ProfielLiz Truss

Van buitenbeentje tot minister van Buitenlandse Zaken

Ze praat plat, is soms wat ongemakkelijk en zou een haperend moreel kompas hebben als het op wapenhandel aankomt. Maar alsnog maakt Liz Truss een opmerkelijke opmars binnen de Britse Conservatieve partij.

Elizabeth Truss verlaat haar nieuwe kantoor als minister van Buitenlandse Zaken.  Beeld AFP
Elizabeth Truss verlaat haar nieuwe kantoor als minister van Buitenlandse Zaken.Beeld AFP

Met enorm enthousiasme, en amper gehinderd door coronamaatregelen, heeft Liz Truss afgelopen twee jaar als minister van Internationale Handel een wereldtournee gemaakt. De reislust leverde niet alleen 63 handelsverdragen op, maar ook een reeks toeristische kiekjes op Instagram. Zoals de foto waarop Truss in Sydney, gezeten op een Britse vouwfiets, voor de regen schuilt onder een grote Union Jack-paraplu.

Door haar onvermoeibare inzet voor ‘Global Britain’ heeft ze de harten veroverd van de Conservatieve achterban. Dat niet alleen. Boris Johnson keek vanuit Downing Street goedkeurend toe en besloot Truss woensdag bij een grootscheepse reorganisatie van zijn kabinet promotie te geven. Elizabeth Mary Truss is nu minister van Buitenlandse Zaken, de tweede vrouw die deze hoge positie mag bekleden. Voor de 46-jarige is het een prima podium om te werken aan haar naamsbekendheid, want haar ogen zijn ferm gericht op de hoofdprijs: het premierschap.

Het grote thema van Johnsons zogeheten reshuffle was het vervangen van denkers door doeners. Daarnaast wilde Johnson, met oog op de toekomstige verkiezingen, af van alle bewindslieden die afgelopen jaar negatief in de publiciteit waren geweest. Zo zal Truss’ voorganger Dominic Raab er spijt van hebben dat hij tijdens de Afghaanse crisis gewoon bleef zonnebaden op Kreta. Johnson's herschikking heeft geleid tot een Conservatief kabinet waarin vrouwen en Britten uit etnische minderheidsgroepen in de meerderheid zijn.

Buitenbeentje

Net als Johnson is Truss een buitenbeentje binnen de regeringspartij. Er zijn niet veel Conservatieve ministers van Buitenlandse Zaken geweest die in het verleden campagne hebben gevoerd voor eenzijdige nucleaire ontwapening. Een bewijs van deze ‘jeugdzonde’ is een zwartwitfoto waarop ze als klein meisje met haar ouders en twee van haar broers poseert achter een bord met de tekst ‘Paisley CND’. Paisley is de Schotse stad waar ze opgroeide, CND staat voor de Campaign for Nuclear Disarmament.

Ze zou de politieke opvattingen van haar vader, een wiskundige, en haar moeder, een verpleegkundige, niet volgen. Tijdens haar studiejaren in haar geboorteplaats Oxford sloot ze zich aanvankelijk aan bij de Liberaal-democraten, maar liep uit onvrede over het Europagezinde karakter van deze partij over naar de Conservatieven. Binnen die kringen zou ze zich ontwikkelen tot een neo-Thatcheriaan, met haar liefde voor lage belastingen, een kleine overheid en vrije markten. Ze is nu de vaandeldrager van de libertaire vleugel.

Thatcher

Ze profiteerde van David Cameron’s besluit om de partij diverser te maken. Een van de manieren was om jonge vrouwen te selecteren voor Lagerhuiszetels. Zo werd Truss, tot dan raadslid in Zuid-Londen, afgevaardigde voor de plattelandsbewoners van Zuidwest-Norfolk. Binnen de fractie maakte ze naam door mee te werken aan de essaybundel Britannia Unchained: global lessons for growth and prosperity. Dit thatcheriaanse traktaat is een pleidooi voor meer vrijhandel, deregulering en beter onderwijs in een vak als wiskunde.

Het Verenigd Koninkrijk, zo is de gedachte in het boek, moet zich niet langer schikken als tevreden subtopper binnen Europa en middenmotor in de wereldorde, maar zich profileren als een belangrijke speler op het wereldtoneel. De tijgernaties in het Verre Oosten moeten het voorland zijn, niet de Europese Unie. Tot de co-auteurs behoorden drie huidige kabinetscollega’s: Priti Patel, Kwasi Kwarteng en de eerder genoemde Raab. Anders dan dit trio was Truss bij het referendum tegen de Brexit. Maar inmiddels is ze uitgegroeid tot een van de fanatiekste voorstanders.

Haar opmars binnen de partij verliep voorspoedig. Voordat ze van Johnson de post Internationale Handel kreeg, was ze minister geweest van Landbouw & Visserij en van Justitie, alsmede staatssecretaris van Financiën. Als libertair kijkt ze met argwaan naar de toenemende rol van de staat onder haar pragmatische baas. Zo was ze tegen de recente beslissing van Johnson om belastingen te verhogen. Binnen het kabinet uitte Truss haar ongenoegen, maar ze zette haar carrière niet op het spel door een rel te veroorzaken.

Wapenexport

Truss heeft enkele handicaps. Zo heeft ze te maken met snobisme, omdat ze naar een gewone openbare school is geweest en wat plat spreekt. Bovendien is ze geen goede spreker. Een onbedoeld hilarische video waarop te zien is hoe ze tijdens een partijcongres heel boos constateert dat Groot-Brittannië tweederde van de kaas importeert, achtervolgt haar. Tevens zijn er twijfels gerezen bij haar morele kompas omdat er onder haar leiding, ondanks een exportverbod, wapens zijn geleverd aan Saoedi-Arabië.

Op Buitenlandse Zaken zal ze te maken krijgen met sceptische ambtenaren, die niet gecharmeerd zullen zijn van haar vijandige houding jegens China. Net als Trump vindt Truss dat dit machtige land oneerlijk voordeel geniet omdat de Wereldhandelsorganisatie China nog steeds als ‘ontwikkelingsland’ aanmerkt. Haar eerste daad als topdiplomaat was het toejuichen van het defensie-bondgenootschap dat de Britten met Australië en de Verenigde Staten zijn aangegaan, onder meer om China in toom te houden.

3 X Liz Truss

Liz Truss, die naast minister van Buitenlandse Zaken ook de post Vrouwen en Gelijkheid bekleedt, heeft zich de laatste jaren ontwikkeld tot een stijlicoon. Ze valt op door haar kleurrijke kledij, wat heeft gezorgd voor veel volgers op sociale media. ‘Ik zeg wat ik wil en draag wat ik wil’, heeft ze beweerd in een interview met The Times.

Haar rivaal voor een partijleiderschap is minister van Financiën Rishi Sunak. Hij is charmant en makkelijk in de omgang, terwijl Truss zich niet altijd gemakkelijk voelt in het sociale verkeer. Zij geniet echter meer steun onder haar collega’s in de fractie, omdat Sunak niet echt ‘clubbable’ is, zoals Engelsen dat onvertaalbaar noemen, geen gezelligheidsdier.

De opmerkelijkste nieuwkomer in het kabinet is Nadine Dorries als minister van Digitale Zaken, Cultuur, Media en Sport. Deze openhartige oud-verpleegkundige verwierf negen jaar geleden landelijke bekendheid door deel te nemen aan de populaire realityserie I’m a Celebrity… Get me out of here! Ze werd door de partij geschorst.

Meer over