomares, die zijn dochter Eva verloor. ‘Als getroffenen van islamitisch terreur een curiositeit te midden van het geweld van de ETA en de Grapo.’

Een onderzoek naar de dader leverde nooit wat op. Tot in 2005 de Spaanse-Syriër Mustafa Setmarian, een hooggeplaatst lid van Al Qaida, in Pakistan werd opgepakt. Volgens de VS zou hij bij het bloedbad van 11/9 zijn betrokken. Maar ook bij de aanslag op restaurant El Descanso, aldus een ooggetuige die Setmarian van een foto herkende.

Spanje heeft hem echter nooit kunnen ondervragen. Setmarian is na zijn aanhouding van de aardbodem verdwenen.

Meer over