SLIJTAGE?

De discussie over de positie van de koningin komt voort uit 'mediaslijtage' rond Beatrix. Dat zegt oud-premier R. Lubbers vandaag in Volkskrant Magazine....

Altan Erdogan

Gijs van der Wiel, tussen 1968 en 1983 hoofddirecteur van de Rijksvoorlichtingsdienst: 'Media slijtage? Ben je gek. Beatrix - en dat gaat zeker ook op voor Juliana - krijgt natuurlijk eens te maken met de weerslag van langdurig in de schijnwerpers staan. Voor Juliana gold ook dat zij en de pers elkaar begonnen te irriteren. Het is bijna niet te doen, de voortdurende media-aandacht die een koningin te verduren krijgt. Daar is overigens niets curieus aan, dat zit aan de functie vast. En ik vind dat Beatrix het publicitair uitstekend doet, ook na twintig jaar.'

Cisca Dresselhuys, hoofdredacteur van Opzij. Legde voor het meinummer Beatrix langs de feministische meetlat: 'Ik kan me maar moeilijk voorstellen wat Lubbers heeft bewogen dit te zeggen. Ze is bijna nooit beschikbaar voor de pers, dus met die slijtage zal het wel meevallen. Of het moet zijn dat bij gebrek aan authentieke citaten bepaalde passages steeds weer worden herhaald, en dat veel media steeds óver haar schrijven zonder haar te spreken. Dat gaat vervelen.

Bij het 25-jarig bestaan van Opzij hebben we een poging gedaan haar voor de jubileum uitgave te interviewen. Het is toch een zeer invloedrijke vrouw en daardoor machtig interessant voor onze lezers. Dat leverde een weigering op, via de RVD. Het zou goed zijn als Beatrix eens kritisch aan de tand werd gevoeld, bijvoorbeeld over emancipatie. En dan niet door Hella Haasse of Maartje van Weegen. Ik ben tot de conclusie gekomen dat ze in ieder geval niet hoog scoort op de feministische meetlat.'

Privé-medewerker Mart Seijbel, bracht deze week een verhaal onder de kop Blijf van Beatrix af!: 'We hebben een onderzoek laten doen, en daaruit bleek dat Nederlanders menen dat er te veel negatieve zaken rond Beatrix naar buiten komen. Het gedoe rond Claus en de schoonvaderkeuze van Willem-Alexander, dat maakte het allemaal niet makkelijker voor haar. Daar zit de meerderheid van de bevolking niet op te wachten. Wij vertalen dat in Blijf van Beatrix af! Verder constateren we dat de koningin zich door haar zwijgplicht maar moeilijk kan verweren.

Beatrix, een week voor haar inhuldiging in 1980 in een interview met Ad Langebent: 'Dat ik in het openbaar geen mening kan verkondigen is wel moeilijk. (. . .) De eigen voorkeuren en keuzes van een staatshoofd dienen binnenskamers te blijven. Dat is voor een optimaal functioneren van de monarchie belangrijk.'

Mart Seijbel van Privé: 'Het is echt geen beleid van ons om iedere week iets over Beatrix of het koningshuis te melden. We zullen haar ook nooit de hemel in prijzen of laten vallen. Echt niet.'

Piet Bakker, docent communicatiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam: 'Haha, Lubbers die zegt dat het met hem net zo afloopt als met Beatrix. Kennelijk heeft hij het behoorlijk hoog in de bol. Zijn slijtage en déconfiture hebben vooral te maken met het wereldwijd mislopen van enkele hoge functies, dacht ik. Het is natuurlijk voor hem een zeer aantrekkelijke verklaring, maar het is enigszins vergezocht: ik had het net zo zwaar als de koningin, jaja.

De vraag of langdurige publiciteit bekende Nederlanders tegenwerkt, is moeilijk te beantwoorden. En Beatrix is met niemand te vergelijken. Kijk, Nina Brink bijvoorbeeld is in de media snel gesleten. Maar slijt Kok? In die orde van grootte moet je denken en dan ben je in Nederland snel uitgekeken. Iemand als De Gaulle, die is tientallen jaren in het nieuws geweest maar blijft intrigeren. Zo moet je het denk ik ook zien als het om Beatrix gaat.'

De Haagse radiozender Hofstad is een actie Red Beatrix begonnen, inclusief een internetsite waar het publiek steunbetuigingen kan achterlaten: 'Na alle negatieve publiciteit is het hoog tijd een tegengeluid te laten horen. Eerst mocht onze vorstin niet eens op een welverdiende ski vakantie. Toen waren er politici die haar het liefst alleen lintjes door zien knippen en deze maand verscheen een boek waarin staat dat Beatrix de hand had in de val van Elco Brinkman. Dit gaat te ver. Omdat onze geliefde koningin zich niet zelf kan verdedigen, doen wij het maar. Hare Majesteit werkt harder dan menig politicus om onze belangen te behartigen. Ze is het baken van onze democratie.'

Elco Brinkman over Lubbers' pogingen om in 1994 toch weer de CDA-lijst te trekken. Uit De rogge staat er dun bij. Macht en verval van het CDA 1974-1994: 'Bij alle goeie dingen die er zijn geweest, het houdt een keer op. Het is gewoon een keer uitgewerkt. Zeker in een vluchtig mediatijdperk. Dat was niet zozeer mijn opvatting als wel van velen in partij en fractie die ik, hoe spijtig ook voor de succesvolle minister-president, te bestemder plaatse moest verwoorden.'

Meer over