Sociale zekerheid

DE TOEKOMST van de sociale zekerheid hoort tot de favoriete gezelschapsspelletjes in sociaal-economische en politieke kringen. Althans voor zover het gaat om vragen als wie het voor het zeggen heeft, wie verantwoordelijkheid draagt voor de uitvoering of wie de vinger aan de pols houdt....

De sociale partners ondervonden dat toen zij de rekening kregen voor jarenlang misbruik, of 'creatief' gebruik van de WAO. De politiek hield ineens vast aan een grens die jarenlang was genegeerd, liet een parlementaire enquête los op de WAO en besloot vervolgens dat alles anders moest. Inmiddels zijn we zes jaar verder en is het aantal mensen met een WAO-uitkering terug op het niveau van het crisisjaar 1993. Maar de paniek van toen blijft dit keer uit.

Toch heeft het kabinet nu een ingrijpend plan gepresenteerd voor de reorganisatie van de sociale zekerheid. Wie een uitkering wil, of werk zoekt, kan voortaan terecht bij een en hetzelfde loket, het Centrum voor Werk en Inkomen. De uitvoering van WW en WAO wordt geprivatiseerd en gemeenten kunnen de Bijstand aan bedrijven gunnen of zelf uitvoeren.

Het kabinetsplan is het sluitstuk van een grondige vernieuwing van de sociale zekerheid, die in gang werd gezet na de enquête naar de uitvoering van de sociale zekerheid in 1993. Paars I heeft de eerste stappen gezet met de privatisering van de Ziektewet en de invoering van marktwerking in de WAO. Werkgevers moeten betalen voor ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid van hun werknemers.

De tweede stap is dat gemeenten, uitvoeringsbedrijven en werk-bemiddelingsbedrijven er alle belang bij krijgen uitkeringsgerechtigden klaar te stomen voor de arbeidsmarkt, én uitval van werknemers te voorkomen. Actief zijn in de maatschappij staat voorop. Dat is een grote verandering in vergelijking met de oude werkwijze, die toch vooral was gericht op correcte en tijdige uitbetaling van de uitkeringen.

Niettemin draagt het kabinetsplan te veel sporen van een compromis. Het nieuwe stelsel wordt er niet helderder op. De overheid draagt verantwoordelijkheden over, maar wil toch zeggenschap houden. Dat werkt niet. Het is te begrijpen dat het kabinet niet heeft gekozen voor de simpele, maar vergaande oplossing die de sociale partners voor ogen stond.

Maar de oplossing die nu voorligt, staat evengoed garant voor nieuwe problemen, bijvoorbeeld op het terrein van het toezicht en de privacy van de werknemers en uitkeringsgerechtigden. Bovendien blijft de rol van de gemeenten vrijwel onaangetast, terwijl ook de uitvoering van de Bijstand veel te wensen over laat.

Meer over