Schijf van Vijf wacht grootste verandering in zestig jaar

Vijf vakken op een rond bord, die in een oogopslag laten zien wat goede voeding is: het was een vorm van voorlichting die na de Tweede Wereldoorlog, in een tijd van voedselschaarste, zeer welkom was.

Ellen de Visser
De eerste Schijf van Vijf, geïntroduceerd in 1953. De nieuwe schijf verschijnt komend voorjaar. Beeld  Voedingscentrum
De eerste Schijf van Vijf, geïntroduceerd in 1953. De nieuwe schijf verschijnt komend voorjaar.Beeld Voedingscentrum

De Schijf van Vijf, bedacht door het toenmalige voorlichtingsbureau voor de voeding, bevatte groenten en fruit, vis, vlees, brood, melkproducten. 'De boodschap was toen: hoe moet je eten om geen tekorten te krijgen', zegt Astrid Postma-Smeets, expert voeding en gezondheid bij het Voedingscentrum. 'Die opdracht is verschoven naar uitleg over gezonde maaltijden, mensen behoeden voor overmaat.'

De adviezen van de Gezondheidsraad

Nog maar een glas alcohol per dag, minder rood vlees, nog maar een keer per week vis, en elke dag een handje noten. De Gezondheidsraad spreekt duidelijke taal.

En dit zijn de belangrijkste adviezen op een rij.

De boodschap mag dan in zestig jaar zijn veranderd, de inhoud van de schijf is dat veel minder. Het werd vooral voller op het etensbord want het moderne leven bracht nieuwe ingrediënten: aardappelen en brood kregen gezelschap van pasta en peulvruchten; paprika en broccoli, in 1953 nog onbekend, kwamen in het groenten- en fruitvak terecht en ook olie deed haar intrede. Kaas werd er in de laatste schijf uit gehaald, vanwege het hoge zoutgehalte. In datzelfde jaar deden de vleesvervangers hun intrede, met een afbeelding van tofu.

Schijf van vijf Beeld
Schijf van vijfBeeld

De komende maanden wacht een vernieuwingsslag als de Schijf voor de vierde keer wordt herzien. Het wordt de grootste verandering in zestig jaar, zegt Postma. De afgelopen jaren kreeg de Schijf een wat stoffig imago. De voedingsvoorlichting was volgens critici te veel gericht op de gemiddelde Nederlander, die aardappelen en boterhammen eet. Nederlanders met een andere etnische achtergrond zouden zich bijvoorbeeld niet in de Schijf herkennen. Daarom wordt een heel nieuw model bedacht waarover Postma nog niets kan loslaten.

Alleen de naam blijft bestaan, want ruim 90 procent van de Nederlanders kent de Schijf van Vijf. Ook de vijf regels die bij de Schijf horen, hoeven vermoedelijk niet te worden aangepast. Eet gevarieerd, eet niet te veel, eet veilig, het zijn voorschriften die moeiteloos mee kunnen naar een nieuw tijdperk.

Meer over