Toezicht gehandicaptenzorg schiet tekort

De vermaatschappelijking van de zorg voor verstandelijk gehandicapten is volgens Marijke Malsch danig uit de hand gelopen...

'Dennendalbezetters waren tijd ver vooruit', kopte de Volkskrant van 17februari. De sluiting van Dennendal lijkt naar tevredenheid te verlopen.Maar in andere instellingen voor verstandelijk gehandicapten leidt hetnieuwe beleid tot dramatische gevolgen voor bewoners en personeel. De'vermaatschappelijking van de zorg' is grotendeels mislukt. De nieuweplannen zijn niet gebaseerd op wensen en behoeften van bewoners. Er gebeurteen toenemend aantal ongelukken en de bewoners krijgen niet de zorg die zijnodig hebben.

Landelijk is de trend dat verstandelijk gehandicapten weer in demaatschappij moeten wonen. Daarom worden woningen in wijken gekocht eninstellingsterreinen ontruimd.

De psychiatrie, waar dit al langer aan de gang is, laat zien dat ditvaak niet goed afloopt. Vroegere bewoners gaan zwerven en raken aan lagerwal. Er wordt soms helemaal geen zorg of begeleiding meer gegeven.

Iets soortgelijks dreigt nu bij verstandelijk gehandicapten. In recenterapporten van de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, het Verwey-JonkerInstituut en het Sociaal- en Cultureel Planbureau is er op gewezen dat'vermaatschappelijking van de zorg' niet werkt voor deze groep. Hoe mooide ideeën ook zijn, tot integratie in de maatschappij leiden ze niet.

Een voorbeeld van hoe dit soort landelijke ideeën kan ontsporen, is deinstelling voor verstandelijk gehandicapten Sherpa. Door mijn betrokkenheidbij Sherpa heb ik de ontwikkelingen goed kunnen volgen.

De onvrede is enorm. Sherpa ontwikkelde plannen voor uitplaatsingzonder daarbij behoorlijk de wensen en mogelijkheden van bewoners tepeilen. Groepen die al dertig jaar met elkaar wonen, worden opgedoekt ende bewoners worden her en der in wijken geplaatst.

Een andere landelijke trend is de schaalvergroting en het groeiendaantal managers. De gehandicaptenzorg ontkomt daar ook niet aan. De meestemanagers komen nooit op de afdelingen. Zij weten niet wat daar speelt.

Tegelijkertijd wordt gediplomeerd personeel vervangen door stagiairesen uitzendkrachten. Bewoners moeten het doen zonder vaste begeleiders. Eris geen tijd en geld meer voor goed eten, uitstapjes en andere leukedingen.

Hoe is het nu mogelijk dat dit soort plannen zo ontaardt? Heeft defamilie dan nooit geprotesteerd? Ja, er is heel veel geprotesteerd, zowelbij managers, raad van bestuur, raad van toezicht, inspectie, zorgkantoorals via de interne klachtenregeling.

Zelfs medewerkers klagen soms, ook al kan dat leiden tot verlies van hunbaan. Deze medewerkers verdienen bewondering. Maar er is niets of vrijwelniets met de klachten gedaan. Dat komt doordat het hier om een makkelijkte passeren groep gaat.

Bewoners kunnen niet of nauwelijks praten. Hun ouders zijn al opleeftijd. Zij vrezen represailles tegen hun kind. Ouders zeggen bang tezijn dood te gaan, omdat ze hun kind niet meer durven toe te vertrouwenaan de instelling. Sherpa is een pregnant voorbeeld van falend toezicht opde gehandicaptenzorg.

De overheid zou de plannen verstandelijk gehandicapten in de wijken telaten wonen, moeten stopzetten totdat goed is onderzocht hoe het werkt.Verscheidene managementlagen moeten verdwijnen; het geld dat dat oplevertkan weer worden uitgegeven aan de bewoners.

Het onafhankelijk toezicht op de gehandicaptenzorg zou versterkt moetenworden. En tenslotte moet dit soort instellingen worden geleid door eenbestuur dat zich betrokken voelt bij de bewoners.

Meer over