Van Kemenade vreest tweedeling als allochtonen niet integreren

Nederland is volop immigratieland, maar nog lang geen integratieland. Zonder krachtige maatregelen zullen criminaliteit en fundamentalisme onder allochtonen toenemen. Grote groepen allochtonen zullen dan geïsoleerd raken, en de tweedeling van de samenleving, met een groeiende groep allochtonen aan de onderkant, is een feit....

Over tien jaar zijn er ruim twee miljoen allochtonen met een niet-westerse achtergrond. Van Kemenade hamert erop dat de eigen culturele identiteit van deze groepen belangrijk is, maar dat taalvaardigheid, scholing en vooral werk belangrijker zijn. 'Daarom moeten minderhedenorganisaties marktgericht denken en weten wat bedrijven en instellingen willen. Dat is belangrijker dan een organisatie die louter belangen van minderheden behartigt of kennis over allochtonen verschaft'.

Na jarenlang hét landelijke gezicht te zijn geweest van allochtoon Nederland, ging het NCB in 1996 als zelfstandige onderneming verder. Een jaar eerder had toenmalig staatssecretaris Terpstra besloten de subsidie voor de organisatie stop te zetten. Het NCB had toen een decennia-lange periode achter de rug waarin het lobbyde, en gevraagd en het liefst ongevraagd Den Haag liet weten hoe gastarbeiders - later allochtonen - konden worden geholpen. Het NCB wilde geen multicultureel expertisecentrum zijn, zoals Terpstra wilde.

'Die omslag is achteraf gezien heel gelukkig geweest. Het NCB als onderneming werd een succes, en kan op deze manier meer voor allochtonen doen', meent Van Kemenade. Van de ruim zeventig personeelsleden van het NCB in 1995 bleven er zeven, de rest ging naar het net opgerichte multicultureel expertisecentrum Forum. Inmiddels werken er bij het NCB twintig mensen.

'De werkloosheid onder jonge Marokkanen en Turken daalt, maar is nog steeds tot zeven keer zo hoog als onder autochtonen. Vooral het lage opleidingsniveau is daarvan volgens mij de oorzaak. We moeten niet vrijblijvend discussiëren over wenselijkheid of onwenselijkheid van zwarte scholen. Ze zijn een feit. Geld voor klassenverkleining moet niet overal gelijk worden gespreid. Er moet veel meer naar zwarte scholen, we moeten daar veel meer leerkrachten en faciliteiten beschikbaar stellen.'

Van Kemenade benadrukt dat het NCB met allerlei projecten concreet allochtonen 'naar de arbeidsmarkt toe leidt', maar voegt daaraan toe dat het nog tientallen jaren zal duren voordat allochtonen net zo vanzelfsprekend hun weg naar een baan zullen vinden als autochtonen.

'Als we willen kan er heus wat gebeuren. We weten dat er veel te weinig cursussen Nederlands zijn, en te weinig leerkrachten. Maar het NCB is afhankelijk van de markt. We kunnen vinden dat er andere leerprogramma's moeten komen, maar dat kunnen we niet voor eigen rekening doen.'

Nederland is altijd een immigratieland geweest, zegt Van Kemenade. 'Friezen, Noren, katholieken, gereformeerden, hugenoten, joden - ze kwamen allemaal. Maar redden we het nu ook? Ik vind de situatie zorgwekkend. Veel drop-outs, veel criminaliteit, hoge werkloosheid. De integratie is maar matig geslaagd.' Hij vindt dat ook van autochtone zijde nog veel kan worden gedaan aan integratie: 'Integratie is ook jezelf herkennen. Daar ligt ook een taak voor de publieke omroep, die veel meer informatie en cultuur moet laten zien uit de herkomstlanden.'

Een oplossing ziet hij in vormen van verzuiling van allochtone groepen. 'Neem islamitische scholen. Daarin herkennen mensen zich, daar voelen ze zich thuis. De wet maakt dat mogelijk. Die scholen leiden uiteindelijk tot meer integratie. Ze verlagen de drempels.

Van Kemenade memoreert dat de overheid er trots op is dat Nederland als enig Europees land een minderhedenbeleid kent. Toch duurt het lang voordat er resultaten zijn: 'Hoe dat komt? Laten we wel zijn: het minderhedenvraagstuk was en is verspreid over het Verenigd Koninkrijk der Veertien Departementen, Iedereen bemoeit zich ermee.' Minderheden zullen het wellicht meer van de markt moeten hebben. 'In ieder geval zullen bedrijven en instellingen veel geld beschikbaar stellen om allochtonen te trekken. Dan kan de mars door de instellingen beginnen.'

Meer over