Het eeuwige levenDore Smit (1933-2021)

’s Lands bekendste fondsenwerver had meer uit haar acteercarrière willen halen

Het gezicht van de Ikon liet jarenlang de Wilde Ganzen vliegen voor goede doelen, maar Dore Smit was daarnaast ook een vakvrouw op het podium.

Dore Smit Beeld
Dore Smit

Als actrice speelde ze in tien­tallen drama’s uit de begin­jaren van de Nederlandse televisie, zoals Memorandum van een dokter (1963-65), De klop op de deur (1970-71) en de jeugdserie De Kris Pusaka (1977-78). Daarnaast stond ze op de planken bij Toneelgroep Studio, de Nieuwe ­Komedie en op het einde nog het Nationale Toneel. ‘Een vakvrouw’, noemt ­schrijver Yvonne Keuls haar. ‘In 1977 ging mijn toneelstuk Jan Rap en z’n maat in première. De actrice die míjn rol speelde, viel thuis van de trap. Ik stelde voor Dore te vragen de rol over te nemen. Onmogelijk, dacht de regisseur. Maar Dore lukte het met mijn hulp en die van haar man in een weekeinde de hele rol (2 uur lang op ­toneel!) erin te krijgen.’

Dore Smit wordt echter vooral herinnerd als het gezicht van de Ikor (Interkerkelijk Overleg inzake Radioaangelegen­heden), later Ikon. Als presentator van de Wilde Ganzen, die kleine praktische projecten voor mensen in de derde wereld ondersteunde, werd ze een van de bekendste fondsenwervers van Nederland. ‘Ze was daar het meest trots op, hoewel ze weleens spijt had dat, als ze iemand als Anne Wil-Blankers zag, ze niet alles uit haar acteercarrière had gehaald’, zegt ­Reineke Plooyer, haar enige dochter. In 2011 kreeg ze een eerste tia die leidde tot vasculaire dementie. Aanvankelijk kon ze daar goed mee leven. Maar de laatste jaren werd ze enkele malen opgenomen in een verzorgingstehuis. ‘Ze kon niet tegen de omstandigheden daar. Daarom heb ik haar toch tegen alle adviezen in weer in huis genomen en verzorgd.’ Uiteindelijk overleed ze op 5 juni. ‘Niet hoestend en proestend zoals zo vaak gebeurt bij palliatieve sedatie. Maar ze is zacht uit het leven weggegleden’, aldus Reineke. Dore Smit was getrouwd met acteur Erik Plooyer ­(later directeur van jeugdtheater De Krakeling). Plooyer, die al een zoon, Tycho, had uit een eerdere relatie, overleed in 1988.

Ze werd geboren in Scheveningen als oudste in een gezin van drie kinderen. In 1942 bracht ze, 9 jaar oud, haar vader naar de tram voor zijn werk. Reineke Plooyer: ‘Ze zwaaide hem na. En dat is het laatste wat ze van hem zag. Ondanks alle zoektochten is nooit bekend geworden wat er met hem is gebeurd.’ Na de mulo lukte het Dore een baantje te vinden als secretaresse op een advocatenkantoor. Dat combineerde ze met een acteursopleiding aan de toneelschool in Amsterdam. In 1956 stond ze voor het eerst op de planken. Hier werd ze gezien door de aartsvader van de Nederlandse televisie, Erik de Vries, die haar in 1960 vroeg een screentest te doen als omroepster. Ze werd aangenomen en zou het werk bijna veertig jaar doen. Ze bleef ook acteren, maar in de jaren tachtig nam het presentatiewerk haar steeds meer in beslag. Eind 1999 presenteerde ze voor het laatst een ‘ganzenvlucht’. Haar laatste optreden als acteur was in de KRO-NCRV-dramaserie ­Keyzer & De Boer advocaten in 2008. Ze woonde lang in een Hans-en-Grietjehuisje in de bossen van Laren. ’s Zomers ging ze graag naar Formentera, het oude hippie-eiland waar ze al sinds begin jaren zestig kwam.

Vlak voordat ze de tia kreeg, besloot ze te verhuizen naar Den Haag om dichter bij haar familie te kunnen zijn. ‘Ze maakte deel uit van de gouden meidenclub van oud-omroepsters en presentatrices. Maar nadat ze was gaan dementeren, verwaterden de contacten. Mijn moeder nam geen initiatief meer en andersom ook niet. Dat was jammer, want juist demente mensen vereen­zamen zo snel’, zegt Reineke die zelf haar carrière als producer bij de Tros opgaf om voor haar moeder te zorgen.

Meer over